Στο μικροσκόπιο των ευρωπαϊκών αρχών βρίσκεται το λεγόμενο «paracetamol challenge», μια διαδικτυακή πρόκληση που φέρεται να ενθαρρύνει εφήβους να λαμβάνουν επικίνδυνες ποσότητες παρακεταμόλης, θέτοντας σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία τους.
Τι πρέπει να αποφεύγετε όταν παίρνετε παρακεταμόλη, σύμφωνα με ειδικό
Τι είναι το «paracetamol challenge»
Η νέα διαδικτυακή «πρόκληση» που φέρει την ονομασία paracetamol challenge έχει σημάνει συναγερμό στις υγειονομικές αρχές της Ευρώπης, καθώς στοχεύει κυρίως εφήβους που παρασύρονται από την κουλτούρα των social media.
Σύμφωνα με επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο American Association for the Study of Liver Diseases, η υπερδοσολογία παρακεταμόλης αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες οξείας ηπατικής ανεπάρκειας στις δυτικές χώρες, με τη βλάβη να μπορεί να εξελιχθεί ραγδαία ακόμη και πριν εμφανιστούν έντονα συμπτώματα.
Η ηπατοτοξικότητα σχετίζεται με τη συσσώρευση ενός τοξικού μεταβολίτη (NAPQI), ο οποίος εξαντλεί τα αποθέματα γλουταθειόνης στο ήπαρ, οδηγώντας σε κυτταρική νέκρωση. Η έγκαιρη ιατρική παρέμβαση είναι καθοριστική, ωστόσο οι ειδικοί επισημαίνουν πως η πρόληψη, μέσω ενημέρωσης και γονεϊκής επίβλεψης, παραμένει το ισχυρότερο «αντίδοτο» απέναντι σε επικίνδυνες ψηφιακές τάσεις.
Οι πρώτες σχετικές αναφορές του «paracetamol challenge» εντοπίζονται ήδη από το 2015.
Αν και στο TikTok ο όρος εμφανίζει περιορισμένο περιεχόμενο συμμετοχής, αρκετές δημοσιεύσεις προέρχονται από επαγγελματίες υγείας και ειδησεογραφικούς λογαριασμούς που κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.
Ασπιρίνη, ιβουπροφαίνη ή παρακεταμόλη; Ποιο παυσίπονο να πάρετε ανάλογα με το πρόβλημά σας
Περιστατικά υπερδοσολογίας και επίσημες προειδοποιήσεις
Στο Βέλγιο, το Hospital Centre EpiCURA επιβεβαίωσε ότι περιέθαλψε τρεις ασθενείς τον Φεβρουάριο λόγω υπερδοσολογίας παρακεταμόλης, έπειτα από συμμετοχή στη συγκεκριμένη πρόκληση.
Η Βελγική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας εξέδωσε στις 6 Φεβρουαρίου σχετική προειδοποίηση, επισημαίνοντας ότι η παρακεταμόλη δεν έχει ψυχοτρόπο δράση, ακόμη και σε υψηλές δόσεις.
Αύξηση περιστατικών υπερδοσολογίας έχει καταγραφεί και σε άλλες χώρες.
«Μιλήστε στα παιδιά σας, καθοδηγήστε τα στη χρήση της τεχνολογίας και παραμείνετε σε εγρήγορση για προειδοποιητικά σημάδια όπως εμετό, κοιλιακό πόνο ή υπερβολική υπνηλία», δήλωσε η Silvia Oliva, παιδιατρική νοσηλεύτρια στο Hospital Regional Universitario de Málaga, στην Ισπανία, σε ανάρτηση του νοσοκομείου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η Piia Vuorela, διευθύντρια του Finnish Medicines Agency, υπογράμμισε σε επίσημη ανακοίνωση τη σημασία της ενημέρωσης των νέων για τους κινδύνους των φαρμάκων και κάλεσε τους ενήλικες να συζητούν ανοιχτά με τα παιδιά τους.
Στην Πορτογαλία, το Order of Pharmacists έκανε λόγο για «σοβαρό κίνδυνο για την υγεία», τονίζοντας ότι η τοξικότητα της παρακεταμόλης μπορεί να εκδηλωθεί πριν ακόμη εμφανιστούν εμφανή συμπτώματα.
Οι σοβαροί κίνδυνοι της υπερδοσολογίας
Σύμφωνα με την ανακοίνωση:
- Η υπερδοσολογία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή και μη αναστρέψιμη ηπατική βλάβη
- Υπάρχει κίνδυνος οξείας ηπατικής ανεπάρκειας
- Σε βαριές περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί μεταμόσχευση ήπατος
- Σε ακραία περιστατικά υπάρχει κίνδυνος θανάτου
- Πιο σπάνια, μπορεί να προκληθεί και νεφρική βλάβη, ιδιαίτερα με παρατεταμένη ή υπερβολική χρήση
Ποια είναι η ασφαλής ημερήσια δόση παρακεταμόλης
Για τους ενήλικες, η μέγιστη ημερήσια δόση δεν πρέπει να ξεπερνά τα 4 γραμμάρια. Η συνήθης λήψη κυμαίνεται από 500 mg έως 1 g κάθε 4-6 ώρες.
Στα παιδιά, η δοσολογία υπολογίζεται βάσει βάρους, με γενικό κανόνα τα 60 mg ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως. Υπάρχουν και πιστοποιημένοι διαδικτυακοί υπολογιστές δοσολογίας που μπορούν να βοηθήσουν τους γονείς.
Συμπτώματα δηλητηρίασης που δεν πρέπει να αγνοήσετε
Τα πρώτα σημάδια υπερδοσολογίας εμφανίζονται συνήθως μέσα στις πρώτες 24 ώρες και περιλαμβάνουν:
- Ναυτία
- Εμετό
- Εφίδρωση
- Λήθαργο
- Καθώς εξελίσσεται η ηπατική βλάβη, μπορεί να παρουσιαστεί κοιλιακός πόνος και άλλες σοβαρές επιπλοκές.
Σε κάθε περίπτωση υποψίας υπερδοσολογίας, η άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας είναι καθοριστικής σημασίας.
Ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο αλλά όχι ακίνδυνο φάρμακο
Η παρακεταμόλη αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα φάρμακα για την ανακούφιση από τον πόνο και τον πυρετό, χάρη στην αναλγητική και αντιπυρετική της δράση.
Όταν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες των υγειονομικών αρχών, θεωρείται γενικά ασφαλής. Ωστόσο, η αλόγιστη χρήση ή η σκόπιμη υπερδοσολογία μπορεί να οδηγήσει σε εξαιρετικά σοβαρές συνέπειες.