Νέα ανάλυση της βιολογικής γήρανσης συμπεραίνει ότι ο πολύ λίγος ή ο υπερβολικά πολύς ύπνος συνδέεται με γρήγορη γήρανση στον εγκέφαλο, την καρδιά, τους πνεύμονες, το ανοσοποιητικό σύστημα και άλλα όργανα, καθώς και με ένα ευρύ φάσμα ασθενειών.
Περιποίηση επιδερμίδας: 5 συνήθειες των boomers που οι νεότερες γενιές δεν κάνουν με τίποτα
Η διάρκεια του ύπνου μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο γερνούν διαφορετικά όργανα
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν ρολόγια γήρανσης που βασίζονται στη μηχανική μάθηση και βιολογικές πληροφορίες, όπως πρωτεΐνες που μετρώνται μέσω μιας ελάχιστα επεμβατικής εξέτασης αίματος, για να συγκρίνουν τη βιολογική με τη χρονολογική ηλικία.
Ενώ πολλά ρολόγια μετρούν τη γήρανση ολόκληρου του σώματος, τα όργανα μπορούν να γερνούν με διαφορετικούς ρυθμούς, όπως φαίνεται από τη μείωση της λειτουργίας των ωοθηκών που συνδέεται με τη γυναικεία γονιμότητα.
Για αυτόν τον λόγο, ο Wen και οι συνεργάτες του αναπτύσσουν ρολόγια για μεμονωμένα όργανα, ώστε να παρέχουν πιο λεπτομερείς και ενδεχομένως εξατομικευμένες πληροφορίες για την υγεία.
«Όλοι είναι ενθουσιασμένοι με αυτά τα ρολόγια γήρανσης και την ικανότητά τους να προβλέπουν τον κίνδυνο ασθενειών και θνησιμότητας», λέει ο Wen, σύμφωνα με το Science Daily.
«Αλλά για μένα, το πιο συναρπαστικό ερώτημα είναι, μπορούμε να συνδέσουμε τα ρολόγια γήρανσης με έναν παράγοντα του τρόπου ζωής που μπορεί να τροποποιηθεί εγκαίρως ώστε να επιβραδυνθεί η γήρανση;», συνεχίζει.
Ο αριθμός των παιδιών που έχετε μπορεί να δείξει πόσο θα ζήσετε – Πόσα παιδιά φέρνουν μακροζωία
Μπορεί η βιολογική μας ηλικία να αλλάξει ανάλογα με τις συνήθειες ύπνου;
Πρόσφατες έρευνες συμπεραίνουν ότι ο ύπνος μπορεί να συνδέεται με το πόσο γρήγορα γερνά βιολογικά το σώμα. Μελέτες συνδέουν τη διάρκεια του ύπνου, την ποιότητα του ύπνου, την αϋπνία, την υπνική άπνοια και τις καθημερινές συνήθειες ύπνου με δείκτες βιολογικής γήρανσης. Ωστόσο, οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη αποδείξει ότι η βελτίωση του ύπνου μπορεί να αντιστρέψει τη βιολογική ηλικία.
- Πιο υγιεινές συνήθειες ύπνου συνδέθηκαν με βραδύτερη βιολογική γήρανση σε 3.566 ενήλικες.
- Σε μελέτη του 2025 442.664 ανθρώπων με τίτλο “Evaluating the nonlinear effects of sleep duration on biological aging across phenotypic, genomic, and epigenomic data”, περίπου 7 ώρες ύπνου την ημέρα συνδέθηκαν με τη χαμηλότερη επιτάχυνση της βιολογικής ηλικίας.
- Γενετική έρευνα συμπεραίνει ότι η αϋπνία μπορεί να συμβάλλει στην ταχύτερη επιγενετική γήρανση.
- Τα συμπτώματα της υπνικής άπνοιας συνδέθηκαν σταθερά με ταχύτερη επιγενετική γήρανση σε ενήλικες εργάσιμης ηλικίας.
Συνολικά, ο κακός ύπνος συνδέεται με ταχύτερη βιολογική γήρανση, αλλά εξακολουθούν να απαιτούνται μεγάλες δοκιμές για να αποδειχθεί εάν η βελτίωση του ύπνου μπορεί πράγματι να κάνει τη βιολογική ηλικία μικρότερη.
Σε ποια ηλικία ο εγκέφαλος είναι στα καλύτερά του; Η απρόσμενη ικανότητα στα 70
Πόσες ώρες ύπνου είναι ιδανικές
Ο ύπνος ήταν ένας ιδανικός παράγοντας για να διερευνήσουν οι ερευνητές, επειδή ολοένα και περισσότερα στοιχεία δέιχνουν ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην υγεία. Ο Wen είχε επίσης έναν προσωπικό λόγο για να εξερευνήσει το θέμα.
«Κι εγώ κάνω ελαφρύ ύπνο και άρχισα να ανησυχώ για τις επιπτώσεις σε εμένα», λέει ο Wen.
Χρησιμοποιώντας δεδομένα από περίπου μισό εκατομμύριο συμμετέχοντες της UK Biobank, ο Wen εφάρμοσε μηχανική μάθηση για να εντοπίσει βιολογικά σημάδια γήρανσης σε διαφορετικά όργανα.
Η ομάδα δημιούργησε ρολόγια γήρανσης χρησιμοποιώντας δομικές μετρήσεις από ιατρικές απεικονίσεις, πρωτεΐνες ειδικές για κάθε όργανο και μόρια που βρίσκονται στο αίμα.
Ορισμένα όργανα είχαν πολλαπλά ρολόγια που βασίζονταν σε διαφορετικούς τύπους βιολογικών δεδομένων, επιτρέποντας στους ερευνητές να εξετάσουν τον ύπνο και τη γήρανση σε διαφορετικά μοριακά επίπεδα.
Η ομάδα συνέκρινε τη διάρκεια ύπνου που ανέφεραν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες με εκτιμήσεις της βιολογικής ηλικίας από 23 ρολόγια γήρανσης που κάλυπταν 17 συστήματα οργάνων.
Αντιγήρανση: Οι επιστήμονες βρήκαν την ορμόνη που μπορεί να αντιστρέψει τη χρόνια φλεγμονή
Και ο πολύ λίγος αλλά και ο υπερβολικά πολύς ύπνος συνδέονται με γρηγορότερη γήρανση
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ένα σαφές μοτίβο σχήματος U σε ολόκληρο το σώμα. Οι άνθρωποι που κοιμούνταν κάτω από 6 ώρες ή πάνω από 8 ώρες έτειναν να εμφανίζουν ταχύτερη βιολογική γήρανση, ενώ τα χαμηλότερα επίπεδα γήρανσης εντοπίστηκαν μεταξύ εκείνων που ανέφεραν 6,4 έως 7,8 ώρες ύπνου την ημέρα.
Ωστόσο, η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η διάρκεια του ύπνου προκαλεί άμεσα ταχύτερη ή βραδύτερη γήρανση των οργάνων. Αντίθετα, ο πολύ σύντομος ή πολύ μεγάλος σε διάρκεια ύπνος θα μπορούσε να είναι ένδειξη χειρότερης συνολικής υγείας.
Η διάρκεια του ύπνου συνδέεται με ασθένειες σε ολόκληρο το σώμα
Ο σύντομος ύπνος συνδέθηκε σημαντικά με καταθλιπτικά επεισόδια και αγχώδεις διαταραχές, υποστηρίζοντας προηγούμενες έρευνες που συνδέουν τον ανεπαρκή ύπνο με προβλήματα ψυχικής υγείας. Συνδέθηκε επίσης με την παχυσαρκία, τον διαβήτη τύπου 2, την υπέρταση, την ισχαιμική καρδιοπάθεια και τις καρδιακές αρρυθμίες.
Τόσο ο σύντομος όσο και ο μεγάλος σε διάρκεια ύπνος συνδέθηκαν με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, άσθμα, γαστρίτιδα και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
«Το ευρύ μοτίβο εγκεφάλου-σώματος είναι σημαντικό επειδή μας δείχνει ότι η διάρκεια του ύπνου είναι ένα βαθιά ενσωματωμένο μέρος ολόκληρης της φυσιολογίας μας, με εκτεταμένες επιπτώσεις σε όλο το σώμα», λέει ο Wen.
5 θρεπτικά συστατικά που βοηθούν στην αντιγήρανση, σύμφωνα με ειδικούς
Ύπνος, γήρανση και κατάθλιψη στην τρίτη ηλικία
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν επίσης τα ρολόγια που αφορούν συγκεκριμένα όργανα για να διερευνήσουν τη σχέση μεταξύ ύπνου και κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία. Δεν μπόρεσαν να προσδιορίσουν εάν οι διαφορές στον ύπνο προκαλούσαν κατάθλιψη ή εάν η κατάθλιψη επηρέαζε τη διάρκεια του ύπνου.
Χρησιμοποιώντας «ανάλυση διαμεσολάβησης», εξέτασαν εάν η βιολογική γήρανση θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξήγηση αυτής της σύνδεσης.
Ο σύντομος ύπνος φάνηκε να σχετίζεται πιο άμεσα με την επιβάρυνση από την κατάθλιψη στην τρίτη ηλικία, ενώ ο μεγάλος σε διάρκεια ύπνος μπορεί να επηρεάζει την κατάθλιψη μέσω οδών που αντικατοπτρίζονται στα ρολόγια γήρανσης του εγκεφάλου και του λιπώδους ιστού.
«Αυτό έχει σημαντικές προεκτάσεις για τη μελλοντική διαχείριση του ύπνου και τις μελλοντικές θεραπευτικές προσεγγίσεις», λέει ο Wen.
«Η μελέτη μας συμπεραίνει ότι μπορεί να υπάρχουν διαφορετικές βιολογικές οδοί μεταξύ εκείνων που κοιμούνται πολύ και εκείνων που κοιμούνται λίγο, οι οποίες οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα, την κατάθλιψη στην τρίτη ηλικία, και δεν θα πρέπει να τις αντιμετωπίζουμε με τον ίδιο τρόπο».
Πηγές: ScienceDaily, Nature, Springer, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed