Πολλά είναι τα συμπληρώματα διατροφής που υπόσχονται ισχυρό ανοσοποιητικό, μείωση του στρες, δυνατά μαλλιά και νύχια και αντιγήρανση. Ωστόσο, νευρολόγος προειδοποιεί ότι ορισμένοι συνδυασμοί συμπληρωμάτων διατροφής μπορεί να βλάπτουν τον εγκέφαλο. Ενώ πολλά προϊόντα υπόσχονται να ενισχύσουν την εγκεφαλική λειτουργία και να προλάβουν την άνοια, ειδικοί λένε ότι μπορεί να αυξήσουν τους κινδύνους αντί να έχουν προστατευτική δράση.
Καρδιά: Το συμπλήρωμα που καθαρίζει τις αρτηρίες – Μπορεί να αναστρέψει σπάνια στεφανιαία νόσο
3 συνδυασμοί συμπληρωμάτων που μπορεί να βλάψουν τον εγκέφαλο και 3 συμπληρώματα που μπορεί να τον προστατεύσουν
Η προστασία της υγείας του εγκεφάλου σας είναι απαραίτητη για τη μακροζωία και την ποιότητα ζωής, αλλά ορισμένα προϊόντα που διαφημίζονται για να σας διατηρούν σε εγρήγορση μπορεί να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Ενώ οι διαφημίσεις προωθούν βιταμίνες και συμπληρώματα διατροφής για υποστήριξη του εγκεφάλου, ειδικοί προειδοποιούν ότι πολλά είναι αναποτελεσματικά και κάποια μπορεί ακόμη και να αυξήσουν τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
«Η γενική αρχή που προκύπτει από τη βιβλιογραφία είναι ότι η λήψη συμπληρωμάτων χωρίς διακρίσεις, ιδίως με απομονωμένα θρεπτικά συστατικά σε υψηλές δόσεις ή σε μη ισορροπημένους συνδυασμούς, μπορεί να είναι πιο προβληματική παρά ευεργετική», εξηγεί ο Αμερικανός νευρολόγος Dr. Jerold Fleishman.«Η ασφαλέστερη προσέγγιση παραμένει η λήψη θρεπτικών συστατικών μέσω της διατροφής και όχι μέσω συμπληρωμάτων, με τη λήψη συμπληρωμάτων να περιορίζεται σε τεκμηριωμένες ανεπάρκειες υπό ιατρική επίβλεψη».
Προειδοποιεί επίσης ότι η ποιότητα των προϊόντων αποτελεί μείζον ζήτημα. «Το 67% των προϊόντων που ελέγχθηκαν στις ΗΠΑ περιείχε τουλάχιστον ένα συστατικό που αναγραφόταν στην ετικέτα και δεν ανιχνεύθηκε. Το 83% περιείχε ενώσεις που δεν αναγραφόταν στην ετικέτα». Πάντα να απευθύνεστε στον ιατρό σας πριν ξεκινήσετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα.
Πότε πρέπει να παίρνετε τις βιταμίνες σας — Τι δείχνουν οι έρευνες για τη σωστή ώρα
Μπορούν τα συμπληρώματα διατροφής να προκαλέσουν πρόωρη γήρανση και γνωστική έκπτωση;
Τα τρέχοντα επιστημονικά δεδομένα δεν δείχνουν ότι κοινά συμπληρώματα διατροφής προκαλούν πρόωρη γήρανση ή γνωστική έκπτωση σε υγιείς ενήλικες. Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Association Between Omega-3 Supplement Use and Cognitive Function in Korean Older Adults: An 8-Year Longitudinal Cohort Study», η μακροχρόνια χρήση συμπληρωμάτων με ωμέγα-3 σχετίστηκε με καλύτερη διατήρηση της συνολικής γνωστικής απόδοσης και της μνήμης σε οκτώ χρόνια σε σύγκριση με μη χρήστες.
Μεγάλες κλινικές δοκιμές και συστηματικές ανασκοπήσεις δεν αναφέρουν πειστικά στοιχεία βλάβης από τη συνήθη χρήση προϊόντων όπως πολυβιταμίνες, ωμέγα-3 ή βιταμίνη Ε, αν και συχνά δεν βρίσκουν σαφές γνωστικό όφελος. Ωστόσο, ζητήματα ασφάλειας προκύπτουν κυρίως σε περιπτώσεις υπερβολικής πρόσληψης ή κακής ποιότητας προϊόντων. Πολύ υψηλές δόσεις ορισμένων βιταμινών — ιδιαίτερα A, B6 και φυλλικού οξέος — έχουν συσχετιστεί με νευρολογική τοξικότητα σε ερευνητικά πλαίσια.
Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν επίσης ότι ορισμένα πολυσυστατικά ή επιμολυσμένα συμπληρώματα έχουν συσχετιστεί με σοβαρά ανεπιθύμητα αποτελέσματα. Παράλληλα, τα στοιχεία ότι ορισμένα θρεπτικά συστατικά όπως η βιταμίνη D ή τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα μπορεί να επιβραδύνουν τη γνωστική έκπτωση παραμένουν μεικτά και μη καταληκτικά.
- Δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία ότι η τυπική χρήση συμπληρωμάτων προκαλεί γνωστική έκπτωση
- Πολύ υψηλές δόσεις ορισμένων βιταμινών μπορούν να προκαλέσουν νευρολογική βλάβη
- Ορισμένα συμπληρώματα δείχνουν μεικτά ή περιορισμένα γνωστικά αποτελέσματα
- Η ποιότητα και η ρύθμιση διαφέρουν, αυξάνοντας τους κινδύνους ασφάλειας σε ορισμένα προϊόντα
Ποια είναι η καλύτερη ώρα για να πάρουμε βιταμίνη D, σίδηρο, πολυβιταμίνες και άλλα συμπληρώματα;
Οι 3 συνδυασμοί συμπληρωμάτων διατροφής που μπορεί να επιταχύνουν τη γήρανση του εγκεφάλου
«Οτιδήποτε διαταράσσει επανειλημμένα τον ύπνο, αυξάνει την αρτηριακή πίεση ή καταπονεί το συκώτι μπορεί να βλάψει έμμεσα την υγεία του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου», λέει ο Βρετανός νευρολόγος Dr. Rab Nawaz Khan, MD, σύμφωνα με το Parade.
«Τα διεγερτικά προϊόντα για απώλεια βάρους και αυτά που είναι σχεδιασμένα για πριν την προπόνηση βρίσκονται ψηλά στη λίστα, επειδή μπορούν να επιδεινώσουν τον ύπνο και τον αγγειακό κίνδυνο. Αποφεύγω επίσης τα συμπληρώματα με γνωστή ηπατοτοξικότητα, όπως το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού σε υψηλές δόσεις ή το κάβα, επειδή η ηπατική βλάβη μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση και επικίνδυνες αλληλεπιδράσεις με φάρμακα».
Με αυτό κατά νου, αυτοί είναι οι συγκεκριμένοι συνδυασμοί συμπληρωμάτων που οι νευρολόγοι λένε να αποφεύγετε αν θέλετε να προστατεύσετε τη γνωστική σας υγεία.
1. Ιχθυέλαιο με γκίνγκο, σκόρδο ή κουρκουμά
Ο Dr. Khan προειδοποιεί ότι ο συνδυασμός συμπληρωμάτων ιχθυελαίου με ορισμένα άλλα συμπληρώματα μπορεί να είναι προβληματικός, ιδιαίτερα αν παίρνετε και συγκεκριμένα φάρμακα.
«Οι χειρότεροι συνδυασμοί είναι αυτοί που αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας ή προκαλούν επικίνδυνη διέγερση», λέει ο Dr. Khan. «Μια συνηθισμένη επικίνδυνη συνδυαστική αγωγή είναι η υψηλή δόση ιχθυελαίου σε συνδυασμό με γκίνγκο και σκόρδο ή κουρκουμίνη, ειδικά αν το άτομο λαμβάνει επίσης ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη, βαρφαρίνη ή απιξαμπάνη, καθώς μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μωλώπων και αιμορραγίας».
Σίδηρος, βιταμίνη C και άλλα 2 κοινά συμπληρώματα που μπορεί να επιταχύνουν τη γήρανση
2. Πολλαπλά διεγερτικά
«Ένας άλλος κακός συνδυασμός είναι η ταυτόχρονη λήψη πολλαπλών διεγερτικών ουσιών, όπως υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη με υοχιμβίνη, συνεφρίνη ή υψηλή δόση εκχυλίσματος πράσινου τσαγιού, καθώς μπορεί να επιδεινώσει το άγχος, την αϋπνία, τις ταχυπαλμίες και τις ημικρανίες», συμβουλεύει ο Dr. Khan.
Η έλλειψη ύπνου συνδέεται με γήρανση του εγκεφάλου, επομένως όταν πρόκειται για συμπληρώματα, θα πρέπει να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί αν καταναλώνετε καθημερινά matcha, καφέ ή τσάι.
3. Ψυχοδραστικές ουσίες
Το γεγονός ότι κάτι δεν είναι παράνομο δεν το κάνει και ασφαλές — και μπορεί να είναι πιο επικίνδυνο όταν λαμβάνεται μαζί με άλλες ψυχοδραστικές ουσίες.
«Ορισμένες νέες ψυχοδραστικές ουσίες διατίθενται επίσης στην αγορά ως μη ρυθμιζόμενα “συμπληρώματα διατροφής”, “φυτικά αρωματικά” και “αρωματοθεραπεία”, αλλά μπορεί να είναι επικίνδυνες για τον εγκέφαλο», προειδοποιεί ο Dr. Burgin. Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν κρατόμ, κάβα κάβα, σάλβια, αγιαχουάσκα, καρύδι μπέτελ, κάννα, άγριο μαρούλι, σπόροι πρωινού δόξας και μανδραγόρας.
Βασικά, αν δεν είστε σίγουροι αν κάτι είναι ασφαλές, θεωρήστε ότι δεν είναι μέχρι ο γιατρός σας να σας πει το αντίθετο.
Βιταμίνη D: Σταματήστε να την παίρνετε αν παρατηρήσετε αυτά τα συμπτώματα
3 συμπληρώματα που μπορεί να έχουν και άλλους κινδύνους για την υγεία
Η υγεία του εγκεφάλου σας δεν είναι ο μόνος κίνδυνος όταν πρόκειται για τη χρήση ορισμένων συμπληρωμάτων. Τα παρακάτω συμπληρώματα και οι συνδυασμοί τους μπορεί να ενέχουν κινδύνους για την υγεία με άλλους τρόπους.
1. Βιταμίνη Ε
Μεγάλη μελέτη έδειξε συσχέτιση της λήψης συμπληρωμάτων βιταμίνης Ε με στατιστικά σημαντική αύξηση των διαγνώσεων καρκίνου του προστάτη στους άνδρες, λέει ο Dr. Fleishman. «Αυτό δημιουργεί ανησυχίες σχετικά με τη μακροχρόνια λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης Ε σε υψηλές δόσεις, ιδίως στους άνδρες».
2. Ψευδάργυρος και χαλκός
Ο ειδικός αναφέρει ότι οι μελέτες δεν έχουν δείξει ουσιαστική επίδραση από τη λήψη ψευδαργύρου και χαλκού μαζί, είτε θετική είτε αρνητική. «Αν και δεν είναι ιδιαίτερα επιβλαβής, η έλλειψη οφέλους σε συνδυασμό με την πιθανότητα ανισορροπίας των μεταλλικών στοιχείων υποδηλώνει ότι πρέπει να λαμβάνεται με προσοχή αυτός ο συνδυασμός».
3. Ασαφή «βοτανικά»
«Ορισμένα κοινά φυτικά προϊόντα που υποτίθεται ότι “βελτιώνουν την υγεία” μπορεί να είναι επιβλαβή για το ήπαρ», λέει ο Dr. William Scott Burgin, MD, καθηγητής νευρολογίας και επικεφαλής του τμήματος εγκεφαλικών επεισοδίων στο University of South Florida.
Αυτά μπορεί να είναι σχεδόν οποιοδήποτε «φυσικό» συμπλήρωμα υγείας στην αγορά, με τον Dr. Burgin να ξεχωρίζει προϊόντα κουρκουμά, πράσινου τσαγιού, ασβαγκάντα, γκαρσίνια καμπότζια, εκχύλισμα κόκκινης μαγιάς ρυζιού και μαύρο κοχός ως ιδιαίτερα επιβλαβή.
Σίδηρος: 4 συμπτώματα που δείχνουν ότι πρέπει να κόψετε αμέσως τα συμπληρώματα
Υπάρχουν συμπληρώματα που βοηθούν στην πρόληψη ή την επιβράδυνση της γήρανσης του εγκεφάλου;
Πιθανότατα όχι. «Τα στοιχεία για τη συμβολή των συμπληρωμάτων στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας σε υγιείς ενήλικες είναι περιορισμένα και γενικά δεν υποστηρίζουν τη συστηματική λήψη συμπληρωμάτων για την υγεία του εγκεφάλου», λέει ο Dr. Fleishman. «Οι περισσότερες δοκιμές υψηλής ποιότητας δείχνουν ελάχιστα έως καθόλου οφέλη από τα συμπληρώματα βιταμινών και ανόργανων συστατικών στην πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης ή της άνοιας σε άτομα με υγιή γνωστική λειτουργία».
Συνένζυμο Q10
Ορισμένα προϊόντα ακούγονται υποσχόμενα αλλά στερούνται ισχυρών αποδείξεων. Το συνένζυμο Q10 (CoQ10) έχει θεωρητικά οφέλη. «Τα πραγματικά κλινικά στοιχεία σε ανθρώπους παραμένουν αμφιλεγόμενα και ασαφή, ιδίως όσον αφορά τη γνωστική λειτουργία σε υγιείς ηλικιωμένους ενήλικες», εξηγεί.
Βιταμίνη Β12, βιταμίνη D ή σιδήρος
Η ίδια η Madison Memory Study της εταιρείας δεν βρήκε στατιστικά σημαντική βελτίωση στα κύρια γνωστικά αποτελέσματα όταν αναλύθηκαν σωστά τα δεδομένα. Ωστόσο, τα συμπληρώματα μπορεί να βοηθήσουν σε συγκεκριμένες ιατρικές παθήσεις. «Εάν κάποιος έχει ανεπάρκεια, η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης Β12, βιταμίνης D ή σιδήρου μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την κόπωση, τη συγκέντρωση και τη λειτουργία των νεύρων», λέει ο Dr. Khan.
Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα
Τα ωμέγα-3 μπορεί να υποστηρίξουν τον έλεγχο των τριγλυκεριδίων και τον αγγειακό κίνδυνο, ενώ το μαγνήσιο ή η ριβοφλαβίνη μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη των ημικρανιών. «Αντιμετωπίστε τα συμπληρώματα σαν να είναι πραγματικά φάρμακα… Αποφύγετε να παίρνετε πολλά μαζί… και αποφύγετε τις υψηλές δόσεις, γιατί το περισσότερο δεν είναι πάντα καλύτερο», προειδοποιεί.
Αρτηριακή πίεση: Αυτή η βιταμίνη μπορεί να σας βοηθήσει να τη μειώσετε φυσικά, σύμφωνα με έρευνα
Ποιοι είναι οι καλύτεροι τρόποι για να προλάβετε ή να επιβραδύνετε τη γήρανση του εγκεφάλου;
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι ο τρόπος ζωής παίζει τον σημαντικότερο ρόλο. Ο Dr. Fleishman τονίζει τη σημασία υγιεινών διατροφικών προτύπων όπως η Μεσογειακή διατροφή, η δίαιτες DASH και MIND, μαζί με την άσκηση και τον έλεγχο των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου. «Η υγεία των αγγείων είναι η υγεία του εγκεφάλου. Τα συμπληρώματα διατροφής είναι προαιρετικά στην καλύτερη περίπτωση και δεν πρέπει ποτέ να αντικαθιστούν τα βασικά στοιχεία», καταλήγει ο Dr. Khan.