Αν και η θνησιμότητα από καρκίνο του πνεύμονα έχει μειωθεί από το 1990 σε κάποιες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, οι τάσεις εμφάνισης είναι πιο περίπλοκες. Έως τώρα γνωρίζαμε ότι οι διατροφές πλούσιες σε φρούτα και λαχανικά έχουν οφέλη για την υγεία, νέα μεγάλη μελέτη φαίνεται να τα συνδέει με τον καρκίνο του πνεύμονα. Πώς προκύπτει αυτή η συσχέτιση;
Νέα μελέτη συνδέει τον καρκίνο του πνεύμονα με φρούτα και λαχανικά – Ποια μπορεί να είναι η σχέση μεταξύ των δύο
Τα περιστατικά έχουν μειωθεί στους άνδρες από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και στις γυναίκες από τα μέσα της δεκαετίας του 2000, με ετήσιες μειώσεις 3,0% και 1,4% μεταξύ 2012 και 2021. Ωστόσο, τα ποσοστά αυξάνονται στους νεότερους μη καπνιστές, και ιδιαίτερα στις γυναίκες.
Χρησιμοποιώντας δεδομένα από τη μελέτη Epidemiology of Young Lung Cancer, οι ερευνητές εντόπισαν μια απροσδόκητη συσχέτιση μεταξύ πιο υγιεινών διατροφών και πρώιμης εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα σε μη καπνιστές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τέτοιες τροφές προκαλούν καρκίνο, και περιβαλλοντικοί παράγοντες ενδέχεται να εμπλέκονται. Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν σε μεγάλο συνέδριο έρευνας για τον καρκίνο, αλλά δεν έχουν ακόμη αξιολογηθεί από ομοτίμους.
Ο καρκίνος του πνεύμονα συνήθως επηρεάζει μεγαλύτερους σε ηλικία καπνιστές, με μέση ηλικία διάγνωσης τα 70 έτη, ενώ τα περιστατικά πριν από τα 50 ονομάζονται «καρκίνος πνεύμονα πρώιμης έναρξης». Οι ερευνητές ανέλυσαν 187 ασθενείς (78% γυναίκες) και τους κατηγοριοποίησαν ως εξής:
- την ομάδα οδού EGFR (73 συμμετέχοντες)
- την ομάδα fusion-positive (82 συμμετέχοντες)
- την ομάδα μικτών μεταλλάξεων (32 συμμετέχοντες)
Εξέτασαν δεδομένα από το έτος πριν τη διάγνωση, συμπεριλαμβανομένου του ιστορικού καπνίσματος, δημογραφικών στοιχείων και διατροφής, με την ποιότητα να μετράται μέσω του Healthy Eating Index (HEI).
Καρκίνος του πνεύμονα: Ξεκινά νέο πρόγραμμα πρόληψης για καπνιστές
Γνωστοί παράγοντες κινδύνου για καρκίνο του πνεύμονα
Ο κίνδυνος για καρκίνο του πνεύμονα δεν συνδέεται πλέον μόνο με το κάπνισμα, αν και παραμένει η κύρια αιτία. Έρευνες από πρόσφατες μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι επηρεάζεται από έναν συνδυασμό περιβαλλοντικών και γενετικών παραγόντων, καθώς και παραγόντων του τρόπου ζωής.
Μελέτη του 2024 με τίτλο «Pesticide exposure and lung cancer risk: A case-control study in Nakhon Sawan, Thailand» διαπίστωσε ότι η μακροχρόνια έκθεση σε φυτοφάρμακα, ιδιαίτερα ζιζανιοκτόνα και εντομοκτόνα, αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα, με συγκεκριμένες χημικές ουσίες να παρουσιάζουν ισχυρές συσχετίσεις ακόμη και μετά από προσαρμογές.
- Το κάπνισμα (ενεργητικό και παθητικό) εξακολουθεί να ευθύνεται για τα περισσότερα περιστατικά και παρουσιάζει ισχυρή σχέση δόσης-απόκρισης
- Η ατμοσφαιρική ρύπανση και οι εσωτερικές εκθέσεις όπως οι αναθυμιάσεις από το μαγείρεμα αυξάνουν τον κίνδυνο
- Επαγγελματικές εκθέσεις όπως ο αμίαντος και τα καυσαέρια ντίζελ συμβάλλουν στο 9–15% των περιστατικών
- Το ραδόνιο αποτελεί βασική αιτία σε μη καπνιστές
- Έως και το 25% των περιστατικών εμφανίζονται σε άτομα που δεν έχουν καπνίσει ποτέ, συνδεόμενα με ρύπανση και γενετικούς παράγοντες
- Το άτμισμα μπορεί να προκαλεί επιβλαβείς βιολογικές αλλαγές, αλλά οι μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι εξακολουθούν να μελετώνται
Πότε ο επίμονος βήχας και η πτώση βλεφάρου μπορεί να σχετίζονται με τον καρκίνο του πνεύμονα
Νεότεροι ενήλικες, μη καπνιστές έχουν πλέον πιο αυξημένο κίνδυνο
Αναδύεται μια τάση στον τρόπο εμφάνισης του καρκίνου του πνεύμονα σε νεότερους μη καπνιστές, κάτι που δείχνει ότι μπορεί να εμπλέκονται διαφορετικοί βιολογικοί μηχανισμοί και όχι απλώς μια παραλλαγή του καρκίνου που σχετίζεται με το κάπνισμα.
Οι ασθενείς στη μελέτη περιγράφηκαν ότι έχουν όγκους που είναι «βιολογικά διαφορετικοί από τον τύποκαρκίνου που συνδέεται με το κάπνισμα», όπως αναφέρεται στο Science Daily. Ενα συμπέρασμα που υποστηρίζεται από προηγούμενη έρευνα όπως το Genomics of Young Lung Cancer Project, το οποίο εντόπισε διακριτούς υποτύπους σε άτομα κάτω των 40 ετών σε σύγκριση με μεγαλύτερους ενήλικες.
Αυτό το μοτίβο εμφανίζεται σε ένα ευρύτερο επιδημιολογικό πλαίσιο. Αν και ο καρκίνος του πνεύμονα έχει συνδεθεί ιστορικά με μεγαλύτερους καπνιστές, τα περιστατικά αυξάνονται σε άτομα κάτω των 50 ετών, ιδιαίτερα σε γυναίκες που δεν έχουν καπνίσει ποτέ.
Στο πλαίσιο του Epidemiology of Young Lung Cancer Project, οι ερευνητές ανέλυσαν 187 ασθενείς κάτω των 50 ετών, συλλέγοντας λεπτομερή στοιχεία για δημογραφικά δεδομένα, διατροφή, ιστορικό καπνίσματος και διάγνωση. Τα ευρήματα δείχνουν μια αξιοσημείωτη τάση – νεαρές γυναίκες πυο δεν κάπνιζαν διαγιγνώσκονται πιο συχνά από άνδρες, παρά το ότι αναφέρουν πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες.
Η αλλαγή στα δάκτυλα που μπορεί να σχετίζεται με καρκίνο του πνεύμονα
Πώς συνδέει η έρευνα τη διατροφή, την έκθεση σε φυτοφάρμακα και τον κίνδυνο καρκίνου
Η αναφορά παρέχει επίσης λεπτομερή διατροφικά δεδομένα, δείχνοντας ότι οι συμμετέχοντες κατανάλωναν περισσότερα σκούρα πράσινα λαχανικά και όσπρια (4,3 μερίδες την ημέρα) και δημητριακά ολικής άλεσης (3,9 μερίδες την ημέρα) από τον μέσο όρο των ΗΠΑ, μαζί με υψηλότερη βαθμολογία Healthy Eating Index 65 σε σύγκριση με 57.
Παράλληλα, παρουσιάζεται μια πιο έντονη υπόθεση σχετικά με την έκθεση σε φυτοφάρμακα. Τα προϊόντα που έχουν καλλιεργηθεί με συμβατικές μεθόδους, όπως σημειώνεται, είναι «πιο πιθανό να φέρουν υψηλότερα επίπεδα υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων», ενώ στοιχεία από γεωργικά περιβάλλοντα συνδέουν την έκθεση σε φυτοφάρμακα με αυξημένα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα.
Ωστόσο, η μελέτη δεν μέτρησε άμεσα τα επίπεδα φυτοφαρμάκων, αλλά εκτίμησε την έκθεση βάσει κατηγοριών τροφίμων – ένας μεθοδολογικός περιορισμός που επηρεάζει την ερμηνεία. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η επόμενη φάση θα περιλαμβάνει μέτρηση της έκθεσης μέσω δειγμάτων αίματος ή ούρων.
Μπορούν τα φυτοφάρμακα να εξηγήσουν τη σύνδεση μεταξύ φρούτων, λαχανικών και καρκίνου;
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι οι περισσότεροι συμμετέχοντες σε όλες τις ομάδες δεν είχαν καπνίσει ποτέ, με πρώην καπνιστές να αποτελούν το 32,9% της ομάδας EGFR, το 13,4% της ομάδας fusion-positive και το 21,9% της μικτής ομάδας. Μεταξύ των μη καπνιστών με καρκίνο του πνεύμονα πρώιμης έναρξης, προέκυψε το απροσδόκητο μοτίβο που συνδέει τις διατροφικές συνήθειες με τον κίνδυνο νόσησης.
Καρκίνος του πνεύμονα: Έως 8.000 ζωές μπορούν να σωθούν με την έγκαιρη διάγνωση
Αν και αυτή η συσχέτιση είναι απροσδόκητη, οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν σημαίνει ότι τα υγιεινά τρόφιμα προκαλούν καρκίνο. Αντίθετα, εγείρει ερωτήματα σχετικά με περιβαλλοντικές εκθέσεις που σχετίζονται με τον τρόπο παραγωγής των τροφίμων.
«Πρέπει να γίνει πολλή δουλειά, από τη μέτρηση μεταβολιτών φυτοφαρμάκων σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, έως την εξέταση διαφορετικών γεωγραφικών περιοχών και της σχετικής χρήσης συγκεκριμένων χημικών ουσιών», είπε ο Jorge Nieva, MD, ογκολόγος και ειδικός στον καρκίνο του πνεύμονα στις ΗΠΑ και κύριος συγγραφέας της μελέτης, σύμφωνα με το Medical News Today.
Πρόσθεσε ότι δεν είναι όλα τα φυτοφάρμακα ίδια και η κατανόηση των διαφορετικών βιολογικών επιδράσεών τους θα είναι κρίσιμη.
Τα αντισυλληπτικά μπορεί να σχετίζονται με τη νόσο
Ένα ακόμη αξιοσημείωτο εύρημα ήταν η υψηλότερη από τον μέσο όρο χρήση αντισυλληπτικών από του στόματος μεταξύ των γυναικών συμμετεχουσών σε ορισμένες ομάδες. Στις ΗΠΑ, περίπου το 11,4% των γυναικών ηλικίας 15 έως 49 ετών αναφέρει χρήση αντισυλληπτικών, αλλά τα ποσοστά στη μελέτη ήταν σημαντικά υψηλότερα.
Χρόνια Αναπνευστικά Νοσήματα: 400.000 θάνατοι ετησίως στην Ευρώπη
Οι ομάδες EGFR και μικτών μεταλλάξεων ξεχώρισαν, με περίπου 77% των γυναικών να αναφέρουν χρήση αντισυλληπτικών, ενώ περίπου 65% της ομάδας fusion-positive ανέφερε το ίδιο. Όπως και με τα διατροφικά πρότυπα, αυτό δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση, αλλά δείχνει έναν ακόμη πιθανό παράγοντα που αξίζει να διερευνηθεί.
Ο Nieva σημείωσε ότι οι γυναίκες μπορεί να επηρεάζονται περισσότερο λόγω βιολογικών διαφορών. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι μεταλλάξεις που συνδέονται με καρκίνο του πνεύμονα πρώιμης έναρξης είναι πιο συχνές στις γυναίκες και ο «πιο κοινός υποτύπος, EGFR, εκφράζει πιο συχνά υποδοχείς οιστρογόνων, ιδιαίτερα στις γυναίκες».
Ορισμένες χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στα φυτοφάρμακα μπορούν να διαταράξουν το ενδοκρινικό σύστημα. «Στη μελέτη μας και κατά μέσο όρο στις ΗΠΑ, οι γυναίκες φαίνεται να έχουν πολύ πιο υγιεινά διατροφικά πρότυπα από τους άνδρες, και αυτό μπορεί να σημαίνει μεγαλύτερη σχετική έκθεση σε οποιουσδήποτε ρύπους μπορεί να υπάρχουν στα δημητριακά ολικής άλεσης, τα φρούτα και τα λαχανικά», εξήγησε.
Τα ευρήματα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή
«Γενικά, αυτά είναι συναρπαστικά ευρήματα. Ωστόσο, πιστεύω ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στον τρόπο που αναλύουμε τα δεδομένα», δήλωσε ο David Yashar, MD, αιματολόγος-ογκολόγος στο MemorialCare Cancer Institute.
Ο ειδικός τόνισε ότι τα αποτελέσματα δεν δείχνουν ότι τα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά ολικής άλεσης αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα. Αντίθετα, πρότεινε μια διαφορετική εξήγηση. «Μπορεί να είναι η σύνδεση με τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται στην καλλιέργεια των προϊόντων και των δημητριακών ολικής άλεσης που αποτελεί την αιτία για τα αυξημένα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα σε μη καπνίστριες».
«Γνωρίζουμε ότι μια χειρότερη διατροφή οδηγεί σε παχυσαρκία, και αυτό έχει επίσης αρνητική επίδραση όχι μόνο στην υγεία, αλλά και στην ανάπτυξη άλλων μορφών καρκίνου, όπως ο καρκίνος του μαστού», σημείωσε.
Πηγές: Science Daily, MNT, MDPI, PMC, Frontiers, ScienceDirect, ScienceDirect, ResearchGate