Η ξηροφθαλμία προκαλεί ενόχληση και ερεθισμό στα μάτια, ενώ μπορεί να επηρεάσει ακόμη και την όραση. Οφθαλμίατρος εξηγεί γιατί γίνεται ολοένα και και πιο συχνή και πώς μπορείτε να την προλάβετε και να την αντιμετωπίσετε.
Ξηροφθαλμία: Ακριβής διάγνωση και σύγχρονη εξειδικευμένη θεραπεία με τεχνολογία IPL
Ξηροφθαλμία: Τι μπορεί να την προκαλεί – Πώς να την προλάβετε
Τα περιστατικά ξηροφθαλμίας αυξάνονται παγκοσμίως, σύμφωνα με πρόσφατη ανασκόπηση μελετών που δημοσιεύθηκε στο Journal of Clinical Medicine.
«Πάρα πολλοί άνθρωποι εργάζονται πλέον από το σπίτι και, όταν κοιτάζουν την οθόνη του υπολογιστή τους, δεν ανοιγοκλείνουν τα μάτια τους όσο συχνά χρειάζεται», εξηγεί ο οφθαλμίατρος του UCLA Stein Eye Institute Daniel Sand, σύμφωνα με το UCLA Health.
Το βλεφάρισμα των ματιών λειτουργεί σαν υαλοκαθαριστήρας, απλώνοντας ένα λεπτό στρώμα υγρασίας στην επιφάνειά τους. Όσο περισσότερο κοιτάζουμε μια οθόνη χωρίς να ανοιγοκλείνουμε συχνά τα μάτια μας, τόσο πιο εύκολα αυτά στεγνώνουν.
Κάθε βλεφαρισμός απλώνει ομοιόμορφα το δακρυϊκό υμένιο, το οποίο προστατεύει την επιφάνεια του ματιού και συμβάλλει στην καθαρή όραση. Φυσιολογικά, ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας περίπου 12 έως 15 φορές το λεπτό, αλλά ο ρυθμός αυτός μειώνεται σημαντικά όταν κοιτάζουμε οθόνες.
Γι’ αυτό ο ειδικός συστήνει τον κανόνα 20-20-20. Κάθε 20 λεπτά, κοιτάξτε ένα αντικείμενο σε απόσταση περίπου 6 μέτρων (20 ποδιών), για 20 δευτερόλεπτα, ώστε να ξεκουράζετε τα μάτια σας.
Το σύνδρομο που απειλεί τους άνω των 50: Ποια τα χαρακτηριστικά συμπτώματα του συνδρόμου Sjögren
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για την ξηροφθαλμία
Μελέτες των τελευταίων ετών αναδεικνύουν τον ρόλο των οθονών και των περιβαλλοντικών παραγόντων στην εμφάνιση της ξηροφθαλμίας.
- Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο «Prevalence of dry eye disease among children: a systematic review and meta-analysis», σχεδόν ένα στα τέσσερα παιδιά εμφανίζει ξηροφθαλμία, ενώ η καταγραφόμενη συχνότητά της ήταν υπερδιπλάσια μετά την πανδημία.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 με τίτλο «Association of digital device usage and dry eye disease in school children», η χρήση ψηφιακών συσκευών για πάνω από τρεις ώρες την ημέρα συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο ξηροφθαλμίας.
- Σύμφωνα με τη συστηματική ανασκόπηση του 2025 με τίτλο «Impact of particulate matter and air pollution on ocular surface disease: A systematic review of preclinical and clinical evidence», τα αιωρούμενα σωματίδια της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μπορούν να βλάψουν την επιφάνεια των ματιών και να προκαλέσουν συμπτώματα όπως κάψιμο και φαγούρα.
Περιβάλλον και αλλεργίες: Οι αιτίες που συχνά αγνοούμε
Πέρα από τις οθόνες, η ζέστη, ο ξηρός αέρας, ο καπνός, η στάχτη από τις πυρκαγιές και η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορούν να επιδεινώσουν την ξηροφθαλμία. Σε περιβάλλοντα με μεγαλύτερη υγρασία, τα δάκρυα εξατμίζονται πιο αργά. Γι’ αυτό ορισμένοι χρησιμοποιούν υγραντήρα στο υπνοδωμάτιο ή στο γραφείο τους. Ωστόσο, οι υγραντήρες χρειάζονται τακτικό καθαρισμό, τονίζει ο ειδικός.
«Όταν βλέπουμε στάχτη πάνω στα αυτοκίνητά μας, αυτό σημαίνει ότι καταλήγει και στο σώμα μας, συμπεριλαμβανομένων των βλεφαρίδων», εξηγεί ο οφθαλμίατρος. Οι βλεφαρίδες λειτουργούν σαν φίλτρα και είναι μία από τις πρώτες γραμμές άμυνας των ματιών.
Οι αλλεργίες είναι ένας ακόμη παράγοντας που μπορεί να επιδεινώσει την ξηροφθαλμία. Τα αλλεργιογόνα συγκεντρώνονται στα βλέφαρα και στις βλεφαρίδες, προκαλώντας ερεθισμό και δυσφορία.
Αν η γάτα ή ο σκύλος σας κοιμάται στο κρεβάτι, εξετάστε το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσετε καθαριστή αέρα με φίλτρο στο υπνοδωμάτιο και φροντίστε για την τακτική υγιεινή των βλεφάρων. Παράλληλα, με την ηλικία η παραγωγή δακρύων μπορεί να μειώνεται, ενώ ορισμένα φάρμακα ενδέχεται να επιδεινώνουν την ξηρότητα.
Μήπως έχετε ξηροφθαλμία – Ποια είναι τα συμπτώματα και πώς να την αντιμετωπίσετε
Καθαρισμός βλεφάρων και θερμά επιθέματα
Ο καθαρισμός των βλεφάρων και των βλεφαρίδων δύο φορές την ημέρα μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της υγιεινής τους και στη μείωση των ενοχλήσεων, ιδιαίτερα σε άτομα με προβλήματα στα βλέφαρα.
Χρησιμοποιήστε ειδικά μαντηλάκια καθαρισμού βλεφάρων ή κατάλληλα προϊόντα που σας έχει συστήσει ο οφθαλμίατρος. Αποφύγετε προϊόντα που μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό στα μάτια.
«Αν δεν καθαρίζετε τα βλέφαρα και τις βλεφαρίδες σας, μπορεί να εμφανιστούν ερεθισμός, κάψιμο και ερυθρότητα», προειδοποιεί ο ειδικός.
Στο χείλος των βλεφάρων υπάρχουν μικροί αδένες που εκκρίνουν μια λιπαρή ουσία, η οποία περιορίζει την εξάτμιση των δακρύων. Όταν οι αδένες αυτοί φράζουν, μπορεί να εμφανιστεί φλεγμονή ή να σχηματιστεί κριθαράκι, το γνωστό επώδυνο εξόγκωμα στο βλέφαρο.
Τα θερμά επιθέματα βοηθούν στη ρευστοποίηση των εκκρίσεων και στη βελτίωση της λειτουργίας των αδένων, περιορίζοντας έτσι την εξάτμιση των δακρύων.
Θεραπείες και μέτρα πρόληψης
Στις διαθέσιμες θεραπείες περιλαμβάνονται τα τεχνητά δάκρυα, που διατίθενται χωρίς ιατρική συνταγή, καθώς και μικρά βύσματα που τοποθετούνται στα δακρυϊκά σημεία, περιορίζοντας την αποχέτευση των δακρύων ώστε να παραμένουν περισσότερη ώρα στην επιφάνεια των ματιών. Τα βύσματα τοποθετούνται από οφθαλμίατρο στο ιατρείο.
Για την πρόληψη, ο ειδικός συστήνει:
- να φοράτε γυαλιά ηλίου με πλαϊνή προστασία όταν φυσά δυνατός, ζεστός και ξηρός αέρας,
- να χρησιμοποιείτε θερμά επιθέματα, εφόσον σας τα έχει συστήσει ο οφθαλμίατρος,
- να κάνετε τακτικά διαλείμματα από τις οθόνες,
- να φροντίζετε για την επαρκή ενυδάτωσή σας και να αποφεύγετε την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και καφεΐνης.
Κόκκινα μάτια: Με ποια συνοδά συμπτώματα πρέπει να ανησυχήσετε – Πότε να πάτε άμεσα στον οφθαλμίατρο
Το δακρυϊκό υμένιο συμβάλλει στην καθαρή όραση. Όταν διαταράσσεται, η όραση μπορεί να θολώνει και να παρουσιάζει διακυμάνσεις. Η καλή κατάσταση της οφθαλμικής επιφάνειας έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους πρόκειται να υποβληθούν σε επέμβαση στα μάτια, όπως χειρουργείο καταρράκτη ή διαθλαστική επέμβαση LASIK ή PRK.
«Η φροντίδα των ματιών δεν σημαίνει μόνο να τα διατηρούμε ενυδατωμένα και χωρίς ενοχλήσεις. Σημαίνει επίσης να προστατεύουμε την όρασή μας», καταλήγει ο ειδικός.
Πηγές: UCLA Health, PubMed, PubMed, PubMed