Χιλιάδες υποβάλλονται σε χειρουργείο στο γόνατο για την αφαίρεση εκφυλισμένων ρήξεων του χόνδρου, ωστόσο έρευνες δείχνουν ότι η επέμβαση μπορεί να προσφέρει ελάχιστα έως και καθόλου οφέλη σε ορισμένους. Τι συμπεραίνει νέα μελέτη.
Επιβαρύνει η ποδηλασία τα γόνατα; Ποιοι οι πιο κοινοί τραυματισμοί και πώς να τους προλάβετε
Πότε μπορεί το χειρουργείο στο γόνατο να έχει αρνητικές επιπτώσεις και να αυξήσει τις πιθανότητες για δεύτερο χειρουργείο
Φινλανδική μελέτη παρακολούθησε για 10 χρόνια μεσήλικες και μεγαλύτερους σε ηλικία ασθενείς με πόνο στο γόνατο και ρήξεις χόνδρου επιβεβαιωμένες με μαγνητική τομογραφία, συγκρίνοντας την αρθροσκοπική επέμβαση με «εικονική επέμβαση», η οποία περιλάμβανε μόνο μια τομή στο δέρμα.
Οι ερευνητές συνέδεσαν την πραγματική επέμβαση με επιταχυνόμενη οστεοαρθρίτιδα, περισσότερο πόνο και υψηλότερα ποσοστά επανεπέμβασης, που συχνά κατέληγαν σε ολική αρθροπλαστική γόνατος, αν και τα ευρήματα δεν ισχύουν για ρήξεις χόνδρου που προκαλούνται από οξύ τραυματισμό.
Η χρήση της επέμβασης μειώνεται, με τα ποσοστά να έχουν υποχωρήσει κατά 90% στη Φινλανδία.
Άλλη μελέτη στις ΗΠΑ, η οποία εξέτασε πάνω από 2 εκατομμύρια επεμβάσεις μηνίσκου από το 2010 έως το 2020, διαπίστωσε ετήσια μείωση περίπου 4%, ενώ στοιχεία του Medicare δείχνουν ότι οι επεμβάσεις μειώθηκαν από περίπου 169.000 το 2014 σε 91.000 το 2024.
Οι πιο συχνοί τραυματισμοί στα γόνατα για τους αναβάτες μοτοσυκλέτας – Πώς να προστατευτείτε
Πόνος στο γόνατο: Πόσο αποτελεσματική είναι η χειρουργική αντιμετώπιση, σύμφωνα με μελέτες
Σύμφωνα με άρθρο του 2025 με τίτλο Previous knee surgery increases risks of revision, infection, pain and stiffness after knee replacement arthroplasty: a systematic review and meta-analysis, προηγούμενη χειρουργική επέμβαση στο γόνατο συνδέθηκε με υψηλότερους κινδύνους επανεπέμβασης, λοίμωξης, δυσκαμψίας και πόνου μετά από ολική αρθροπλαστική γόνατος, ενώ τα λειτουργικά αποτελέσματα δεν παρουσίασαν σημαντικές διαφορές.
Άλλες πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η χειρουργική επέμβαση στο γόνατο μπορεί να οδηγήσει σε καλά αποτελέσματα, αλλά η ανάρρωση εξαρτάται επίσης σε μεγάλο βαθμό από την αποκατάσταση και τον τύπο θεραπείας που χρησιμοποιείται.
- Ταχύτερη ανάρρωση μετά από αντικατάσταση γόνατος: Τα προγράμματα Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) μπορούν να μειώσουν την παραμονή στο νοσοκομείο κατά περίπου 2,4 ημέρες χωρίς να αυξάνουν τις επιπλοκές, σύμφωνα με συστηματική ανασκόπηση του 2025.
- Η φυσικοθεραπεία παραμένει σημαντική: Τα μηχανήματα συνεχούς παθητικής κίνησης μπορεί να βελτιώσουν ελαφρώς την πρώιμη κινητικότητα του γόνατος μετά από αντικατάσταση γόνατος, αλλά προσφέρουν μικρό πρόσθετο όφελος για τη μακροπρόθεσμη λειτουργικότητα ή τον πόνο σε σύγκριση με τη συνήθη φυσικοθεραπεία, σύμφωνα με έρευνα του 2024.
- Η επέμβαση στον πρόσθιο χιαστό σύνδεσμο δεν είναι πάντα απαραίτητη: Η ανακατασκευή του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη σταθερότητα στο γόνατο, αλλά ορισμένοι προσεκτικά επιλεγμένοι ασθενείς μπορούν να αναρρώσουν καλά μόνο με δομημένο πρόγραμμα αποκατάστασης, σύμφωνα με ανασκόπηση του 2025.
- Αντικαταστάσεις γόνατος χωρίς τσιμέντο: Τα σύγχρονα εμφυτεύματα χωρίς τσιμέντο παρουσιάζουν εξαιρετική επιβίωση και καλά λειτουργικά αποτελέσματα σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, με αποτελέσματα συγκρίσιμα με εκείνα των εμφυτευμάτων με τσιμέντο, σύμφωνα με ανασκόπηση του 2025.
Άσκηση: Σας πονάνε τα γόνατα όταν κάνετε καθίσματα; Η κίνηση που τα προστατεύει
Παραμένουν τα ερωτήματα σχετικά με το πότε είναι κατάλληλη η επέμβαση στον μηνίσκο
Προηγούμενες μελέτες απεικονιστικών εξετάσεων έχουν διαπιστώσει ότι οι ρήξεις μηνίσκου είναι συχνές σε άτομα άνω των 50 ετών και συχνά προκύπτουν από φθορά χωρίς να προκαλούν πόνο.
«Τίποτα δεν υποστηρίζει την ιδέα ότι ο πόνος ενός ασθενούς προέρχεται από τον μηνίσκο», δήλωσε ο Φινλανδός ορθοπεδικός χειρουργός, Teppo Järvinen, σύμφωνα με το KFF Health News.
Ο Robert Brophy, διευθυντής του Orthopaedic Clinical Research Center στο Washington University στο St. Louis, δήλωσε σύμφωνα με την ίδια πηγή ότι «αυξάνονται τα στοιχεία που υποστηρίζουν τη συνετή χρήση αυτής της επέμβασης σε αυτόν τον πληθυσμό».
«Πολλοί ασθενείς πράγματι ωφελούνται», πρόσθεσε και αναγνώρισε ότι η τρέχουσα πρακτική μεταξύ των γιατρών είναι παντού διαφορετική. Τα στοιχεία του Medicare, για παράδειγμα, δείχνουν ότι η χειρουργική επέμβαση για ρήξεις μηνίσκου είναι πολύ πιο συχνή στον Νότο από ό,τι στα βορειοανατολικά των ΗΠΑ.
Τον Ιούνιο, μεγάλη επιτροπή ορθοπεδικών εταιρειών στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ δημοσίευσε δήλωση συναίνεσης, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι «οι εκφυλιστικές βλάβες του μηνίσκου μπορούν να αντιμετωπιστούν με συγκρίσιμα αποτελέσματα είτε με μη χειρουργική προσέγγιση, συμπεριλαμβανομένης της φυσικοθεραπείας, είτε με χειρουργική προσέγγιση».
Συνέστησε να δοκιμάζεται η φυσικοθεραπεία πριν από τη χειρουργική επέμβαση, ενώ συνέχισε να υποστηρίζει την επέμβαση. Η Save the Meniscus Society προωθεί επίσης τη μακροπρόθεσμη υγεία του γόνατος μέσω μη χειρουργικών θεραπειών, χειρουργικής αποκατάστασης και άλλων θεραπειών.
Οστεοαρθρίτιδα σε γόνατο και ισχίο: Ποια παπούτσια προστατεύουν και μειώνουν τον πόνο – Νέα έρευνα
Οι αποφάσεις για τη θεραπεία μπορεί να εξαρτώνται από μεμονωμένους γιατρούς και τις κατευθυντήριες οδηγίες κάθε ειδικότητας, ενώ οικονομικοί παράγοντες μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο, σύμφωνα με τον Teppo Järvinen.
Ποιες οι θεραπευτικές επιλογές για τον πόνο στο γόνατο, πέρα από το χειρουργείο
Η αρθροσκοπική επέμβαση στο γόνατο διαρκεί 30 έως 60 λεπτά και ακολουθούν αρκετές ώρες ανάρρωσης.
Πριν από 50 χρόνια, οι γιατροί αφαιρούσαν συστηματικά ολόκληρα τμήματα σχισμένου χόνδρου, τα οποία τότε θεωρούνταν άχρηστος ιστός. Σήμερα, η θεραπεία πρώτης γραμμής για τις εκφυλιστικές ρήξεις είναι η φυσικοθεραπεία και, για ορισμένους ασθενείς, η απώλεια βάρους, ενώ ενδεχομένως ακολουθεί αρθροσκοπική επέμβαση.
Οι ενέσεις στεροειδών μπορούν να προσφέρουν βραχυπρόθεσμα οφέλη, ενώ οι ενέσεις βλαστοκυττάρων και πρωτεΐνης πλούσιας σε πλάσμα παραμένουν αμφιλεγόμενες και γενικά δεν καλύπτονται από ασφαλιστικές εταιρείες, επειδή τα στοιχεία δεν είναι καταληκτικά.
Οι γιατροί εξετάζουν επίσης όλο και περισσότερο το ενδεχόμενο συρραφής του σχισμένου χόνδρου, κυρίως σε ασθενείς κάτω των 50 ετών με οξείες, καθαρές ρήξεις, αν και παραμένει ασαφές ποιοι ωφελούνται.
Οστεοαρθρίτιδα ισχίου και γόνατος: Αίτια, συμπτώματα και σύγχρονες θεραπείες
Όταν οι άλλες θεραπείες αποτυγχάνουν, μια άλλη επιλογή είναι η ολική αρθροπλαστική γόνατος.
Πηγές: KFF Health News, Springer, Springer, PubMed, JoA, PMC