Μεγαλώνοντας στη Σαρδηνία, ο σεφ Francesco Mattana περιβαλλόταν από φρέσκες τοπικές τροφές, οικογενειακές παραδόσεις και μια ισχυρή αίσθηση κοινότητας. Πιστεύει ότι αυτός ο τρόπος ζωής βοηθά να εξηγηθεί γιατί η Σαρδηνία είναι μία από τις Blue Zones του κόσμου, περιοχές γνωστές για τον μεγάλο αριθμό ανθρώπων που ζουν πολλά και υγιή χρόνια.
6 χαρακτηριστικά προσωπικότητας που συνδέονται με μακροζωία, σύμφωνα με ειδικούς
Πώς η διατροφική κουλτούρα της Σαρδηνίας υποστηρίζει την υγιή γήρανση
«Εστιάζει κυρίως σε φρέσκα εποχικά συστατικά, υγιεινά λιπαρά, αλλά ένα ακόμη μέρος της κουζίνας είναι ότι αφιερώνετε άφθονο χρόνο μαγειρεύοντας και τρώγοντας μαζί – δεν αφορά μόνο τα ίδια τα συστατικά, η κοινότητα είναι μέρος της κουζίνας», εξηγεί ο Mattana.
Εμπνευσμένο από τις παιδικές του αναμνήσεις με φρέσκο ψάρι, λαχανικά και γεύματα που μοιραζόταν με συγγενείς, στο βιβλίο μαγειρικής του εξερευνά τις διατροφικές παραδόσεις και τις συνήθειες τρόπου ζωής που έχουν διαμορφώσει τη φήμη της Σαρδηνίας για τη μακροζωία.
Ελπίζει να μοιραστεί αυτή τη φιλοσοφία πέρα από τα σύνορα της Ιταλίας, δείχνοντας ότι οι άνθρωποι μπορούν να υιοθετήσουν τη σαρδηνιακή προσέγγιση στη διατροφή και τη σύνδεση με τους άλλους όπου κι αν ζουν.
Υπάρχει συγκεκριμένη διατροφή που προάγει τη μακροζωία;
Σύμφωνα με εργασία του 2026 με τίτλο The Health Benefits of Eating Seafood: A Systematic Review of the Evidence, ανασκόπηση 281 μελετών διαπίστωσε ότι η κατανάλωση θαλασσινών συνδέεται με χαμηλότερη θνησιμότητα και καλύτερα αποτελέσματα για την υγεία. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν την κατανάλωση τουλάχιστον δύο μερίδων την εβδομάδα, συμπεριλαμβανομένης μίας μερίδας πλούσιας σε ωμέγα-3.
Άλλες πρόσφατες έρευνες συμπεραίνουν ότι δεν υπάρχει μία μοναδική «διατροφή μακροζωίας». Αντίθετα, αρκετά διατροφικά πρότυπα συνδέονται με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και υγιέστερη γήρανση, με τα ισχυρότερα στοιχεία να υποστηρίζουν τη μεσογειακή διατροφή, το Alternative Healthy Eating Index (AHEI), τη διατροφή DASH και άλλα διατροφικά πρότυπα με έμφαση στις φυτικές τροφές.
Κοινό φάρμακο για τον διαβήτη συνδέεται με «εξαιρετική μακροζωία» στις γυναίκες – Ελπιδοφόρα μελέτη
Βασικά χαρακτηριστικά διατροφών που εστιάζουν στη μακροζωία:
- Υψηλή κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, οσπρίων, δημητριακών ολικής άλεσης, ξηρών καρπών και υγιεινών λιπαρών
- Μέτρια κατανάλωση ψαριών και άλλων υγιεινών τροφίμων ζωικής προέλευσης
- Περιορισμένη κατανάλωση επεξεργασμένου και κόκκινου κρέατος
- Χαμηλή κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών και υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων
- Οι διατροφές τύπου DASH και η μεσογειακή διατροφή συνδέονται σταθερά με υγιή γήρανση και χαμηλότερο κίνδυνο χρόνιων νοσημάτων
Ένας διαφορετικός τρόπος να βλέπει κανείς το φαγητό
Ο Francesco Mattana πιστεύει ότι η υιοθέτηση της σαρδηνιακής προσέγγισης στη διατροφή ξεκινά με την αλλαγή του τρόπου που οι άνθρωποι σκέφτονται το φαγητό.
Αντί να το βλέπουν απλώς ως καύσιμο, ενθαρρύνει τη δημιουργία μιας σύνδεσης με τα συστατικά, μαθαίνοντας ποια είναι στην εποχή τους, ανακαλύπτοντας τοπικά προϊόντα και αφιερώνοντας χρόνο στην προετοιμασία των γευμάτων. Σύμφωνα με τον Mattana, αυτή η φιλοσοφία μπορεί να εφαρμοστεί οπουδήποτε στον κόσμο.
Ένα παράδειγμα που αναδεικνύει στο βιβλίο του είναι η μινεστρόνε, ένα πιάτο που αλλάζει κατά τη διάρκεια του έτους ανάλογα με τα εποχικά συστατικά. «Για μένα, το τέλειο παράδειγμα στο βιβλίο μαγειρικής είναι η μινεστρόνε… μια συνταγή που φτιάχνουμε κάθε μήνα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους», εξηγεί.
Την άνοιξη, η σούπα μπορεί να περιλαμβάνει σπαράγγια, κουκιά και αρακά, ενώ οι καλοκαιρινές εκδοχές περιλαμβάνουν ντομάτες και φρέσκο βασιλικό. Η συνταγή αντικατοπτρίζει μια βασική αρχή της σαρδηνιακής μαγειρικής – την προσαρμογή των γευμάτων σε ό,τι είναι φρέσκο και διαθέσιμο.
Ο Mattana επισημαίνει επίσης τη σημασία των ωμών λαχανικών στη σαρδηνιακή κουζίνα. Τα περιγράφει ως μια γιορτή της εποχικότητας και της θρεπτικής αξίας, σημειώνοντας ότι σερβίρονται συχνά ακόμη και σε εστιατόρια υψηλής γαστρονομίας σε όλο το νησί.
«Για εμάς, τα ωμά λαχανικά είναι μια γιορτή… επειδή λαμβάνετε τη μέγιστη θρεπτική αξία όταν δεν τα μαγειρεύετε», είπε.
Ποιότητα, κοινότητα και απλότητα
Μια ακόμη παράδοση που συνδέεται στενά με τη σαρδηνιακή κουλτούρα είναι η μέτρια κατανάλωση κρασιού. Ο Mattana σημείωσε ότι οι κάτοικοι της Σαρδηνίας συχνά απολαμβάνουν κρασί μαζί με τα γεύματα και σε κοινωνικές περιστάσεις, περιγράφοντάς το ως «ένα πνεύμα κοινότητας, είναι ένα μικρό ποτήρι κόκκινο κρασί χωρίς υπερβολές, ακόμη και κάθε μέρα».
Η πιο συνηθισμένη ποικιλία είναι το Cannonau, ένα τοπικό κόκκινο κρασί που έχει προσελκύσει διεθνές ενδιαφέρον λόγω της σύνδεσής του με το καθεστώς της Σαρδηνίας ως Μπλε ζώνη.
Ο Mattana τονίζει ότι η ποιότητα έχει μεγαλύτερη σημασία από την ποσότητα και εξηγεί ότι το Cannonau είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά. Επισημαίνει επίσης μια τοπική παράδοση, λέγοντας ότι όταν οι Σαρδηνοί σηκώνουν το ποτήρι τους, συχνά λένε «A chent’annos» – που σημαίνει «στα 100 χρόνια».
Για όσους ελπίζουν να υιοθετήσουν ορισμένες από τις συνήθειες της Σαρδηνίας, ο Mattana προτείνει να εξερευνήσουν νέες συνταγές, να ψωνίζουν από τοπικούς παραγωγούς και να αναζητούν εποχικά συστατικά.
103χρονη που γυμνάζεται τακτικά και παίζει online παιχνίδια μοιράζεται τα μυστικά της μακροζωίας της
Ενθαρρύνει τους ανθρώπους να επισκέπτονται αγορές παραγωγών, να μιλούν με τοπικούς παραγωγούς τροφίμων και να αγκαλιάζουν την απλότητα στην κουζίνα. Η συμβουλή του είναι απλή: εστιάστε σε φρέσκα συστατικά, μοιραστείτε τα γεύματα με άλλους, απολαύστε τη διαδικασία του μαγειρέματος και μη φοβάστε να κάνετε λάθη στην πορεία.
Πηγές: Independent, Nature, PMC, ScienceDirect, NIH, PMC, ResearchGate