Νέα έρευνα συνδέει τη διακοπή του καπνίσματος με χαμηλότερο κίνδυνο για άνοια. Ωστόσο, οι ερευνητές κατάφεραν να μετρήσουν και την επίδραση που μπορεί να έχει το σωματικό βάρος ως προς τα οφέλη της διακοπής καπνίσματος για τη γνωστική υγεία.
Τα οικονομικά προβλήματα μπορεί να «γερνούν» πιο γρήγορα τον εγκέφαλο – Τι έδειξε μελέτη δεκαετιών
Κάπνισμα, σωματικό βάρος και υγεία του εγκεφάλου: Τι αποκαλύπτει νέα έρευνα
Η διακοπή του καπνίσματος ενδέχεται να προσφέρει σημαντικά οφέλη και για την υγεία του εγκεφάλου, καθώς νέα μελέτη διαπιστώνει συσχέτιση με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Η σχέση φαίνεται να είναι ισχυρότερη σε όσους δεν παίρνουν πολλά κιλά μετά τη διακοπή.
Πώς μπορεί να συνδέεται το κάπνισμα με την υγεία του εγκεφάλου και τη γνωστική έκπτωση
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι το κάπνισμα συνδέεται με χειρότερη υγεία του εγκεφάλου, ταχύτερη γνωστική έκπτωση και υψηλότερο κίνδυνο Αλτσχάιμερ. Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να ωφελήσει τον εγκέφαλο, ακόμη και όταν κάποιος σταματήσει το κάπνισμα αργότερα στη ζωή του.
Χοληστερίνη: Οι στατίνες μειώνουν τον κίνδυνο για άνοια κατά 15%, σύμφωνα με νέα μελέτη
- Κάπνισμα και γνωστική λειτουργία: Μελέτη του 2026 σε 21.216 άτομα με τίτλο «The association between smoking status and aging cognitive trajectory accounting for bias in attrition» διαπίστωσε ότι οι ενεργοί καπνιστές είχαν χειρότερη συνολική γνωστική λειτουργία, συμπεριλαμβανομένης της μνήμης και της λεκτικής ευχέρειας, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν καπνίσει ποτέ.
- Οφέλη από τη διακοπή: Μελέτη του 2025 σε 9.436 ενήλικες με τίτλο «Cognitive decline before and after mid-to-late-life smoking cessation: a longitudinal analysis of prospective cohort studies from 12 countries» διαπίστωσε ότι όσοι σταμάτησαν το κάπνισμα παρουσίασαν βραδύτερη έκπτωση της μνήμης και της λεκτικής ευχέρειας από όσους συνέχισαν να καπνίζουν.
- Όγκος του εγκεφάλου: Μελέτη MRI του 2025 σε 10.134 ενήλικες με τίτλο «Smoking predicts brain atrophy in 10,134 healthy individuals and is potentially influenced by body mass index» συνέδεσε το ιστορικό καπνίσματος και τη μεγαλύτερη συνολική έκθεση στο κάπνισμα με μικρότερο όγκο του εγκεφάλου σε αρκετές περιοχές, μεταξύ των οποίων και περιοχές σημαντικές για τη μνήμη.
- Κίνδυνος Αλτσχάιμερ: Μελέτη του 2026 σε περισσότερους από 1,4 εκατομμύρια ενήλικες με τίτλο «Smoking cessation duration and risk of Alzheimer’s disease: a nationwide cohort study in Korea» διαπίστωσε ότι όσο μεγαλύτερο ήταν το διάστημα μετά τη διακοπή του καπνίσματος, τόσο χαμηλότερος ήταν ο κίνδυνος Αλτσχάιμερ σε σύγκριση με τη συνέχιση του καπνίσματος.
Αλτσχάιμερ: Το «σιωπηλό» σημάδι που εμφανίζεται στον εγκέφαλο 7 χρόνια πριν φανεί στις εξετάσεις
Τι εξέτασε η νέα μελέτη
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Neurology, το ιατρικό περιοδικό της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας, και εξέτασε πάνω από 32.800 μεσήλικες και ηλικιωμένους που δεν είχαν άνοια κατά την έναρξή της.
Οι επιστήμονες παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες για περίπου δέκα χρόνια κατά μέσο όρο, προκειμένου να διερευνήσουν τη σχέση μεταξύ καπνίσματος, αλλαγών στο σωματικό βάρος και γνωστικής υγείας.
Από το σύνολο των συμμετεχόντων, το 20% κάπνιζε κατά τη διάρκεια της έρευνας, το 36% ήταν πρώην καπνιστές και το 43% δεν είχε καπνίσει ποτέ.
Κάθε δύο χρόνια πραγματοποιούνταν συνεντεύξεις, μέσα από τις οποίες συγκεντρώνονταν στοιχεία σχετικά με τις συνήθειες καπνίσματος, το σωματικό βάρος και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας τους.
Πώς αξιολογήθηκε η γνωστική υγεία
Για να διαπιστώσουν ποιοι από τους συμμετέχοντες εμφάνισαν άνοια, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τεστ μνήμης και σκέψης, αξιολογώντας με αυτόν τον τρόπο τις γνωστικές τους λειτουργίες.
Άνοια: Το απλό τεστ με 3 κινήσεις των χεριών που αποκαλύπτει αν κινδυνεύετε από την πάθηση
Παράλληλα, συγκέντρωσαν πληροφορίες από ανθρώπους του περιβάλλοντος των συμμετεχόντων σχετικά με πιθανές αλλαγές στη μνήμη και τη συμπεριφορά τους.
Στην ανάλυση συνυπολογίστηκαν παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, μεταξύ των οποίων η ηλικία, η σωματική δραστηριότητα και η καρδιαγγειακή υγεία.
Έως 16% χαμηλότερος ο κίνδυνος για άνοια μετά τη διακοπή καπνίσματος
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι σταμάτησαν το κάπνισμα παρουσίαζαν 16% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με εκείνους που εξακολούθησαν να καπνίζουν.
Μάλιστα, το πιθανό όφελος φάνηκε να αυξάνεται όσο περνούσαν τα χρόνια από τη διακοπή. Περίπου επτά χρόνια αργότερα, ο κίνδυνος άνοιας πλησίαζε εκείνον που καταγράφηκε στους ανθρώπους που δεν είχαν καπνίσει ποτέ.
Πώς μπορεί να επηρεάσει αυτά τα οφέλη η αύξηση βάρους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα σχετικά με τα κιλά που πήραν οι συμμετέχοντες μετά τη διακοπή του καπνίσματος:
- Το όφελος παρέμενε σε όσους πήραν έως πέντε κιλά μετά τη διακοπή.
- Όσοι πήραν δέκα κιλά ή περισσότερα δεν εμφάνισαν μειωμένο κίνδυνο άνοιας.
- Η διαχείριση του σωματικού βάρους φαίνεται επομένως να αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη μεγιστοποίηση του πιθανού γνωστικού οφέλους.
Τι επισημαίνουν οι ερευνητές
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα αποτελέσματα υποστηρίζουν τη σύνδεση της διακοπής του καπνίσματος με τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου. Παράλληλα, αναδεικνύουν τη σημασία της διαχείρισης του βάρους μετά τη διακοπή.
Ωστόσο, οι ίδιοι διευκρινίζουν ότι η συγκεκριμένη μελέτη δεν αποδεικνύει πως η διακοπή του καπνίσματος προκαλεί μείωση του κινδύνου άνοιας ή γνωστικής έκπτωσης. Τα αποτελέσματα καταγράφουν συσχέτιση μεταξύ των παραγόντων.
Ένας ακόμη παράγοντας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη αφορά τον τρόπο συλλογής των δεδομένων. Οι ίδιοι οι συμμετέχοντες ανέφεραν τις συνήθειές τους σχετικά με το κάπνισμα και τις αλλαγές στο σωματικό τους βάρος.
Το αόρατο σημάδι στον ύπνο που μπορεί να προειδοποιήσει για άνοια
Δεν υπήρξε αντικειμενική παρακολούθηση αυτών των στοιχείων, γεγονός που δείχνει περιορισμό της έρευνας, καθώς είναι πιθανό ορισμένοι συμμετέχοντες να μην θυμούνταν ή να μην ανέφεραν με απόλυτη ακρίβεια όλες τις σχετικές πληροφορίες.