Η γήρανση έχει ισχυρό αντίκτυπο στον ιππόκαμπο, το τμήμα του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για τη μάθηση και τη μνήμη. Ερευνητές στο UC San Francisco μελέτησαν πώς τα γονίδια και οι πρωτεΐνες αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου σε αυτή την περιοχή. Νέες ελπίδες για θεραπείες με στόχο την αντιγήρανση του εγκεφάλου.
Μία πρωτεΐνη μπορεί να εξηγεί γιατί η μνήμη μας μειώνεται με την ηλικία
Μεταξύ όλων των αλλαγών που παρακολούθησαν, μία πρωτεΐνη ξεχώρισε — η FTL1. Διαπίστωσαν ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία είχαν υψηλότερα επίπεδα FTL1, μαζί με λιγότερες συνδέσεις μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων και χειρότερη απόδοση σε τεστ μνήμης. Αυτό δείχνει ότι η πρωτεΐνη αυτή μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στην επιδείνωση της εγκεφαλικής λειτουργίας που σχετίζεται με την ηλικία.
Τι κάνει η πρωτεΐνη FTL1 στον εγκέφαλο;
Η FTL1 (ferritin light chain 1) είναι μια πρωτεΐνη στον εγκέφαλο που αποθηκεύει σίδηρο, αλλά η υπερβολική ποσότητά της μπορεί να γίνει επιβλαβής με την πάροδο του χρόνου. Έρευνες δείχνουν ότι συσσωρεύεται στον ιππόκαμπο — την περιοχή που είναι υπεύθυνη για τη μνήμη και τη μάθηση — και συνδέεται με μείωση της μνήμης.
Σε πειράματα, η αύξηση της FTL1 σε νεαρούς εγκεφάλους οδήγησε σε λιγότερες συνδέσεις μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων και χειρότερη μνήμη, ενώ η μείωσή της σε γηραιότερους εγκεφάλους βελτίωσε τη μνήμη και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Δρα διαταράσσοντας την ισορροπία του σιδήρου, κάτι που αυξάνει το στρες στα εγκεφαλικά κύτταρα και μειώνει την παραγωγή ενέργειας.
Η δίαιτα MIND «φρενάρει» τη γήρανση του εγκεφάλου-Ποια τρόφιμα να αποφεύγετε
- Υψηλά επίπεδα της FTL1 βλάπτουν τις συνάψεις των εγκεφαλικών κυττάρων και τη μνήμη
- Η μείωση της FTL1 βελτιώνει τη μνήμη σε ποντίκια
- Διαταράσσει την ισορροπία του σιδήρου και μειώνει την ενέργεια στα εγκεφαλικά κύτταρα
Ωστόσο, τα έως τώρα δεδομένα βασίζονται αποκλειστικά σε μελέτες σε ζώα.
Υψηλότερα επίπεδα FTL1 κάνουν τους εγκεφάλους να μοιάζουν γηραιότεροι – Η μείωση των επιπέδων της αποκαθιστά τη βλάβη
Όταν οι ερευνητές αύξησαν τα επίπεδα της FTL1 σε νεαρά ποντίκια, οι αλλαγές ήταν σαφείς και ανησυχητικές. Οι εγκέφαλοί τους άρχισαν να μοιάζουν με εκείνους ηλικιωμένων ποντικιών, τόσο στη δομή όσο και στη λειτουργία, ενώ και η συμπεριφορά τους επιδεινώθηκε.
Σε εργαστηριακά τεστ, τα νευρικά κύτταρα με υψηλά επίπεδα FTL1 έχασαν την πολυπλοκότητά τους. Αντί να σχηματίζουν πλούσια, διακλαδισμένα δίκτυα, ανέπτυξαν κοντές και απλές προεκτάσεις, κάνοντας την επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων λιγότερο αποτελεσματική.
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα προέκυψε όταν οι επιστήμονες μείωσαν τα επίπεδα της FTL1 σε γηραιότερα ποντίκια. Τα αποτελέσματα έδειξαν σαφή βελτίωση. Τα εγκεφαλικά κύτταρα σχημάτισαν περισσότερες συνάψεις και τα ποντίκια είχαν καλύτερη απόδοση σε τεστ μνήμης.
Μειώστε τον κίνδυνο για έμφραγμα και εγκεφαλικό κατά 57% – Αρκούν τρεις μικρές αλλαγές
«Είναι πραγματικά μια αναστροφή», είπε ο Αμερικανός ερευνητής Saul Villeda, PhD, σύμφωνα με το Science Daily. «Είναι πολύ περισσότερο από το να καθυστερούμε ή απλώς να προλαμβάνουμε τα συμπτώματα». Αυτό σημαίνει ότι η μείωση της FTL1 δεν επιβραδύνει απλώς την επιδείνωση, αλλά μπορεί πραγματικά να αποκαταστήσει τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Η FTL1 διαταράσσει την ενέργεια του εγκεφάλου αλλά μπορεί να αποτελέσει θεραπευτικό στόχο
Οι ερευνητές ανακάλυψαν επίσης ότι η FTL1 επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τα εγκεφαλικά κύτταρα παράγουν και χρησιμοποιούν ενέργεια. Σε γηραιότερα ποντίκια, τα υψηλότερα επίπεδα της πρωτεΐνης επιβράδυναν τον μεταβολισμό στον ιππόκαμπο.
Ωστόσο, όταν οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μια ένωση για να ενισχύσουν την παραγωγή ενέργειας, αυτές οι αρνητικές επιδράσεις μειώθηκαν. Αυτό δείχνει ότι πιθανώς υπάρχει ένας τρόπος αντιμετώπισης της βλάβης που προκαλεί η FTL1.
Νέα ελπίδα για θεραπείες που σχετίζονται με τη γήρανση του εγκεφάλου
Αυτά τα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για μελλοντικές θεραπείες που εστιάζουν στην FTL1. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η στόχευση αυτής της πρωτεΐνης θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση των επιπτώσεων της γήρανσης του εγκεφάλου και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής.
Διάβασμα πριν τον ύπνο ή τηλεόραση; Πώς αλλάζει ο εγκέφαλος και η ποιότητα ύπνου
«Βλέπουμε περισσότερες ευκαιρίες να μετριάσουμε τις χειρότερες συνέπειες του γήρατος», είπε ο Villeda. «Είναι μια ελπιδοφόρα περίοδος για να ασχολείται κανείς με τη βιολογία της γήρανσης».
Πηγές: ScienceDaily, Nature, PubMed, PsyPost, ResearchGate