Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια ως μία από τις βασικές μετρήσεις για την αξιολόγηση του σωματικού βάρους. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα στρέφουν το ενδιαφέρον σε δύο διαφορετικές μετρήσεις που, όταν συνυπάρχουν, συνδέονται με σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο θανάτου.
Οι δύο μετρήσεις που εξέτασαν οι επιστήμονες
Ερευνητές στην Κίνα εξέτασαν έναν συνδυασμό που λαμβάνει υπόψη τόσο το μέγεθος του σώματος όσο και τη μυϊκή δύναμη: Την κοιλιακή διάμετρο και τη σχετική δύναμη λαβής.
Στη μελέτη συμμετείχαν 5.674 ενήλικες στις Ηνωμένες Πολιτείες, των οποίων η υγεία παρακολουθήθηκε για σχεδόν επτά χρόνια. Σε αυτό το διάστημα καταγράφηκαν 373 θάνατοι.
Οι συμμετέχοντες που είχαν ταυτόχρονα αυξημένο κοιλιακό λίπος και σχετικά αδύναμη δύναμη λαβής παρουσίαζαν ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο.
Συγκεκριμένα, είχαν 97% υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας σε σύγκριση με όσους δεν παρουσίαζαν αυξημένο κοιλιακό βάρος ή χαμηλή σχετική δύναμη λαβής.
Το κοιλιακό λίπος δεν μετρήθηκε απευθείας. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν την οβελιαία κοιλιακή διάμετρο (SAD), δηλαδή τη διάμετρο της κοιλιάς των συμμετεχόντων.
Όταν εξετάστηκε μόνη της, η συγκεκριμένη μέτρηση δεν παρουσίασε σημαντική συσχέτιση με τη θνησιμότητα. Η εικόνα ήταν διαφορετική για τη χαμηλή σχετική δύναμη λαβής.
Γιατί έχει σημασία η δύναμη της λαβής
Προηγούμενες έρευνες έχουν εξετάσει την απόλυτη δύναμη λαβής σε σχέση με τον κίνδυνο θανάτου. Στη νέα μελέτη, όμως, οι ερευνητές υπολόγισαν τη δύναμη της λαβής σε σχέση με το μέγεθος του σώματος κάθε συμμετέχοντα.
Όσοι είχαν την πιο αδύναμη λαβή σε σχέση με το σώμα τους εμφάνιζαν σχεδόν 60% αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας.
Τα βασικά ευρήματα συνοψίζονται ως εξής:
- Η αυξημένη κοιλιακή διάμετρος από μόνη της δεν συνδέθηκε σημαντικά με τη θνησιμότητα.
- Η χαμηλή σχετική δύναμη λαβής συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο.
- Ο συνδυασμός αυξημένου κοιλιακού λίπους και χαμηλής σχετικής δύναμης λαβής συνδέθηκε με 97% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου.
- Η συσχέτιση παρέμεινε ανεξάρτητη από ηλικία, κοινωνικοοικονομική κατάσταση, τρόπο ζωής και συνυπάρχουσες παθήσεις.
7 «υγιεινές» τροφές που μια διατροφολόγος δεν βάζει ποτέ στο πιάτο της
Τι μπορεί να δείχνει η κοιλιακή διάμετρος
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η κοιλιακή διάμετρος «ενδέχεται να αντικατοπτρίζει καλύτερα το σπλαχνικό λίπος», ενώ η σχετική δύναμη λαβής «ενδέχεται να εντοπίζει καλύτερα την αδυναμία σε άτομα με μεγαλύτερη σωματική μάζα».
Πρόκειται για δύο σχετικά απλές μετρήσεις που θα μπορούσαν να πραγματοποιούνται εύκολα και με ασφάλεια σε κλινικό περιβάλλον. Για τον υπολογισμό της σχετικής δύναμης λαβής, πάντως, απαιτείται και ο ΔΜΣ.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς, η συσχέτιση που παρατηρήθηκε με τη θνησιμότητα είναι «κάπως ισχυρότερη από τη συγκεντρωτική εκτίμηση μελετών που χρησιμοποίησαν τον ΔΜΣ, την περίμετρο μέσης ή την απόλυτη δύναμη λαβής».
Χρειάζονται, ωστόσο, περισσότερα στοιχεία προτού οι συγκεκριμένες μετρήσεις καθιερωθούν στην καθημερινή κλινική πρακτική.
Κόψατε τους υδατάνθρακες; Το λάθος που μπορεί να εκτοξεύσει την «κακή» χοληστερίνη
Όταν το κοιλιακό λίπος συνδυάζεται με μυϊκή αδυναμία
Η συνύπαρξη αυξημένου σωματικού λίπους και χαμηλής δύναμης ονομάζεται δυναπενική παχυσαρκία.
Προηγούμενη μετα-ανάλυση είχε καταγράψει 73% υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας για τη δυναπενική παχυσαρκία όταν αυτή οριζόταν μέσω της περιμέτρου της μέσης. Άλλες μελέτες έχουν χρησιμοποιήσει τον ΔΜΣ μαζί με απόλυτες μετρήσεις της δύναμης λαβής.
Τα νεότερα δεδομένα ενισχύουν την άποψη ότι οι μετρήσεις του σωματικού λίπους μπορεί να παρέχουν περισσότερες πληροφορίες για ορισμένους κινδύνους υγείας από ό,τι ο ΔΜΣ μόνος του.
Ο Δείκτης Μάζας Σώματος δεν χάνει απαραίτητα τη χρησιμότητά του
«Ο ΔΜΣ μπορεί να εξακολουθεί να είναι χρήσιμος, αλλά θα πρέπει να ερμηνεύεται παράλληλα με την περίμετρο της μέσης, τις μεταβολές του βάρους, τη δύναμη, τη σωματική λειτουργικότητα και τη συνολική κατάσταση της υγείας», δήλωσε ο κινησιολόγος του University of Rhode Island, Bryan Blissmer.
Σε πρόσφατη έρευνα, ο Blissmer και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι ένας ΔΜΣ στην κατηγορία του υπέρβαρου συνδεόταν με χαμηλότερη θνησιμότητα και στα δύο φύλα.
«Για τους ηλικιωμένους», εξήγησε ο Blissmer, «η διατήρηση της μυϊκής μάζας, της κινητικότητας και της καλής διατροφής αξίζει προσοχή παράλληλα με το σωματικό βάρος, και η ανεξήγητη απώλεια βάρους δεν θα πρέπει αυτομάτως να θεωρείται κάτι θετικό».
Γιατί οι μισοί ξαναπαίρνουν το βάρος που έχασαν; Πώς θα διατηρήσουμε τα κιλά μας
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο The Archives of Gerontology and Geriatrics.
Πηγές: