Μόλις μία εβδομάδα μετά την έγκριση-ορόσημο στις ΗΠΑ του daraxonrasib για τον προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος, η ίδια θεραπεία δείχνει υποσχόμενα αποτελέσματα και απέναντι στον καρκίνο του πνεύμονα, την πιο συχνή αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως.
Καρκίνος του πνεύμονα: Ο κοινός παράγοντας που βρέθηκε στους ασθενείς – Εκτιθέμεθα όλοι
Νέα θεραπεία για τον καρκίνο του παγκρέατος φαίνεται να αποδίδει και σε περιπτώσεις με καρκίνο του πνεύμονα
Σε μικρή κλινική δοκιμή, οι όγκοι συρρικνώθηκαν σε πάνω από το 30% των συμμετεχόντων με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, οι οποίοι έφεραν μετάλλαξη που προάγει την ανάπτυξη του όγκου σε πρωτεΐνη της οικογένειας RAS και είχαν ήδη δοκιμάσει άλλες θεραπείες.
«Θεωρούμε τα αποτελέσματα εξαιρετικά υποσχόμενα», λέει η Kathryn Arbour, θωρακο-ογκολόγος στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center και συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου στο New England Journal of Medicine. «Είναι συναρπαστικές εποχές», είπε, σύμφωνα με το Nature.
Μεγαλύτερη μελέτη βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, συγκρίνοντας το daraxonrasib με την καθιερωμένη χημειοθεραπεία, ώστε να συγκεντρωθούν τα δεδομένα που πιθανότατα θα απαιτήσουν ρυθμιστικές αρχές όπως ο FDA για την έγκρισή του στον καρκίνο του πνεύμονα και να διαπιστωθεί πόσο διαρκεί η δράση του πριν οι όγκοι αναπτύξουν αντοχή.
Στη μικρότερη δοκιμή, ορισμένοι όγκοι άρχισαν να αναπτύσσονται ξανά έπειτα από αρχική ανταπόκριση. «Μόλις τώρα αρχίζουμε πραγματικά να μαθαίνουμε για τους μηχανισμούς αντοχής», αναφέρει η Arbour.
Μπορούν τα ίδια φάρμακα να λειτουργήσουν σε διαφορετικές μορφές καρκίνου;
Το ίδιο αντικαρκινικό φάρμακο μπορεί ορισμένες φορές να λειτουργήσει ενάντια σε αρκετούς διαφορετικούς καρκίνους. Αυτό ονομάζεται θεραπεία ανεξάρτητη από τον τύπο του όγκου (tumor-agnostic therapy). Αντί να επιλέγουν τη θεραπεία μόνο με βάση το σημείο από το οποίο ξεκίνησε ο καρκίνος, οι γιατροί μπορούν να αναζητήσουν συγκεκριμένες μοριακές αλλαγές που είναι κοινές σε όγκους διαφορετικών οργάνων.
- Το Larotrectinib μελετήθηκε σε 101 ασθενείς με 14 διαφορετικούς τύπους καρκίνου. Το ποσοστό ανταπόκρισης ήταν 77%.
- Το Pembrolizumab παρουσίασε ποσοστό ανταπόκρισης 33,8% σε 373 ασθενείς με προχωρημένους συμπαγείς όγκους, εκτός του καρκίνου του παχέος εντέρου.
- Ο ίδιος βιοδείκτης δεν εγγυάται το ίδιο αποτέλεσμα: Ανάλυση του 2025 σε 295.316 όγκους, με τίτλο “Real-world evidence provides clinical insights into tissue-agnostic therapeutic approvals”, διαπίστωσε ότι τα αποτελέσματα της θεραπείας διέφεραν μεταξύ των τύπων καρκίνου.
Επομένως, οι καρκίνοι που ξεκινούν σε διαφορετικά όργανα μπορούν μερικές φορές να έχουν τον ίδιο θεραπευτικό στόχο. Ωστόσο, ο τύπος του καρκίνου και τα άλλα βιολογικά χαρακτηριστικά του μπορούν να εξακολουθούν να επηρεάζουν το πόσο καλά λειτουργεί το φάρμακο.
Στοχεύοντας τις πρωτεΐνες RAS
Οι πρωτεΐνες RAS εμφανίζουν μεταλλάξεις σε ορισμένους από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους, μεταξύ των οποίων πολλοί όγκοι του παγκρέατος, του πνεύμονα και του παχέος εντέρου. Για χρόνια θεωρούνταν ότι δεν μπορούσαν να γίνουν φαρμακευτικός στόχος, επειδή ήταν δύσκολο να σχεδιαστούν ενώσεις που να συνδέονται μαζί τους και να αναστέλλουν τη δράση τους.
Την τελευταία δεκαετία, όμως, οι ερευνητές ανέπτυξαν νέες προσεγγίσεις. Το daraxonrasib, που αναπτύχθηκε από τη Revolution Medicines στο Redwood City της California, λειτουργεί ως «μοριακή κόλλα». Αρχικά συνδέεται με την κυτταρική πρωτεΐνη cyclophilin A. Το σύμπλεγμα που δημιουργείται μπορεί στη συνέχεια να συνδεθεί τόσο με φυσιολογικά όσο και με μεταλλαγμένα μόρια RAS, εμποδίζοντας την αλληλεπίδρασή τους με τις συνήθεις πρωτεΐνες-εταίρους τους.
Προηγούμενη μελέτη σε 500 άτομα με προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος και μεταλλάξεις RAS έδειξε ότι το daraxonrasib σχεδόν διπλασίασε τη μέση επιβίωση, στους 13,2 μήνες έναντι 6,7 μηνών με την καθιερωμένη χημειοθεραπεία. Τα δεδομένα οδήγησαν τον FDA στην έγκριση του φαρμάκου στις 26 Αυγούστου, περισσότερο από έξι μήνες νωρίτερα από το αναμενόμενο.
«Φυσικά, όλοι τώρα θέτουν το ερώτημα: τι ακολουθεί;», λέει ο Channing Der. «Θα επεκταθεί αυτό και σε άλλους καρκίνους;».
Καρκίνος του πνεύμονα: Σημαντικές εξελίξεις στον τομέα της στοχευμένης θεραπείας
Νέα στοιχεία από τον καρκίνο του πνεύμονα
Σε νέα δοκιμή, 136 άτομα με προχωρημένο καρκίνο του πνεύμονα έλαβαν daraxonrasib. Η μελέτη επικεντρώθηκε κυρίως στην ασφάλεια και δεν έκανε άμεση σύγκριση με τη χημειοθεραπεία.
Περίπου οι μισοί συμμετέχοντες ανέφεραν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, μεταξύ των οποίων δερματικό εξάνθημα που ορισμένες φορές ήταν σοβαρό. Ωστόσο, η διάμεση επιβίωση έφτασε τους 16 μήνες, περίπου πέντε μήνες περισσότερο από ό,τι αναμενόταν βάσει προηγούμενων μελετών της καθιερωμένης χημειοθεραπείας, σύμφωνα με την Arbour.
79 αναστολείς RAS σε 241 κλινικές δοκιμές
Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον συνδυασμούς daraxonrasib με άλλα αντικαρκινικά φάρμακα, με στόχο να καθυστερήσουν ή να αποτρέψουν την ανάπτυξη αντοχής. Δοκιμές πραγματοποιούνται επίσης σε καρκίνους του παχέος εντέρου, ενώ άλλοι υποψήφιοι είναι ο καρκίνος του ενδομητρίου και το μελάνωμα.
Νέες μελέτες φέρνουν σημαντικές εξελίξεις στη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα
Η έγκριση στον καρκίνο του παγκρέατος έχει παράλληλα ωθήσει και άλλες εταιρείες να δοκιμάσουν αναστολείς RAS σε διαφορετικούς όγκους. Ο Der και οι συνεργάτες του έχουν καταγράψει 79 αναστολείς RAS σε 241 ενεργές κλινικές δοκιμές.
Πηγές: Nature, PubMed, PubMed, Nature Communications, PubMed