Η αποφρακτική υπνική άπνοια δεν προκαλεί μόνο ροχαλητό. Μπορεί να επηρεάσει την καρδιά, την αρτηριακή πίεση και την καθημερινή ενέργεια. Η περίπτωση ενός 51χρονου Βρετανού αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και μιας θεραπείας που προσφέρει νέα επιλογή σε ασθενείς οι οποίοι δεν ανέχονται τη συμβατική μάσκα ύπνου.
Ξυπνάτε κουρασμένοι και με πονοκέφαλο; 10 σημάδια υπνικής άπνοιας που μπορεί να εκδηλωθούν το πρωί
Γιατί η υπνική άπνοια μπορεί να ανεβάζει την πίεση
Η ανεξήγητη υπέρταση και η μόνιμη εξάντληση μπορεί να έχουν μια κοινή αιτία που συχνά περνά απαρατήρητη: την αποφρακτική υπνική άπνοια. Πρόκειται για διαταραχή κατά την οποία η αναπνοή διακόπτεται επανειλημμένα στον ύπνο, επιβαρύνοντας τον οργανισμό ακόμη και όταν ο άνθρωπος πιστεύει ότι έχει κοιμηθεί αρκετά.
Όταν ο αεραγωγός φράζει προσωρινά, το οξυγόνο στο αίμα μειώνεται και ο οργανισμός ενεργοποιεί μηχανισμούς στρες. Απελευθερώνονται ορμόνες όπως η αδρεναλίνη και η νοραδρεναλίνη, που αυξάνουν τους καρδιακούς παλμούς και την αρτηριακή πίεση.
Η επανάληψη αυτών των επεισοδίων μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και αγγειακή δυσλειτουργία, αυξάνοντας μακροπρόθεσμα τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Η σχέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η υπνική άπνοια μπορεί να παραμένει αδιάγνωστη για χρόνια, ενώ τα συμπτώματά της αποδίδονται στην ηλικία, την εργασία ή το άγχος.
Από την ανεξήγητη υπέρταση στη διάγνωση
Ο Mark Ibbitson, διασώστης από το East Yorkshire, διαγνώστηκε με υπέρταση στα μέσα της δεκαετίας των 30 του, παρότι ήταν δραστήριος και χωρίς γνωστούς παράγοντες κινδύνου.
Οι αιματολογικές εξετάσεις, ο έλεγχος βιταμινών και οι εξετάσεις για νεφρική νόσο δεν αποκάλυψαν κάποια αιτία. Παράλληλα, η κόπωση γινόταν ολοένα πιο έντονη, περιορίζοντας ακόμη και τις αγαπημένες του δραστηριότητες.
«Ξυπνούσα εξαντλημένος, με το κεφάλι μου να σφυροκοπά, ανεξάρτητα από την ώρα που είχα πάει για ύπνο», περιέγραψε.
Το 2023, η σύντροφός του παρατήρησε ότι η αναπνοή του γινόταν ασυνήθιστα ρηχή τη νύχτα. Η μελέτη ύπνου αποκάλυψε σοβαρή αποφρακτική υπνική άπνοια, με 37 επεισόδια διακοπής ή σημαντικού περιορισμού της αναπνοής ανά ώρα.
Η κοινή διαταραχή στον ύπνο που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για εγκεφαλικό
Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται
Η υπνική άπνοια δεν εκδηλώνεται αποκλειστικά με έντονο ροχαλητό. Τα συμπτώματα που περιγράφονται στην περίπτωση του Mark και συνδέονται με τη διαταραχή περιλαμβάνουν:
- Επίμονη κόπωση, ακόμη και μετά από πολλές ώρες ύπνου.
- Πρωινούς πονοκεφάλους και αίσθημα εξάντλησης.
- Υπνηλία και δυσκολία συγκέντρωσης μέσα στην ημέρα.
- Διακοπές ή ασυνήθιστα ρηχή αναπνοή κατά τη διάρκεια της νύχτας.
- Υψηλή αρτηριακή πίεση χωρίς προφανή εξήγηση.
Τα συμπτώματα δεν αρκούν από μόνα τους για διάγνωση, αλλά αποτελούν λόγο για ιατρική αξιολόγηση.
Όταν η μάσκα CPAP δεν αποτελεί λύση
Η θεραπεία CPAP διατηρεί ανοιχτό τον αεραγωγό μέσω συνεχούς παροχής αέρα. Ωστόσο, ορισμένοι ασθενείς δυσκολεύονται να κοιμηθούν με τη μάσκα.
Ο Mark δοκίμασε διαφορετικές μάσκες επί σχεδόν έναν χρόνο, χωρίς αποτέλεσμα. Συχνά τις αφαιρούσε ασυναίσθητα στον ύπνο του, ενώ οι ιμάντες προκαλούσαν ερεθισμούς στο πρόσωπό του.
Μια διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση είναι η ηλεκτρική διέγερση του υπογλώσσιου νεύρου, η οποία ενεργοποιεί τους μυς της γλώσσας ώστε να αποτρέπεται η απόφραξη του αεραγωγού.
Μελέτη στο New England Journal of Medicine κατέγραψε μείωση κατά 68% των επεισοδίων άπνοιας και υπόπνοιας έπειτα από 12 μήνες θεραπείας με σύστημα διέγερσης των ανώτερων αεραγωγών.
Τρίζετε τα δόντια στον ύπνο; Με ποια πάθηση μπορεί να συνδέεται ο βρουξισμός – Τι να κάνετε
Το εμφύτευμα που άλλαξε την καθημερινότητά του
Ο Mark υποβλήθηκε σε επέμβαση τοποθέτησης της συσκευής Genio, ενός μικρού εμφυτεύματος κάτω από το πηγούνι, που ενεργοποιείται μέσω εξωτερικής επαναφορτιζόμενης μονάδας.
«Τώρα αισθάνομαι πολύ λιγότερη κόπωση και μπορώ ξανά να κάνω καγιάκ και paddleboarding και γενικά να απολαμβάνω τη ζωή μου», ανέφερε.
Η βελτίωση συνοδεύτηκε από μείωση της αντιυπερτασικής αγωγής, ενώ πλέον δεν θεωρείται προδιαβητικός.
Τα αποτελέσματα της μελέτης DREAM, που δημοσιεύθηκε το 2025 στο Journal of Clinical Sleep Medicine, ενισχύουν το ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη τεχνολογία. Στο 63,5% των συμμετεχόντων επιτεύχθηκε η προκαθορισμένη ανταπόκριση ως προς τη μείωση των επεισοδίων άπνοιας και υπόπνοιας.
Ποιοι μπορούν να ωφεληθούν και τι πρέπει να γνωρίζουν
Η εμφύτευση δεν προορίζεται για όλους. Αφορά επιλεγμένους ασθενείς με μέτρια ή σοβαρή υπνική άπνοια, οι οποίοι δεν ανέχονται ή δεν ωφελούνται από τη CPAP.
Ο χειρουργός Dr Jahangir Ahmed επισημαίνει ότι πρέπει πρώτα να αξιολογούνται παράγοντες όπως το υπερβολικό βάρος, η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος και οι διογκωμένες αμυγδαλές.
Η ανάγκη ολοκληρωμένης αντιμετώπισης υποστηρίζεται και από επιστημονική ανασκόπηση στο Hypertension Research, η οποία αναδεικνύει τη σύνθετη σχέση υπνικής άπνοιας και υπέρτασης.
Ύπνος: Ο επικίνδυνος συνδυασμός που αυξάνει την αρτηριακή πίεση και τον καρδιακό κίνδυνο
Το ουσιαστικό συμπέρασμα είναι ότι η επίμονη κόπωση σε συνδυασμό με ανεξήγητη υπέρταση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αναπόφευκτη συνέπεια της ηλικίας. Η διερεύνηση της ποιότητας του ύπνου μπορεί να αποκαλύψει μια θεραπεύσιμη διαταραχή.
Πηγές: