Βρώμη, ζυμαρικά και όσπρια μπαίνουν στο επίκεντρο μιας διαφορετικής διατροφικής προσέγγισης, με μελέτες να καταγράφουν βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη και του μεταβολισμού.
Διαβήτης και υδατάνθρακες: Τι αλλάζει όταν μειώνονται τα λιπαρά
Για χρόνια, ο περιορισμός των υδατανθράκων θεωρούνταν βασικό εργαλείο για τον έλεγχο του διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι δεν έχει σημασία μόνο πόσους υδατάνθρακες καταναλώνουμε, αλλά και από ποιες τροφές προέρχονται.
Μια φυτική διατροφή χαμηλή σε λιπαρά, που περιλαμβάνει ακόμη και ζυμαρικά, εξετάζεται ως εναλλακτική προσέγγιση για τη ρύθμιση του σακχάρου, την απώλεια βάρους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την ύφεση της νόσου.
Ο Αμερικανός γιατρός και ερευνητής Dr Neal Barnard υποστηρίζει ότι η συσσώρευση λίπους στα μυϊκά και ηπατικά κύτταρα μπορεί να επηρεάσει την ανταπόκρισή τους στην ινσουλίνη.
«Όταν υπάρχει υπερβολικό λίπος μέσα στα μυϊκά μας κύτταρα, αυτά ανταποκρίνονται λιγότερο στην ινσουλίνη και αναπτύσσουν αντίσταση σε αυτήν», εξηγεί.
Η θεωρία αυτή έχει εξεταστεί πειραματικά. Σε τυχαιοποιημένη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open το 2020, 244 υπέρβαροι ενήλικες συμμετείχαν σε δοκιμή διάρκειας 16 εβδομάδων.
Στην ομάδα της φυτικής διατροφής χαμηλής σε λιπαρά, το λίπος στο ήπαρ μειώθηκε κατά 34,4% και το ενδομυϊκό λίπος κατά 10,4%, ενώ καταγράφηκε βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη.
Τι έδειξε η κλινική δοκιμή σε ασθενείς με διαβήτη
Σε μελέτη του 2006, που δημοσιεύθηκε στο Diabetes Care, 99 άτομα με διαβήτη τύπου 2 ακολούθησαν είτε vegan διατροφή χαμηλή σε λιπαρά είτε τις τότε διατροφικές συστάσεις της American Diabetes Association.
Μετά από 22 εβδομάδες, μεταξύ όσων δεν άλλαξαν φαρμακευτική αγωγή, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) μειώθηκε κατά 1,23 ποσοστιαίες μονάδες στην πρώτη ομάδα, έναντι 0,38 στη δεύτερη.
Η μελέτη κατέγραψε επίσης μεγαλύτερη απώλεια βάρους στην ομάδα της vegan διατροφής, αν και τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι η ύφεση είναι εξασφαλισμένη για κάθε ασθενή.
Στο παρακάτω βίντεο, η Dr Sophie GP εξηγεί πώς μπορεί να επιτευχθεί η ύφεση του διαβήτη τύπου 2, κυρίως μέσω της απώλειας του λίπους που συσσωρεύεται γύρω από τα εσωτερικά όργανα. Παρουσιάζει τον μηχανισμό της αντίστασης στην ινσουλίνη, καταρρίπτει διαδεδομένους μύθους σχετικά με τις δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων και δίνει πρακτικές συμβουλές για την αποτελεσματικότερη διαχείριση του διαβήτη και τη βελτίωση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα.
Από την ινσουλίνη στην ύφεση: Η περίπτωση ενός 58χρονου
Ο Marc Ramirez είχε έξι συγγενείς με διαβήτη τύπου 2. Διαγνώστηκε το 2002 και πίστευε ότι θα χρειαζόταν ινσουλίνη για πάντα.
Το 2011 υιοθέτησε το πρόγραμμα του Dr Barnard, εγκαταλείποντας τα ζωικά προϊόντα και επιλέγοντας βρώμη, φρούτα, λαχανικά και ζυμαρικά.
Μέσα σε δύο μήνες διέκοψε τη φαρμακευτική αγωγή του, ενώ έξι μήνες αργότερα βρισκόταν σε ύφεση, έχοντας χάσει σχεδόν 25 κιλά.
«Αποκλείοντας τις τροφές που είναι φτωχές σε θρεπτικά συστατικά και αντικαθιστώντας τες με τροφές πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά, το σώμα μου ανταποκρίθηκε θετικά και αισθάνομαι δυνατός και υγιής», αναφέρει.
Πρόκειται, πάντως, για ατομική εμπειρία και όχι για εγγύηση αντίστοιχου αποτελέσματος σε όλους τους ασθενείς.
Το κόλπο στο ρύζι που μειώνει θερμίδες και το κάνει πιο υγιεινό
Ποιες τροφές μπορεί να περιλαμβάνει μια διατροφή με χαμηλά λιπαρά
Το πρόγραμμα βασίζεται σε τέσσερις ομάδες: λαχανικά, φρούτα, δημητριακά ολικής άλεσης και όσπρια. Αποκλείει τα ζωικά προϊόντα, τα πρόσθετα έλαια και περιορίζει τροφές πλούσιες σε λιπαρά.
Ενδεικτικές επιλογές είναι:
- Πρωινό: Κουάκερ με κανέλα και μούρα ή ψωμί σίκαλης.
- Μεσημεριανό: Σούπα λαχανικών με φασόλια ή πίτα ολικής άλεσης με χούμους.
- Βραδινό: Λαζάνια λαχανικών με τόφου, τσίλι λαχανικών ή ζυμαρικά ολικής άλεσης.
Γιατί έχει σημασία και το κρέας
Η συζήτηση δεν περιορίζεται στους υδατάνθρακες. Μεγάλη μετα-ανάλυση του 2024, δημοσιευμένη στο The Lancet Diabetes & Endocrinology, εξέτασε δεδομένα σχεδόν 1,97 εκατομμυρίων ενηλίκων.
Κάθε επιπλέον ημερήσια κατανάλωση 50 γραμμαρίων επεξεργασμένου κρέατος συσχετίστηκε με περίπου 15% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Πρόκειται για συσχέτιση και όχι απόδειξη αιτιότητας.
Πώς να αξιολογήσετε μια διατροφική αλλαγή
Η μείωση του σακχάρου δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο επιτυχίας. Χρειάζεται να εξετάζονται παράλληλα η HbA1c, το βάρος, η επάρκεια θρεπτικών συστατικών και η δυνατότητα μακροχρόνιας εφαρμογής.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη βιταμίνη Β12, την πρωτεΐνη, το ασβέστιο, τον σίδηρο, το ιώδιο και τα ωμέγα-3 λιπαρά. Οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με νεφρική νόσο χρειάζονται εξατομικευμένη αξιολόγηση.
Επιπλέον, οποιαδήποτε σημαντική διατροφική αλλαγή πρέπει να συζητείται με τον θεράποντα γιατρό, καθώς μπορεί να χρειαστεί προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής.
Χρειάζεται τελικά να γίνετε vegan;
Ο διατροφολόγος Rob Hobson αναγνωρίζει τα οφέλη των φυτικών ινών, αλλά διαφωνεί με τον αυστηρό αποκλεισμό των λιπαρών, επισημαίνοντας τη διατροφική αξία του ελαιολάδου, των ξηρών καρπών και των λιπαρών ψαριών.
«Δεν χρειάζεται να γίνετε vegan για να ωφεληθείτε από την κατανάλωση φυτικών τροφών», τονίζει.
Η μεσογειακή διατροφή αποτελεί επίσης επιλογή με ισχυρά επιστημονικά δεδομένα για τη μεταβολική και καρδιαγγειακή υγεία.
Απώλεια βάρους: Ο Νο1 υδατάνθρακας που αδυνατίζει
Το ουσιαστικό συμπέρασμα είναι ότι η ποιότητα των τροφών, η μείωση των κορεσμένων λιπαρών και η αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών μπορούν να συμβάλουν στη διαχείριση του διαβήτη, χωρίς να απαιτείται από όλους ο αποκλεισμός ολόκληρων ομάδων τροφίμων.
Πηγές: