Η αντιμετώπιση του καρκίνου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες δημόσιας υγείας τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο.
Η αντιμετώπιση του καρκίνου αποτελεί μία από τις πλέον σύνθετες και κρίσιμες προκλήσεις για τα σύγχρονα συστήματα υγείας, καθώς συνδυάζει την ανάγκη για έγκαιρη διάγνωση, πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες και συνεχή επένδυση στην έρευνα.
Σε ένα περιβάλλον διεθνών ανακατατάξεων και έντονου ανταγωνισμού, η Ευρώπη καλείται να διατηρήσει τον πρωταγωνιστικό της ρόλο, ενώ χώρες όπως η Ελλάδα επιδιώκουν να ενισχύσουν τη θέση τους ως αξιόπιστοι εταίροι στην κλινική έρευνα και την καινοτομία.
Οι συζητήσεις που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της έκτης ετήσιας Συνόδου Κορυφής για τον Καρκίνο στην Ελλάδα, με τίτλο «Η καταπολέμηση του καρκίνου σε ταραγμένες εποχές», που διοργανώνεται από τo Economist, ανέδειξαν τόσο τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί, όσο και τις διαρθρωτικές αδυναμίες που εξακολουθούν να περιορίζουν τις δυνατότητες ανάπτυξης. Η ανάγκη για ταχύτερες διαδικασίες, ισχυρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο, επαρκή χρηματοδότηση και ουσιαστική συνεργασία μεταξύ πολιτείας, επιστημονικής κοινότητας και βιομηχανίας προβάλλει ως καθοριστικός παράγοντας για την επόμενη ημέρα της ογκολογικής φροντίδας.
Στο επίκεντρο ο ασθενής
Κατά την ομιλία του στο συνέδριο ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, ανέφερε ότι βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση ένα νέο σύστημα που θα επιτρέπει την ταχύτερη είσοδο καινοτόμων φαρμάκων στην Ελλάδα.
Τόνισε τη σημασία της συνεργασίας της πολιτείας με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, προκειμένου να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ καινοτομίας και δημοσιονομικών περιορισμών. Υπογράμμισε ότι η πολιτική της κυβέρνησης στοχεύει στη στήριξη των ασθενών, ενώ υπάρχουν ήδη εθνικά σχέδια για την αντιμετώπιση του καρκίνου.
Παρά τις προκλήσεις των τελευταίων 15 ετών, σημείωσε ότι έχει οικοδομηθεί εμπιστοσύνη τόσο με την ιατρική κοινότητα όσο και με τους ασθενείς και επισήμανε ότι, αν και απομένουν πολλά να γίνουν, η χώρα βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση.
Ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης στη φαρμακευτική πολιτική, επισημαίνοντας ότι η αμερικανική αγορά, ως η μεγαλύτερη παγκοσμίως, επηρεάζει αναπόφευκτα τις εξελίξεις σε διεθνές επίπεδο. Όπως τόνισε, όταν συμβαίνει κάτι σημαντικό στις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι αδύνατο να μην υπάρξουν επιπτώσεις και στις υπόλοιπες αγορές, με βασικό ζήτημα τον εφοδιασμό των χωρών με φάρμακα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ενδεχόμενο ευθυγράμμισης των τιμών, το οποίο εάν υλοποιηθεί, θα μπορούσε να επιφέρει ριζικές αλλαγές στο παγκόσμιο φαρμακευτικό τοπίο. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η μετάβαση αυτή δεν θα είναι εύκολη και θα συνοδευτεί από προκλήσεις.
Ως απάντηση σε αυτές τις εξελίξεις, ανέδειξε τη σημασία της μεγαλύτερης ενοποίησης, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο. Σημείωσε ότι, ως σύνολο, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ισότιμη σε ισχύ με τις Ηνωμένες Πολιτείες και εκτίμησε ότι οι διεθνείς αλλαγές θα οδηγήσουν αναγκαστικά σε μεγαλύτερη ευθυγράμμιση των πολιτικών εντός της ΕΕ.
Οι βασικές προτεραιότητες
Ο Εμμανουήλ Σαλούστρος – αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας / πρόεδρος ΔΣ, Ελληνικής Εταιρείας Παθολογικής Ογκολογίας, ανέδειξε τις κύριες προτεραιότητες για την πρόοδο του συστήματος:
- Εκπαίδευση των γιατρών και ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού
- Ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε υπηρεσίες υγείας και βελτίωση της προβλεψιμότητας του συστήματος
- Διασφάλιση της βιωσιμότητας μέσω κατάλληλων πολιτικών
- Έμφαση στην πρόληψη και στη συλλογή δεδομένων για τη χάραξη πολιτικής
- Ενίσχυση της κλινικής έρευνας
- Προώθηση της βιωσιμότητας και της «πράσινης ογκολογίας»
- Ανάγκη ενίσχυσης της παρηγορικής φροντίδας
Τόνισε ότι η Ελλάδα διαθέτει το απαραίτητο επιστημονικό δυναμικό για την υλοποίηση αυτών των στόχων και ότι η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων είναι καθοριστική.
Από την πλευρά του ο Γιώργος Καπετανάκης – πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου, επισήμανε ότι, ενώ η ογκολογία βρίσκεται σε περίοδο σημαντικών εξελίξεων, οι ασθενείς δεν βιώνουν πάντα άμεσα τα οφέλη αυτών των αλλαγών.
Αναφέρθηκε σε κρίσιμα ζητήματα όπως:
- Δημιουργία και αξιοποίηση μητρώων ασθενών
- Ψηφιακός μετασχηματισμός της ογκολογικής φροντίδας
- Κατ’ οίκον διανομή φαρμάκων υψηλού κόστους
- Αποζημίωση βιοδεικτών
Έθεσε το βασικό ερώτημα κατά πόσο το σύστημα υγείας μπορεί να υποστηρίξει αυτές τις αλλαγές, υπογραμμίζοντας ότι οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να φτάσουν ουσιαστικά στους ασθενείς.
Τόνισε επίσης ότι διαμορφώνεται μια πιο ολιστική προσέγγιση στην ογκολογική φροντίδα, με έμφαση και στην ποιότητα ζωής. Οι σύλλογοι ασθενών δηλώνουν έτοιμοι να συμβάλουν στη διαμόρφωση του εθνικού σχεδίου δράσης για τον καρκίνο.
Ο κ. Καπετανάκης κατέληξε ότι τρία είναι τα βασικά ζητήματα:
- Πρόσβαση στην καινοτομία
- Ενσωμάτωση της εμπειρίας των ασθενών
- Ενίσχυση της συνεργασίας ως βασική προϋπόθεση προόδου
Ο Κύριλλος Σκίβερ – πρόεδρος Περιφέρειας Μεσοευρωπαϊκής Ομοσπονδίας, MSD, τόνισε ότι ο διάλογος και η συνεργασία μεταξύ των φορέων αποτελούν ένδειξη προόδου προς ένα πιο ασθενοκεντρικό σύστημα υγείας.
Υπογράμμισε τη σημασία της κλινικής έρευνας, σημειώνοντας ότι αυτή τη στιγμή διεξάγονται περίπου 80 μελέτες στην Ελλάδα, αποτέλεσμα της συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.
Επισήμανε ότι το επόμενο βήμα είναι η ενίσχυση των μητρώων ασθενών, ώστε να αξιολογείται τι αποδίδει και τι όχι, και να ευθυγραμμίζονται καλύτερα οι παρεμβάσεις. Κατέληξε ότι στο επίκεντρο πρέπει να βρίσκονται οι ασθενείς και ότι η Ελλάδα έχει ήδη σημειώσει σημαντική πρόοδο.
Κλινικές μελέτες
Κατά την τοποθέτησή της η Λίλιαν-Βενετία Βιλδιρίδη, γενική γραμματέας υπηρεσιών υγείας, υπουργείο Υγείας, υπογράμμισε τον αυξανόμενο ανταγωνισμό σε παγκόσμιο επίπεδο, επισημαίνοντας ότι η Κίνα ενισχύει δυναμικά τη θέση της, αποσπώντας μερίδιο από την Ευρώπη, η οποία κινδυνεύει να χάσει το συγκριτικό της πλεονέκτημα στην έρευνα.
Αναφέρθηκε στις προσπάθειες εκσυγχρονισμού στην Ελλάδα, τονίζοντας ότι το 2025 καταγράφηκαν 272 αρχικές κλινικές μελέτες, εκ των οποίων οι 108 αφορούσαν την ογκολογία, στοιχείο που καταδεικνύει αυξητική τάση.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις παρεμβάσεις για την απλούστευση των διαδικασιών και τη βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου, με στόχο να καταστεί η Ελλάδα αξιόπιστος και ελκυστικός προορισμός για κλινική έρευνα. Το νέο θεσμικό πλαίσιο, που τέθηκε σε ισχύ πρόσφατα, αναμένεται να συμβάλει στη μείωση των χρονοκαθυστερήσεων, ενός από τα βασικά εμπόδια και να ενισχύσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της χώρας.
Από την πλευρά του ο Νεκτάριος Ταβερναράκης, καθηγητής μοριακής συστημικής βιολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Κρήτης, ανέδειξε τον μετασχηματισμό που συντελείται στην ογκολογία μέσω της ιατρικής ακριβείας, ο οποίος βασίζεται στις ραγδαίες εξελίξεις της έρευνας και στην πρόσβαση των επιστημόνων σε τεράστιους όγκους δεδομένων.
Ο Αριστοτέλης Μπάμιας, καθηγητής Παθολογίας-Ογκολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, αντιπρόεδρος της Εθνικής Εταιρείας Μοριακής Ιατρικής, υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της ογκολογικής έρευνας στην Ελλάδα, σημειώνοντας ότι, ενώ στην Ευρώπη σημαντικό ποσοστό της έρευνας αφορά την ογκολογία, η ήπειρος συνολικά χάνει έδαφος έναντι της Κίνας.
Ειδικά για την Ελλάδα, πρότεινε τη δημιουργία εθνικής βάσης δεδομένων για τις κλινικές μελέτες, καθώς και την παροχή κινήτρων στο επιστημονικό προσωπικό. Τόνισε επίσης την ανάγκη ανάπτυξης εξειδικευμένων κέντρων, που θα λειτουργούν ως πόλοι έλξης για ερευνητικές δραστηριότητες.
Τέλος ο Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής και πρόεδρος του Τμήματος Κλινικής Θεραπευτικής, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, υπογράμμισε τη σημασία ύπαρξης εξειδικευμένων κέντρων, τα οποία αποτελούν βασικό κριτήριο για την προσέλκυση κλινικών μελετών.
Ανέφερε ότι το τελευταίο έτος το τμήμα του έχει αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των κλινικών μελετών, με την Αιματολογική Μονάδα της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ να βρίσκεται στην αιχμή της ογκολογικής έρευνας.
Κατέληξε ότι η δημιουργία Κέντρων Αριστείας για διαφορετικές μορφές καρκίνου είναι κρίσιμη για την ενίσχυση της ερευνητικής δραστηριότητας και την προσέλκυση διεθνών συνεργασιών.