Νέα έρευνα δείχνει ότι η γενετική προδιάθεση μπορεί να καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο η LDL χοληστερόλη ανταποκρίνεται σε μια διατροφή με λίγους υδατάνθρακες και πολλά λιπαρά.
Υψηλή χοληστερίνη: 3 πράγματα που πρέπει να κάνετε κάθε πρωί για να τη μειώσετε φυσικά
Μπορεί η δίαιτα να αυξήσει τη χοληστερίνη;
Οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων έχουν κερδίσει μεγάλη δημοτικότητα, καθώς έχουν συνδεθεί με καλύτερο έλεγχο του σακχάρου στο αίμα και του σωματικού βάρους, αλλά και με μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη. Νέα ευρήματα, ωστόσο, δείχνουν ότι δεν έχουν την ίδια επίδραση σε όλους.
Για ορισμένους ανθρώπους, μια διατροφή χαμηλή σε υδατάνθρακες μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της «κακής» LDL χοληστερόλης, γεγονός που ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιακής νόσου, εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων και χοληστερόλη
Υπολογίζεται ότι περίπου 3.000.000 Έλληνες πάσχουν από υπερχοληστερολαιμία, με το 50% του ενήλικου πληθυσμού να εμφανίζει αυξημένες τιμές «κακής» (LDL) χοληστερόλης.
Μια τυπική δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων μπορεί να αποτελείται κατά 75% από λίπος, 20% από πρωτεΐνη και 10% από υδατάνθρακες, όπως εκείνους που περιέχονται σε τρόφιμα όπως οι πατάτες και το ψωμί.
Στο παρελθόν, το συγκεκριμένο μοντέλο διατροφής έχει συνδεθεί με αύξηση της λεγόμενης «καλής» χοληστερόλης, η οποία συμβάλλει στην απομάκρυνση των λιπαρών εναποθέσεων από τις αρτηρίες.
Τα νέα ευρήματα, όμως, δείχνουν ότι σε άτομα υψηλού κινδύνου μπορεί να συμβεί και το αντίθετο: Η «κακή» LDL χοληστερόλη να αυξηθεί, εξαιτίας της μεγάλης ποσότητας λιπαρών τροφίμων που μπορεί να περιλαμβάνει μια τέτοια δίαιτα.
Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και άλλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Atherosclerosis. Οι ερευνητές εξέτασαν υγιείς νέους ενήλικες φυσιολογικού βάρους που ακολούθησαν για τρεις εβδομάδες δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων και υψηλών λιπαρών, με λιγότερα από 20 γραμμάρια υδατανθράκων ημερησίως.
Στην ομάδα της συγκεκριμένης δίαιτας, η μέση LDL χοληστερόλη αυξήθηκε από 2,2 σε 3,1 mmol/L, με τους επιστήμονες να υπολογίζουν αύξηση κατά 44% σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Ακόμη πιο ενδιαφέρον ήταν ότι η ατομική μεταβολή της LDL παρουσίασε τεράστια διακύμανση, από μόλις 5% έως και 107%, αναδεικνύοντας πόσο διαφορετικά μπορεί να αντιδράσει κάθε οργανισμός στην ίδια διατροφική παρέμβαση.
Το Νο1 φρούτο που μειώνει αποτελεσματικά τη χοληστερίνη και ρυθμίζει την πίεση, σύμφωνα με μελέτες
Γιατί η ίδια δίαιτα δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο σε όλους
Η Alexa Barad, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, τόνισε ότι ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να ωφεληθούν από μια δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων, αλλά η ίδια διατροφική προσέγγιση δεν έχει απαραίτητα το ίδιο αποτέλεσμα για όλους.
«Οι διατροφικές συμβουλές μερικές φορές μπορεί να παρουσιάζονται σαν να υπάρχει μία λύση που ταιριάζει σε όλους», ανέφερε. «Ενώ ορισμένοι άνθρωποι διαπιστώνουν ότι μια δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων αυξάνει τη χοληστερόλη τους, άλλοι δεν βλέπουν καμία επίδραση».
Οι ερευνητές από το Stanford University School of Medicine θέλησαν έτσι να διαπιστώσουν εάν τα γονίδια θα μπορούσαν να αποκαλύψουν ποιοι άνθρωποι είναι πιθανότερο να ωφεληθούν από τον περιορισμό των υδατανθράκων και ποιοι ενδέχεται να εμφανίσουν μια δυνητικά επικίνδυνη αύξηση της χοληστερόλης.
Τι εξέτασαν οι επιστήμονες
Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα δοκιμής στην οποία περισσότεροι από 600 ενήλικες ακολούθησαν για έναν χρόνο είτε μια υγιεινή δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων είτε μια υγιεινή δίαιτα χαμηλών λιπαρών.
Σε πρώτη φάση, δεν διαπιστώθηκε σαφές πλεονέκτημα κάποιας από τις δύο διατροφικές προσεγγίσεις όσον αφορά την απώλεια βάρους.
Οι ερευνητές, όμως, προχώρησαν την ανάλυση ένα βήμα παραπέρα και επικεντρώθηκαν σε 431 συμμετέχοντες για τους οποίους υπήρχαν διαθέσιμα γενετικά δεδομένα.
Για διάστημα έξι μηνών εξέτασαν τρεις βασικούς παράγοντες:
- το ατομικό γενετικό προφίλ των συμμετεχόντων,
- την ποσότητα κορεσμένων λιπαρών που κατανάλωναν,
- τις μεταβολές στα επίπεδα της «κακής» LDL χοληστερόλης.
Το αποτέλεσμα έδειξε ότι, μεταξύ όσων ακολουθούσαν δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων, τα άτομα με γενετική προδιάθεση για υψηλότερη LDL χοληστερόλη είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να παρουσιάσουν μια δυνητικά επικίνδυνη αύξησή της.
Τι συμβαίνει στο ήπαρ όταν τρώμε αυγά κάθε μέρα
Ο ρόλος των κορεσμένων λιπαρών
Μία πιθανή εξήγηση βρίσκεται στις τροφές που χρησιμοποιούνται για να αντικαταστήσουν τους υδατάνθρακες. Όταν περιορίζονται τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες, αρκετοί άνθρωποι στρέφονται σε επιλογές με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, όπως το κόκκινο κρέας και το τυρί.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι συμμετέχοντες με τον υψηλότερο γενετικό κίνδυνο εμφάνισαν και τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην κακή χοληστερόλη όταν κατανάλωναν μεγαλύτερες ποσότητες κορεσμένων λιπαρών.
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι η συγκεκριμένη μέθοδος θα μπορούσε στο μέλλον να επιτρέψει σε γιατρούς και διατροφολόγους να εντοπίζουν ποιοι άνθρωποι είναι περισσότερο πιθανό να εμφανίσουν επιβλαβείς μεταβολές στη χοληστερόλη ακολουθώντας συγκεκριμένα διατροφικά μοντέλα.
Σε ποιες τροφές βρίσκονται τα κορεσμένα λιπαρά
Τα κορεσμένα λιπαρά υπάρχουν σε πολλά τρόφιμα, με σημαντικό μέρος τους να προέρχεται από ζωικές πηγές, όπως το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Κορεσμένο λίπος είναι επίσης το φοινικέλαιο.
Αντίθετα, τα ακόρεστα λιπαρά βρίσκονται κυρίως σε φυτικές τροφές και στα ψάρια.
Οι ισχύουσες οδηγίες του Π.Ο.Υ. συστήνουν τα κορεσμένα λιπαρά να μην ξεπερνούν περίπου το 10% της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης θερμίδων.
Για τους άνδρες αυτό μεταφράζεται σε έως 30 γραμμάρια κορεσμένων λιπαρών ημερησίως, ενώ για τις γυναίκες το συνιστώμενο ανώτατο όριο είναι 20 γραμμάρια την ημέρα.
Η Νο1 υπερτροφή που βοηθά στη μείωση της χοληστερίνης, σύμφωνα με καρδιολόγο
Τι συνιστά το Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ην. Βασιλείου (NHS)
Οι οδηγίες του NHS προτείνουν τη μείωση των κορεσμένων λιπαρών και, όπου αυτό είναι δυνατό, την αντικατάστασή τους με ακόρεστα λιπαρά, συμπεριλαμβανομένων των ωμέγα-3, με στόχο τη μείωση του κινδύνου καρδιακής νόσου.
Για κάποιον που ακολουθεί διατροφή χαμηλών υδατανθράκων, αυτό σημαίνει ότι μπορεί να προτιμά πηγές λιπαρών όπως οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και το ελαιόλαδο αντί για βούτυρο, λιπαρά κομμάτια κρέατος και επεξεργασμένα κρέατα, τα οποία περιέχουν υψηλές ποσότητες κορεσμένων λιπαρών.
Καρδιαγγειακά νοσήματα: Τα στοιχεία από την Ελλάδα
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στην Ελλάδα, με το 85% αυτών των θανάτων να οφείλεται συγκεκριμένα σε εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία από την πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ, η χώρα μας κατατάσσεται στην ομάδα υψηλού κινδύνου για χρόνια νοσήματα, εμφανίζοντας δείκτη θνησιμότητας στα καρδιαγγειακά 473 ανά 100.000 κατοίκους, ο οποίος ξεπερνά σημαντικά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 409 θανάτων. Την ίδια στιγμή, τα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ επιβεβαιώνουν ότι οι παθήσεις του κυκλοφορικού συστήματος παραμένουν διαχρονικά η κύρια αιτία απώλειας ζωής στη χώρα, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την υψηλή συχνότητα παραγόντων κινδύνου, καθώς περίπου 1 στους 4 Έλληνες παρουσιάζει αυξημένη χοληστερίνη, με το ποσοστό αυτό να ξεπερνά το 50% στις ηλικίες άνω των 60 ετών.
Πηγές: