Ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια για την αντιμετώπιση της υψηλής αρτηριακής πίεσης βρίσκεται στο επίκεντρο νέου επιστημονικού ενδιαφέροντος για τη ΔΕΠΥ. Μελέτη δείχνει ότι η αμλοδιπίνη είχε σημαντική επίδραση στην υπερκινητικότητα και την παρορμητικότητα σε ζωικά μοντέλα, αν και παραμένει άγνωστο εάν μπορεί να έχει αντίστοιχο αποτέλεσμα στους ανθρώπους.
ΔΕΠΥ ενηλίκων: Μήπως το άγχος και η κούραση που αισθάνεστε οφείλεται στο σύνδρομο;
Γιατί αναζητούνται νέες θεραπείες για τη ΔΕΠΥ
Η ανάγκη για περισσότερες θεραπευτικές επιλογές στη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας παραμένει σημαντική, καθώς περίπου ένας στους τέσσερις ασθενείς με ΔΕΠΥ δεν βλέπει βελτίωση των συμπτωμάτων του με τις υπάρχουσες φαρμακευτικές αγωγές.
Παράλληλα, για ορισμένους ασθενείς τα οφέλη των διεγερτικών φαρμάκων που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη ΔΕΠΥ μπορεί να επισκιάζονται από τις ανεπιθύμητες ενέργειες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- η αύξηση της αρτηριακής πίεσης
- η απώλεια όρεξης
- οι πονοκέφαλοι
- οι δυσκολίες στον ύπνο
- καθώς και ο κίνδυνος κατάχρησης
Αναζητώντας πιθανές εναλλακτικές λύσεις, ερευνητές από ευρωπαϊκά ιδρύματα στράφηκαν σε ένα ήδη γνωστό φάρμακο: την αμλοδιπίνη (amlodipine), η οποία χρησιμοποιείται για την υψηλή αρτηριακή πίεση.
Το ενδιαφέρον για νέες θεραπείες ενισχύεται και από τα δεδομένα για τις υπάρχουσες επιλογές. Μεγάλη μετα-ανάλυση στο The Lancet Psychiatry έδειξε ότι αρκετά φάρμακα για τη ΔΕΠΥ, μεταξύ των οποίων η μεθυλφαινιδάτη, συνδέονται με αυξήσεις σε αιμοδυναμικές παραμέτρους. Οι ερευνητές επισημαίνουν την ανάγκη παρακολούθησης της αρτηριακής πίεσης και των σφυγμών κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Μήπως το παιδί σας έχει ΔΕΠΥ και δεν είναι απλά άτακτο; Πώς θα το καταλάβετε
Τι έδειξαν τα πειράματα με αμλοδιπίνη
Στο πρώτο στάδιο της έρευνας χρησιμοποιήθηκαν επτά ομάδες αυθόρμητα υπερτασικών αρουραίων, οι οποίοι χρησιμοποιούνται ορισμένες φορές ως ζωικό μοντέλο της ΔΕΠΥ.
Κάθε ομάδα ακολούθησε διαφορετικό θεραπευτικό σχήμα και στη συνέχεια υποβλήθηκε σε καθιερωμένο τεστ για την αξιολόγηση της κινητικότητας και του αυθορμητισμού.
Από τις θεραπείες που εξετάστηκαν, μόνο η αμλοδιπίνη παρουσίασε σημαντική επίδραση στη συμπεριφορά των αρουραίων. Το φάρμακο χορηγούνταν καθημερινά για διάστημα 30 ημερών.
Η υπερκινητικότητα στα zebrafish
Μετά τα πρώτα αποτελέσματα, οι επιστήμονες εξέτασαν την αμλοδιπίνη και σε zebrafish που είχαν τροποποιηθεί γενετικά ώστε να παρουσιάζουν αυξημένη υπερκινητικότητα και παρορμητικότητα.
Πρόκειται για συμπεριφορές που συνδέονται και με τη ΔΕΠΥ στους ανθρώπους. Μετά τη χορήγηση αμλοδιπίνης, τα χαρακτηριστικά υπερκινητικότητας των ψαριών ουσιαστικά εξαφανίστηκαν.
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν στη συνέχεια ένα ακόμη πείραμα, συγκρίνοντας την αμλοδιπίνη με τη μεθυλφαινιδάτη (methylphenidate).
Τα δύο φάρμακα εμφάνισαν εξίσου σημαντικές επιδράσεις όσον αφορά τον περιορισμό των παρορμητικών συμπεριφορών.
Εγκυμοσύνη: Η έκθεση στο φθόριο αυξάνει τον κίνδυνο για νευροσυμπεριφορικά προβλήματα στα παιδιά
Γιατί τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ακόμη αποτελεσματικότητα στους ανθρώπους
Τα ευρήματα από τα πειράματα σε ζώα υποδεικνύουν ότι η αμλοδιπίνη αξίζει να διερευνηθεί περισσότερο. Δεν αποδεικνύουν, όμως, ότι το φάρμακο μπορεί πράγματι να αντιμετωπίσει τη ΔΕΠΥ στους ανθρώπους.
Το γεγονός ότι καταγράφηκαν σχετικές επιδράσεις σε αρουραίους και γενετικά τροποποιημένα zebrafish δεν σημαίνει ότι το αποτέλεσμα θα είναι ίδιο σε ανθρώπους με ΔΕΠΥ.
Τα δεδομένα αποτελούν, ωστόσο, μια βάση πάνω στην οποία οι επιστήμονες μπορούν να εξετάσουν το ενδεχόμενο κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους.
Τι έδειξαν τα δεδομένα της UK Biobank
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης υπάρχοντα δεδομένα από την UK Biobank για ανθρώπους που ήδη λάμβαναν αμλοδιπίνη για την αντιμετώπιση της υπέρτασης.
Χρησιμοποιώντας γενετικές βαθμολογίες, επιχείρησαν να εκτιμήσουν τον κίνδυνο ΔΕΠΥ για κάθε άτομο. Η συγκεκριμένη ανάλυση ήταν παρατηρησιακή και, κατά συνέπεια, δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Παρόλα αυτά, προέκυψε ότι όσοι λάμβαναν αμλοδιπίνη ήταν λιγότερο πιθανό να αναφέρουν εναλλαγές της διάθεσης ή συμπεριφορές ανάληψης κινδύνου. Πρόκειται για δύο χαρακτηριστικά που έχουν συνδεθεί με τη ΔΕΠΥ και αποτελούν μία ακόμη ένδειξη ότι το φάρμακο αξίζει να μελετηθεί περαιτέρω.
Γυναίκες: Μήπως έχετε ΔΕΠΥ και δεν το ξέρετε; Τα συμπτώματα που συχνά παραβλέπονται
Ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται ήδη για την υπέρταση
Ένα σημαντικό στοιχείο στην περίπτωση της αμλοδιπίνης είναι ότι πρόκειται για φάρμακο ήδη εγκεκριμένο για την αντιμετώπιση της υψηλής αρτηριακής πίεσης.
Στις ΗΠΑ περισσότεροι από 70 εκατομμύρια άνθρωποι λαμβάνουν τακτικά το συγκεκριμένο φάρμακο. Αυτό σημαίνει ότι οι κίνδυνοι και τα οφέλη που συνδέονται με τη χρήση του είναι ήδη καλά γνωστά στους επιστήμονες.
Η αμλοδιπίνη θεωρείται γενικά ασφαλής, ωστόσο δεν στερείται ανεπιθύμητων ενεργειών. Μεταξύ άλλων, μπορεί να προκαλέσει κόπωση, ναυτία και ερεθισμό των ούλων.
Τι λένε οι ερευνητές
«Η επαναξιοποίηση της αμλοδιπίνης, ενός καθιερωμένου φαρμάκου για την αρτηριακή πίεση, προσφέρει μια πολλά υποσχόμενη και γρήγορη οδό για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ», αναφέρει ο νευροεπιστήμονας Matthew Parker από το University of Surrey στο Ηνωμένο Βασίλειο.
«Η έρευνά μας δείχνει ότι, λόγω της υπάρχουσας έγκρισης και του προφίλ ασφάλειάς της, η αμλοδιπίνη θα μπορούσε να επαναχρησιμοποιηθεί γρήγορα ως θεραπευτική επιλογή για τη ΔΕΠΥ, προσφέροντας ενδεχομένως ανακούφιση στους ασθενείς νωρίτερα σε σχέση με την ανάπτυξη νέων φαρμάκων».
ΔΕΠΥ: Η ακαταστασία στα ρούχα σας είναι σημάδι – Τι να προσέξετε
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neuropsychopharmacology.