Τα μικροπλαστικά έχουν γίνει αναπόφευκτο μέρος της σύγχρονης ζωής, ωστόσο παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο τι συμβαίνει όταν εισπνέονται και εισέρχονται στον οργανισμό. Ερευνητές που μελέτησαν ασθενείς οι οποίοι υποβάλλονταν σε εξετάσεις για προβλήματα στους πνεύμονες διαπίστωσαν ότι όσοι διαγνώστηκαν με καρκίνο του πνεύμονα είχαν περισσότερες πιθανότητες να έχουν ανιχνεύσιμα μικροπλαστικά στους πνεύμονές τους.
Μικροπλαστικά στους πνεύμονες: Τι έδειξε νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας για τον κίνδυνο για καρκίνο
Τα ευρήματα, που πρόκειται να παρουσιαστούν στο European Respiratory Society (ERS) Congress στη Βαρκελώνη στην Ισπανία, ενισχύουν τα στοιχεία ότι μικροσκοπικά σωματίδια εισέρχονται στο ανθρώπινο σώμα μέσω του αέρα που αναπνέουμε και εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τον πιθανό ρόλο τους στις παθήσεις των πνευμόνων.
Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως τα μικροπλαστικά προκαλούν καρκίνο.
Ο Dr. Ηλίας Δημέας, από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το University College Dublin School of Medicine στην Ιρλανδία, δήλωσε σύμφωνα με το Newsweek ότι είναι πιθανό οι πνεύμονες με καρκίνο απλώς να παγιδεύουν ή να συγκρατούν τα μικροπλαστικά καλύτερα, αντί αυτά να συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρκίνου.
«Αυτή η μελέτη παρατήρησης δείχνει μια συσχέτιση μεταξύ μεγαλύτερου φορτίου μικροπλαστικών και κακοήθειας του πνεύμονα, ακόμη και μετά την προσαρμογή για την έκθεση στο κάπνισμα, αλλά δεν μπορεί να τεκμηριώσει αιτιώδη σχέση ή να καθορίσει τι προηγήθηκε», είπε.
«Τα μικροπλαστικά μπορεί να συμβάλλουν στη φλεγμονή ή σε άλλες βιολογικές διεργασίες που σχετίζονται με τον καρκίνο, αλλά οι καρκινικοί ή με άλλον τρόπο πάσχοντες πνεύμονες μπορεί επίσης να παγιδεύουν ή να απομακρύνουν τα σωματίδια με διαφορετικό τρόπο», εξήγησε και πρόσθεσε ότι απαιτούνται διαχρονικές και μηχανιστικές μελέτες για να διαχωριστούν αυτές οι πιθανότητες.
Οι επιστήμονες εξακολουθούν να γνωρίζουν ελάχιστα για το τι συμβαίνει όταν τα μικροπλαστικά εισέρχονται στον οργανισμό, ποια είναι τα φυσιολογικά επίπεδά τους στους πνεύμονες, πόσο διαφέρουν μεταξύ των ανθρώπων και εάν τα σωματίδια συμβάλλουν σε ασθένειες.
«Εάν εισπνέουμε αυτά τα σωματίδια κάθε μέρα, πρέπει να καταλάβουμε πού καταλήγουν και εάν θα μπορούσαν να συνδέονται με ασθένειες», ανέφερε ο Dr. Δημέας σε δήλωσή του.
Ασθενείς που έπαθαν έμφραγμα είχαν περισσότερα μικροπλαστικά στο αίμα τους – Ανησυχητική μελέτη
Πώς μπορεί να συνδέεται η έκθεση στα μικροπλαστικά με τον κίνδυνο για καρκίνο
Πρόσφατες μελέτες συμπεραίνουν ότι τα υψηλότερα επίπεδα μικροπλαστικών μπορεί να συνδέονται με ορισμένους καρκίνους. Ωστόσο, οι ερευνητές δεν έχουν αποδείξει ότι τα μικροπλαστικά προκαλούν καρκίνο στους ανθρώπους.
Τα ισχυρότερα ευρήματα μέχρι στιγμής περιλαμβάνουν:
- Καρκίνος του παχέος εντέρου: Μελέτη του 2025 σε 258 ασθενείς και 493 υγιή άτομα με τίτλο “Associations between microplastics in human feces and colorectal cancer risk” διαπίστωσε σημαντικά περισσότερα μικροπλαστικά στα κόπρανα των ασθενών. Όσοι είχαν την υψηλότερη έκθεση είχαν 11,3 φορές υψηλότερες πιθανότητες να έχουν καρκίνο του παχέος εντέρου. Η μελέτη δείχνει συσχέτιση και όχι σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
- Καρκίνος του στομάχου: Ο καρκινικός ιστός του στομάχου περιείχε σημαντικά περισσότερα μικροπλαστικά από τον κοντινό και τον φυσιολογικό ιστό. Τα υψηλότερα επίπεδα συνδέθηκαν επίσης με μετάσταση στους λεμφαδένες, σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο “Characterization of Microplastics in Human Gastric Cancer and Control Tissues and Analysis of Associated Genetic Features”.
- Καρκίνος του πνεύμονα και του μαστού: Μικροπλαστικά έχουν ανιχνευθεί σε ιστό όγκων, σύμφωνα με εργασία του 2026 με τίτλο “Microplastic accumulation in the human lung: distinct signatures in lung cancer vs normal tissue”, αλλά μικρές μελέτες δεν έχουν τεκμηριώσει μια σαφή αιτιώδη σχέση.
- Συνολικά στοιχεία: Ανάλυση του 2025 με τίτλο “Microplastics, plastics, and their products exposures and cancer: a pooled analysis” διαπίστωσε μόνο μια ασθενή συσχέτιση μεταξύ της έκθεσης που σχετίζεται με τα πλαστικά και του καρκίνου, με ανεπαρκή στοιχεία για να αποδειχθεί αιτιώδης σχέση.
Μικροπλαστικά: Μελέτη αποκαλύπτει την τροφή που τα αποβάλλει από τον οργανισμό
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Η έρευνα συμπεριέλαβε 100 άτομα που υποβλήθηκαν σε βρογχοσκόπηση στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας, για τη διερεύνηση πνευμονικών συμπτωμάτων.
Η βρογχοσκόπηση πραγματοποιείται με έναν λεπτό, εύκαμπτο σωλήνα με κάμερα, ο οποίος εισέρχεται στους πνεύμονες, επιτρέποντας στους γιατρούς να εξετάσουν τους αεραγωγούς και να συλλέξουν δείγματα.
Σύμφωνα με την American Cancer Society, ο καρκίνος του πνεύμονα, τόσο ο μικροκυτταρικός όσο και ο μη μικροκυτταρικός, είναι ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος σε άνδρες και γυναίκες στις ΗΠΑ, εξαιρουμένου του καρκίνου του δέρματος.
Στους άνδρες, συχνότερος είναι ο καρκίνος του προστάτη, ενώ στις γυναίκες ο καρκίνος του μαστού. Εκτιμάται ότι το 2026 θα υπάρξουν περίπου 229.410 νέα περιστατικά καρκίνου του πνεύμονα στις ΗΠΑ.
Κάθε ασθενής έδωσε δείγμα έκπλυσης πνεύμονα, κατά την οποία χρησιμοποιείται αλατούχο διάλυμα για τη συλλογή κυττάρων και άλλου υλικού. Οι μισοί συμμετέχοντες έδωσαν επίσης μικρό δείγμα πνευμονικού ιστού. Οι ερευνητές αναζήτησαν μικροπλαστικά και προσδιόρισαν τους τύπους πλαστικού σε ορισμένα δείγματα.
Από τους 100 συμμετέχοντες, 50 διαγνώστηκαν αργότερα με καρκίνο του πνεύμονα και 50 όχι. Συνολικά εντοπίστηκαν 232 σωματίδια μικροπλαστικών, ενώ το 70% των ασθενών είχε ανιχνεύσιμα μικροπλαστικά σε τουλάχιστον ένα δείγμα.
Περισσότερα μικροπλαστικά στους ασθενείς με καρκίνο
Συνδυάζοντας τα δείγματα έκπλυσης και ιστού, οι ασθενείς με καρκίνο είχαν πιο συχνά ανιχνεύσιμα μικροπλαστικά και μεγαλύτερο συνολικό φορτίο. Μικροπλαστικά βρέθηκαν στα δείγματα έκπλυσης του 66% των ασθενών με καρκίνο, έναντι 46% όσων δεν είχαν καρκίνο.
Υψηλότερα επίπεδα μικροπλαστικών στην έκπλυση συνδέονταν με χαμηλότερα επίπεδα στον αντίστοιχο ιστό και αντίστροφα, κάτι που δείχνει ανομοιόμορφη κατανομή και διαφορετική κατακράτηση στους πνεύμονες.
Τα συχνότερα πλαστικά ήταν πολυπροπυλένιο και πολυαιθυλένιο, που χρησιμοποιούνται ευρέως σε συσκευασίες, υφάσματα, οικιακά είδη και καταναλωτικά προϊόντα.
Περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις
«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι τα εισπνεόμενα μικροπλαστικά μπορούν να βρεθούν στον ανθρώπινο πνεύμονα πιο συχνά από όσο ίσως αντιλαμβάνονται πολλοί. Αυτό προστίθεται στις αυξανόμενες ενδείξεις ότι η μείωση της περιβαλλοντικής ρύπανσης από πλαστικά μπορεί να έχει οφέλη που εκτείνονται πέρα από τα οικοσυστήματα και στην ανθρώπινη υγεία», δήλωσε ο Dr. Δημέας.
«Αυτός ο τύπος μελέτης δεν μας λέει γιατί βρήκαμε περισσότερα μικροπλαστικά στα δείγματα ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα», πρόσθεσε.
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίας και αποτελέσματος, αλλά τα μικροπλαστικά εμφανίστηκαν πιο συχνά και σε μεγαλύτερες ποσότητες στους ασθενείς με καρκίνο. Ο Dr. Δημέας ανέφερε ότι έχουν ήδη ξεκινήσει εργαστηριακές μελέτες για τα πλαστικά και την αλληλεπίδρασή τους με τα πνευμονικά κύτταρα.
Η ομάδα αναλύει επίσης δείγματα ασθενών με χρόνιες πνευμονικές παθήσεις, διερευνώντας πιθανό ρόλο των μικροπλαστικών στην ουλοποίηση των πνευμόνων και την εξέλιξη της νόσου.
Πηγές: Yahoo!news, ERSNet, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed