Η υπομεταλλικοποίηση γομφίων και τομέων (MIH) δεν σχετίζεται με την κακή στοματική υγιεινή, όμως μπορεί να προκαλέσει μόνιμες βλάβες στα δόντια από πολύ μικρή ηλικία. Οι επιστήμονες προσπαθούν ακόμη να κατανοήσουν τα αίτια πίσω από την ολοένα και συχνότερη εμφάνισή της.
Τρίζετε τα δόντια σας; 7 τρόποι για να σταματήσετε τον βρουξισμό, σύμφωνα με το Cleveland Clinic
Η πάθηση που συχνά συγχέεται με την τερηδόνα
Μια σχετικά άγνωστη οδοντική διαταραχή φαίνεται να επηρεάζει εκατομμύρια παιδιά παγκοσμίως, προκαλώντας αποχρωματισμό, ευαισθησία και αυξημένη ευθραυστότητα στα μόνιμα δόντια. Η υπομεταλλικοποίηση γομφίων και τομέων (MIH) δεν οφείλεται στην κατανάλωση ζάχαρης ή στην ελλιπή φροντίδα της στοματικής υγιεινής, αλλά σε διαταραχές που συμβαίνουν πολύ νωρίς στη ζωή του παιδιού, πριν ακόμη εμφανιστούν τα πρώτα μόνιμα δόντια.
Πολλοί γονείς παρατηρούν ότι, όταν τα νεογιλά δόντια πέφτουν, τα νέα μόνιμα δόντια που εμφανίζονται έχουν ένα κιτρινωπό ή καφετί χρώμα και σπάνε πιο εύκολα από το αναμενόμενο.
Πίσω από αυτή την εικόνα μπορεί να κρύβεται η υπομεταλλικοποίηση γομφίων και τομέων (MIH), μια πάθηση που παραμένει σχετικά άγνωστη στο ευρύ κοινό και αρκετές φορές δεν αναγνωρίζεται άμεσα ούτε κατά την οδοντιατρική αξιολόγηση.
Σε αντίθεση με όσα πολλοί πιστεύουν, η εμφάνισή της δεν συνδέεται με την ανεπαρκή φροντίδα των δοντιών, την υπερβολική κατανάλωση γλυκών ή την κακή στοματική υγιεινή.
Το πρόβλημα ξεκινά πολύ νωρίτερα, όταν διαταράσσεται η φυσιολογική ανάπτυξη της αδαμαντίνης, πριν ακόμη τα δόντια ανατείλουν από τα ούλα.
Στην εκπαιδευτική κλινική του οδοντιατρικού νοσοκομείου του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, οι ειδικοί αντιμετωπίζουν συστηματικά παιδιά και εφήβους που χρειάζονται εξειδικευμένη αντιμετώπιση για την πάθηση.
Γιατί κάποιοι ειδικοί συνιστούν να βουρτσίζουμε τα δόντια μας στη ντουζιέρα και όχι στον νεροχύτη
Πόσο συχνά εμφανίζεται
Στη Σκανδιναβία, η MIH επηρεάζει περίπου το 28% των παιδιών, γεγονός που την καθιστά μία από τις πιο διαδεδομένες οδοντικές παθήσεις.
Οι διαθέσιμες έρευνες δείχνουν ότι το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα συχνό σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ενώ εμφανίζεται λιγότερο συχνά στην Αφρική και την Ασία.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι διαφορές αυτές μπορεί να οφείλονται τόσο στις μεθόδους διάγνωσης και καταγραφής των περιστατικών όσο και σε γενετικούς παράγοντες ή σε ασθένειες που εμφανίζονται κατά την πρώιμη παιδική ηλικία.
Παρότι η πάθηση είναι αρκετά συχνή, εξακολουθεί να αποτελεί έναν γρίφο για την επιστημονική κοινότητα.
Οι ειδικοί γνωρίζουν ότι μπορεί να προκαλέσει μόνιμη αποδυνάμωση και αποχρωματισμό των δοντιών, όμως δεν έχουν ακόμη καταλήξει στους ακριβείς λόγους που οδηγούν ορισμένα παιδιά να την εμφανίζουν και άλλα όχι.
Τρίζετε τα δόντια στον ύπνο; Με ποια πάθηση μπορεί να συνδέεται ο βρουξισμός – Τι να κάνετε
Τι ακριβώς συμβαίνει στα δόντια
Η αδαμαντίνη αποτελεί το λεπτό εξωτερικό περίβλημα του δοντιού και θεωρείται το πιο σκληρό υλικό του ανθρώπινου οργανισμού.
Στα παιδιά με MIH, όμως, η αδαμαντίνη δεν αποκτά την απαραίτητη ποσότητα μεταλλικών στοιχείων κατά την ανάπτυξή της.
Η διαδικασία αυτή επηρεάζεται σε πολύ μικρή ηλικία, όταν τα δόντια εξακολουθούν να σχηματίζονται μέσα στη γνάθο, συνήθως από τη γέννηση μέχρι περίπου την ηλικία των δύο ετών.
Το αποτέλεσμα είναι δόντια με διαφορετική όψη, μειωμένη αντοχή και μεγαλύτερη πιθανότητα θραύσης.
Συχνότερα επηρεάζονται οι πρώτοι μόνιμοι γομφίοι, οι λεγόμενοι γομφίοι των έξι ετών, καθώς και τα μπροστινά δόντια.
Τα συμπτώματα που μπορεί να παρατηρήσουν οι γονείς
Πέρα από τις εμφανείς αλλοιώσεις στο χρώμα των δοντιών, πολλά παιδιά αποφεύγουν να βουρτσίζουν τα δόντια τους επειδή νιώθουν πόνο.
Παράλληλα, η κατανάλωση πολύ κρύων ή πολύ ζεστών τροφών και ροφημάτων μπορεί να προκαλέσει έντονη ευαισθησία.
Οι πέντε πιθανοί παράγοντες που συνδέονται με την MIH
Συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Community Dentistry and Oral Epidemiology κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αιτιολογία της MIH είναι πολυπαραγοντική και πιθανότατα σχετίζεται με παράγοντες που δρουν κατά την εγκυμοσύνη ή στα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού, όπως λοιμώξεις, επεισόδια υψηλού πυρετού και προβλήματα υγείας της πρώιμης παιδικής ηλικίας. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούν ακόμη για να προσδιοριστεί μία και μοναδική αιτία, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνέχιση της έρευνας, ώστε να αναπτυχθούν αποτελεσματικότερες στρατηγικές πρόληψης και αντιμετώπισης της πάθησης.
Οι έρευνες των τελευταίων ετών έχουν αναδείξει ορισμένους πιθανούς παράγοντες που σχετίζονται με την εμφάνιση της πάθησης:
- παρατεταμένες ασθένειες στα πρώτα χρόνια της ζωής, όπως πυρετοί, λοιμώξεις ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια ασθένειας,
- μακροχρόνια λήψη αντιβιοτικών,
- επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη ή τον τοκετό, όπως η στέρηση οξυγόνου ή ο πρόωρος τοκετός,
- περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση και η έλλειψη βιταμίνης D,
- πιθανή γενετική προδιάθεση που καθιστά ορισμένα παιδιά πιο ευάλωτα.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Με βάση τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα, η MIH δεν μπορεί να προληφθεί.
Αυτό σημαίνει ότι οι γονείς δεν διαθέτουν κάποιον τρόπο για να αποτρέψουν την εμφάνισή της.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν ενέργειες που μπορούν να συμβάλουν στην προστασία των δοντιών του παιδιού.
Το καθημερινό βούρτσισμα και η χρήση φθοριούχου οδοντόκρεμας θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς η αδαμαντίνη στα προσβεβλημένα δόντια είναι πιο μαλακή και ευάλωτη στην εμφάνιση τερηδόνας.
Εξίσου σημαντική είναι η δημιουργία μιας θετικής σχέσης με τον οδοντίατρο.
Οι γονείς καλό είναι να εξηγούν ότι ο ρόλος του είναι να προστατεύει τα δόντια, ώστε να μην προκαλούν πόνο και να παραμένουν λειτουργικά για πολλά χρόνια.
Παράλληλα, είναι χρήσιμο να ενθαρρύνουν τα παιδιά να περιγράφουν με σαφήνεια πότε, πού και με ποιον τρόπο νιώθουν δυσφορία ή πόνο.
Πώς αντιμετωπίζεται η πάθηση
Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Στις ήπιες μορφές εφαρμόζονται ειδικά τζελ φθορίου ή προστατευτικές διαφανείς επικαλύψεις που μειώνουν τον κίνδυνο τερηδόνας.
Στις μέτριες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται προσωρινά σφραγίσματα, ενώ η υψηλή ευαισθησία των δοντιών καθιστά απαραίτητη τη χρήση αναισθησίας.
Στις σοβαρές μορφές εφαρμόζονται σφραγίσματα και, όπου χρειάζεται, τοποθετείται ανοξείδωτη στεφάνη.
Η μεταλλική αυτή κατασκευή λειτουργεί ως προστατευτικό κάλυμμα που μειώνει τον κίνδυνο σπασίματος, πόνου και νέων βλαβών.
Σε ορισμένες σπάνιες περιπτώσεις, ο οδοντίατρος μπορεί να προτείνει ακόμη και την εξαγωγή του δοντιού, κυρίως όταν η μακροπρόθεσμη πρόγνωσή του θεωρείται ιδιαίτερα δυσμενής.
Η παρέμβαση αυτή πραγματοποιείται συνήθως μεταξύ οκτώ και δέκα ετών.
Μπορούν τα δόντια μας να αυτοκαθαρίζονται; Το κόλπο που ανακάλυψαν οι επιστήμονες
Οι αισθητικές παρεμβάσεις στην εφηβεία και την ενήλικη ζωή
Τα μπροστινά δόντια συνήθως εμφανίζουν ηπιότερες μορφές της πάθησης και συχνά δεν χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση.
Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, αρκετά από αυτά επιθυμούν αισθητική βελτίωση της εικόνας των δοντιών τους.
Σε αυτές τις περιπτώσεις εφαρμόζεται συνδυασμός λεύκανσης και μιας νεότερης τεχνικής που χρησιμοποιεί ειδική ρευστή ρητίνη.
Η ουσία αυτή διεισδύει στα μικροσκοπικά κενά της αδαμαντίνης, εξαλείφοντας τον αποχρωματισμό και επαναφέροντας μια πιο φυσιολογική και ομοιόμορφη εμφάνιση.
Στην ενήλικη ζωή, οι σοβαρά επηρεασμένοι γομφίοι μπορούν να αποκατασταθούν με στεφάνες ή πορσελάνινες ένθετες αποκαταστάσεις.
Γιατί χρειάζεται περισσότερη έρευνα
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η καλύτερη κατανόηση της πραγματικής έκτασης της πάθησης αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή της.
Αυτό απαιτεί μεγαλύτερες και πιο συνεπείς επιστημονικές μελέτες, αλλά και κοινά κριτήρια διάγνωσης και καταγραφής σε διεθνές επίπεδο.
Ταυτόχρονα, παραμένουν αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τους βασικούς μηχανισμούς που την προκαλούν και τους λόγους για τους οποίους ορισμένα παιδιά είναι πιο ευάλωτα από άλλα.
Το τυρί που προστατεύει το σμάλτο των δοντιών σας, σύμφωνα με ειδικούς
Η περαιτέρω έρευνα αναμένεται να βελτιώσει όχι μόνο τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές, αλλά και να συμβάλει στη μείωση των μακροχρόνιων επιπτώσεων που μπορεί να συνοδεύουν τα παιδιά και στην ενήλικη ζωή τους.