Η βιταμίνη D συχνά επαινείται ως ενισχυτικό του ανοσοποιητικού, αλλά τι λέει πραγματικά η επιστήμη για τα οφέλη της; Ειδικός εξηγεί πώς μπορεί να επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα η βιταμίνη D και τι συμπεραίνουν οι έρευνες για την αποτελεσματικότητά της.
Βιταμίνη D: 6 διακριτικά σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι έχετε έλλειψη
Βιταμίνη D και ανοσία: Τι μπορεί – και τι δεν μπορεί – να κάνει
Η γυμναστική, η κατανάλωση ολόκληρων τροφών πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά, ο επαρκής ύπνος, ο περιορισμός του αλκοόλ και η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους υποστηρίζουν ένα ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα, και τα συμπληρώματα διατροφής μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο – αλλά πόσο μπορεί πραγματικά να βοηθήσει η βιταμίνη D;
«Η βιταμίνη D είναι μια ανοσορρυθμιστική ορμόνη, δηλαδή βοηθά στην ενεργοποίηση των ανοσοκυττάρων», εξηγεί ο Αμερικανός Matthew Badgett, MD, γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας στο Cleveland Clinic. Παράλληλα, και τα ίδια τα ανοσοκύτταρα μπορούν να τη μετατρέψουν στην ενεργή της μορφή για να ενισχύσουν την ανοσολογική απόκριση. Ταυτόχρονα, σημειώνει, βοηθά στην καταστολή υπερβολικών ανοσολογικών αντιδράσεων, προσφέροντας προστασία από την αυτοανοσία και τη φλεγμονή.
Σύμφωνα με τον Dr. Badgett, η βιταμίνη D μπορεί να βοηθά στην εξισορρόπηση της ανοσίας με τρόπους που υποστηρίζουν την άμυνα απέναντι στις λοιμώξεις, καθώς «τα άτομα με υψηλότερα επίπεδα βιταμίνης D τείνουν να ανταποκρίνονται καλύτερα στις λοιμώξεις», αν και αυτή η σύνδεση μπορεί να είναι περισσότερο συσχετιστική παρά αιτιώδης.
Προσθέτει ότι η έρευνα είναι ανάμεικτη, με ορισμένες μελέτες να δείχνουν οφέλη, άλλες να μην δείχνουν κανένα, και κάποιες να δείχνουν ένα μέτριο αποτέλεσμα όπως «μια μείωση των λοιμώξεων κατά 10%», τονίζοντας ότι τα συμπληρώματα θα πρέπει να λαμβάνονται καθημερινά πριν από την εμφάνιση ασθένειας και όχι μετά την έναρξη των συμπτωμάτων. Επισημαίνει επίσης δοκιμές που δείχνουν μειωμένο κίνδυνο αυτοάνοσων νοσημάτων και βελτιωμένα αποτελέσματα σε άτομα με αυτοάνοσες παθήσεις που λαμβάνουν βιταμίνη D.
Πώς επηρεάζουν οι βιταμίνες το ανοσοποιητικό σύστημα;
Οι βιταμίνες βοηθούν το ανοσοποιητικό σύστημα να λειτουργεί σωστά, υποστηρίζοντας τον τρόπο με τον οποίο τα ανοσοκύτταρα επικοινωνούν, ανταποκρίνονται στις λοιμώξεις και ελέγχουν τη φλεγμονή. Σύμφωνα με δημοσίευση του 2026 με τίτλο «Vitamin D and the Immune System», η βιταμίνη D βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να λειτουργεί σωστά ρυθμίζοντας τόσο την έμφυτη όσο και την επίκτητη ανοσολογική απόκριση και ελέγχοντας τη φλεγμονή μέσω των επιδράσεών της στα ανοσοκύτταρα. Η μελέτη εξηγεί ότι τα επαρκή επίπεδα βιταμίνης D υποστηρίζουν την ανοσολογική ισορροπία και μπορεί να μειώνουν την ευαισθησία σε λοιμώξεις και διαταραχές που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό, διατηρώντας την ανοσολογική ομοιόσταση.
Βιταμίνη D + ασβέστιο: Πώς να τα παίρνετε για να ενισχύσετε τα οστά σας – Σε ποιες τροφές υπάρχουν;
Άλλες πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι ορισμένες βιταμίνες παίζουν μεγαλύτερο ρόλο από ό,τι άλλες, ειδικά όταν τα επίπεδά τους είναι χαμηλά ή σε ευάλωτες ομάδες όπως οι ηλικιωμένοι ή τα άτομα με ελλείψεις.
Τι δείχνει η πρόσφατη έρευνα:
- Η βιταμίνη D βοηθά στη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης και της φλεγμονής. Τα χαμηλά επίπεδα συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο λοιμώξεων και χειρότερη έκβαση, ενώ η μέτρια συμπλήρωση μπορεί να μειώνει τον κίνδυνο αυτοάνοσων παθήσεων.
- Η βιταμίνη C υποστηρίζει την ανοσολογική άμυνα προστατεύοντας τα ανοσοκύτταρα και μπορεί να μειώνει τη σοβαρότητα ή τη διάρκεια των αναπνευστικών λοιμώξεων.
- Η βιταμίνη E δρα ως αντιοξειδωτικό που προστατεύει τα ανοσοκύτταρα και μπορεί να βελτιώνει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους.
- Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β υποστηρίζουν τη φυσιολογική λειτουργία των ανοσοκυττάρων, αλλά τα τρέχοντα δεδομένα δείχνουν περιορισμένες άμεσες επιδράσεις στην πρόληψη λοιμώξεων.
Υπάρχουν ανησυχίες για την ασφάλεια;
Προσέξτε τα συμπληρώματα διατροφής και βεβαιωθείτε ότι δεν λαμβάνετε πολλαπλά συμπληρώματα που περιέχουν βιταμίνη D. Η υπερβολική πρόσληψη βιταμίνης D μπορεί να προκαλέσει προβλήματα. «Βλέπω συχνά τοξικότητα από βιταμίνη D να επηρεάζει τα επίπεδα ασβεστίου, επειδή οι άνθρωποι κάνουν υπερδοσολογία», αναφέρει. «Συνιστώ τα καθημερινά συμπληρώματα αντί για τα εβδομαδιαία, καθώς είναι πιο σταθερά, και οι μεγάλες εβδομαδιαίες δόσεις έχουν σε ορισμένες μελέτες δείξει βλάβες στους ηλικιωμένους», λέει ο ειδικός.
Ελέγξτε τα επίπεδά σας πριν ξεκινήσετε ένα συμπλήρωμα ή αυξήσετε τη δόση σας και σημειώστε ότι τα επίπεδα πέφτουν τον χειμώνα, καθώς το ηλιακό φως είναι αυτό που χρειάζεται το σώμα μας για να παράγει βιταμίνη D. Θεωρητικά, με επαρκή έκθεση στον ήλιο, δεν χρειαζόμαστε βιταμίνη D. Ορισμένοι μπορεί να λαμβάνουν περισσότερη τον χειμώνα και λιγότερη το καλοκαίρι για να αποφύγουν την υπερδοσολογία, αλλά αυτή είναι μια πολύπλοκη στρατηγική.
Πόση βιταμίνη D πρέπει να παίρνετε;
Οι δοκιμές ποικίλλουν, αλλά συνήθως κυμαίνονται από 400 IU έως 5.000 IU για αρκετούς μήνες, ώστε να επιτευχθούν υψηλότερα επίπεδα στον ορό. «Συνήθως προτείνω στους ενήλικες να ξεκινούν με 1.000 έως 2.000 IU», προσθέτει.
Το συμπέρασμα είναι ότι είναι δύσκολο να πούμε πώς τα συμπληρώματα βιταμίνης D θα σας επηρεάσουν ή πώς συγκρίνονται με άλλα συμπληρώματα που υποστηρίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα, όπως η βιταμίνη C. Πολλά από αυτά εξαρτώνται από το δικό σας σώμα – και από το ποια είναι συνήθως τα επίπεδα βιταμίνης D που έχετε εξαρχής – επομένως μπορεί να είναι χρήσιμο να μιλήσετε με έναν γιατρό για να δείτε αν τα συμπληρώματα βιταμίνης D είναι ασφαλή για εσάς.
Ο γιατρός σας μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να αποφασίσετε ποιο είδος συμπληρώματος βιταμίνης D – και ποια δοσολογία – είναι κατάλληλη να δοκιμάσετε.
Βιταμίνη D: Πότε μπορεί να προκαλέσει βλάβη στα νεφρά – Ποια τα συμπτώματα
Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη D
Στο μεταξύ, μπορείτε να λάβετε βιταμίνη D από τις ακόλουθες τροφές:
- Ιχθυέλαιο από συκώτι ψαριών
- Λιπαρά ψάρια (με το δέρμα)
- Κρόκοι αυγών
- Βοδινό συκώτι
- Τυρί
Σε πολλές χώρες αρκετά τρόφιμα είναι εμπλουτισμένα με βιταμίνη D, όπως το γάλα και τα δημητριακά, και η προσθήκη τους στη διατροφή σας θα μπορούσε επίσης να σας βοηθήσει.
Πηγές: VeryWell Health, Frontiers, SN Link, ScienceDirect, MDPI, ScienceDirect