Νέα επιστημονικά δεδομένα φέρνουν ελπίδα στην αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης, καθώς ερευνητές εντόπισαν μηχανισμούς που ενισχύουν την οστική πυκνότητα και ανοίγουν τον δρόμο για θεραπείες που θα μπορούσαν στο μέλλον όχι μόνο να προστατεύουν, αλλά και να συμβάλλουν στην αποκατάσταση της οστικής φθοράς.
Οστεοπόρωση και αδυνάτισμα: Πότε μπορεί να γίνει η απώλεια βάρους παράγοντας κινδύνου για τα οστά
Πρωτοποριακή θεραπεία για την οστεοπόρωση μπορεί να διεγείρει την αναγέννηση οστού – Νέα έρευνα
Μελέτη του 2025 από ερευνητές του University of Leipzig στη Γερμανία και του Shandong University στην Κίνα διαπίστωσε ότι ένας κυτταρικός υποδοχέας που ονομάζεται GPR133 (ή αλλιώς ADGRD1) βοηθά στον έλεγχο της οστικής πυκνότητας επηρεάζοντας τους οστεοβλάστες, τα κύτταρα που δημιουργούν νέο οστό.
Σε πειράματα, ζώα χωρίς το γονίδιο GPR133 ανέπτυξαν αδύναμα οστά παρόμοια με την οστεοπόρωση, ενώ η ενεργοποίηση του υποδοχέα με μια χημική ουσία που ονομάζεται AP503 αύξησε την παραγωγή και τη δύναμη των οστών.
«Χρησιμοποιώντας την ουσία AP503, η οποία αναγνωρίστηκε πρόσφατα μέσω υπολογιστικής ανάλυσης ως διεγερτικός παράγοντας του GPR133, καταφέραμε να αυξήσουμε σημαντικά την αντοχή των οστών τόσο σε υγιή ζώα όσο και σε ζώα με οστεοπόρωση», εξήγησε η Ines Liebscher, βιοχημικός του University of Leipzig, σύμφωνα με το Science Alert.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η θεραπεία λειτουργούσε ακόμη καλύτερα όταν συνδυαζόταν με άσκηση. Ακόμη ότι αν ο υποδοχέας υποστεί βλάβη λόγω γενετικών αλλαγών, «τα ποντίκια εμφανίζουν σημάδια απώλειας οστικής πυκνότητας σε νεαρή ηλικία – παρόμοια με την οστεοπόρωση στους ανθρώπους», δήλωσαν οι ερευνητές.
Η οστεοπόρωση είναι μια σοβαρή ιατρική πάθηση που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Οι σημερινές θεραπείες μπορούν να επιβραδύνουν την απώλεια οστικής μάζας, αλλά δεν μπορούν να αντιστρέψουν ή να θεραπεύσουν πλήρως τη νόσο. Ορισμένες μάλιστα μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες ή να γίνουν λιγότερο αποτελεσματικές με την πάροδο του χρόνου.
Επειδή πολλοί παράγοντες επηρεάζουν τη δύναμη των οστών, οι επιστήμονες μελετούν διαφορετικούς τρόπους για να προστατεύσουν τα οστά και να υποστηρίξουν πιο υγιή γήρανση.
Κύφωση και οστεοπόρωση: Πώς να προλάβετε τη σοβαρή παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης
Πώς αντιμετωπίζεται η οστεοπόρωση;
Μελέτη του 2026 με τίτλο «3 months vs 12 months of romosozumab for postmenopausal osteoporosis (LIDA): an open-label, non-inferiority, randomised controlled trial» διαπίστωσε ότι 3 μήνες θεραπείας με ρομοσοζουμάμπη ακολουθούμενοι από 9 μήνες δενοσουμάμπη αύξησαν την οστική πυκνότητα στο ισχίο κατά 5,7%, αντίστοιχα με την αύξηση 6,0% που παρατηρήθηκε με 12 μήνες ρομοσοζουμάμπη μόνο σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με υψηλό κίνδυνο καταγμάτων.
Στη τυχαιοποιημένη δοκιμή με 50 συμμετέχοντες, οι παρενέργειες ήταν παρόμοιες και στις δύο ομάδες, γεγονός που δείχνει ότι η συντομότερη θεραπεία μπορεί να λειτουργεί εξίσου αποτελεσματικά, ενώ ενδεχομένως μειώνει τον χρόνο θεραπείας και το κόστος.
Άλλες πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες και μελέτες περιγράφουν τη διαχείριση της οστεοπόρωσης ως μια στρατηγική βασισμένη στον κίνδυνο που συνδυάζει έλεγχο, αλλαγές στον τρόπο ζωής και φάρμακα προσαρμοσμένα στον κίνδυνο καταγμάτων.
Οι γιατροί αξιολογούν τον κίνδυνο χρησιμοποιώντας την οστική πυκνότητα (DXA) και εργαλεία όπως το FRAX για να εκτιμήσουν την πιθανότητα κατάγματος μέσα στα επόμενα 10 χρόνια.
Η βασική διαχείριση περιλαμβάνει επαρκή πρόσληψη ασβεστίου, βιταμίνη D όταν υπάρχει έλλειψη, επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, άσκηση και στρατηγικές πρόληψης πτώσεων.
Οστεοπόρωση: Νέα ανακάλυψη ενισχύει τα οστά και μπορεί να αντιστρέψει τη νόσο
Για ασθενείς υψηλότερου κινδύνου χρησιμοποιούνται φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων των αντιοστεοκλαστικών φαρμάκων που μειώνουν την απώλεια οστού και των αναβολικών θεραπειών που διεγείρουν τον σχηματισμό νέου οστού.
Έρευνα επισημαίνει επίσης τη διαδοχική θεραπεία, όπου η αναβολική θεραπεία ακολουθείται από αντιοστεοκλαστικό φάρμακο ώστε να διατηρηθούν τα κέρδη στην οστική πυκνότητα και να μειωθούν τα κατάγματα.
- Έλεγχος: Οι εξετάσεις DXA και το FRAX βοηθούν στην καθοδήγηση των θεραπευτικών αποφάσεων.
- Τρόπος ζωής: Ασβέστιο, βιταμίνη D, επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, άσκηση και πρόληψη πτώσεων υποστηρίζουν την υγεία των οστών.
- Φάρμακα: Τα αντιοστεοκλαστικά φάρμακα (π.χ. bisphosphonates, denosumab) μειώνουν την απώλεια οστού, ενώ τα αναβολικά φάρμακα δημιουργούν νέο οστό.
- Διαδοχική θεραπεία: Η αναβολική θεραπεία που ακολουθείται από αντιοστεοκλαστικά φάρμακα μπορεί να βελτιώσει τη μακροπρόθεσμη πρόληψη καταγμάτων.
Διαφορετικοί τρόποι αντιμετώπισης της πάθησης
Μια πολλά υποσχόμενη ιδέα επικεντρώνεται στη χρήση των φυσικών μηχανισμών επούλωσης του σώματος. Το 2024, ερευνητές δημιούργησαν ένα εμφύτευμα βασισμένο στο αίμα, σχεδιασμένο να βοηθά στην αποκατάσταση σπασμένων οστών.
Οστεοπόρωση στους άνδρες: Κινδυνεύουν το ίδιο με τις γυναίκες; Τι έδειξε νέα μελέτη
Όταν το σώμα τραυματίζεται, το αίμα σχηματίζει φυσικά έναν θρόμβο για να ξεκινήσει η διαδικασία επούλωσης. Η διεθνής ερευνητική ομάδα ανέπτυξε ένα εμφύτευμα που ονομάζει «biocooperative regenerative» (ελλ. «βιοσυνεταιριστική αναγεννητική»), το οποίο χρησιμοποιεί συνθετικά πεπτίδια για να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί αυτό το φυσικό φράγμα αίματος.
Το υλικό σε μορφή γέλης μπορεί να εκτυπωθεί με τεχνολογία 3D και, σε δοκιμές σε αρουραίους, βοήθησε στην αποκατάσταση βλάβης των οστών. Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι θα μπορούσε ενδεχομένως να χρησιμοποιηθεί για την ενίσχυση της φυσικής ικανότητας επούλωσης του σώματος εάν προσαρμοστεί για χρήση σε ανθρώπους.
«Η δυνατότητα να μετατρέπεται εύκολα και με ασφάλεια το αίμα των ανθρώπων σε εμφυτεύματα με υψηλή αναγεννητική ικανότητα είναι πραγματικά συναρπαστική», είπε. «Το αίμα είναι σχεδόν δωρεάν και μπορεί να ληφθεί εύκολα από τους ασθενείς σε σχετικά μεγάλες ποσότητες», δήλωσε ο βιοϊατρικός μηχανικός Cosimo Ligorio από το University of Nottingham όταν δημοσιεύθηκε η μελέτη το 2024.
Οι ερευνητές εξερευνούν εδώ και καιρό τρόπους αξιοποίησης των φυσικών μηχανισμών επιδιόρθωσης του σώματος για τη βελτίωση των θεραπειών. Το σώμα μας μπορεί να αποκαταστήσει βλάβες με εντυπωσιακό τρόπο, αλλά αυτές οι φυσικές διαδικασίες μπορεί να γίνονται πιο αδύναμες με την ηλικία.
Νέα ορμόνη μπορεί να ενισχύσει τα οστά
Άλλη πρόσφατη ανακάλυψη μας δίνει κι άλλες, νέες δυνατότητες. Επιστήμονες που μελετούσαν ποντίκια εντόπισαν μια νέα ορμόνη που ονομάζεται μητρική εγκεφαλική ορμόνη (αγγ. maternal brain hormone, MBH), η οποία φαίνεται να αυξάνει την οστική πυκνότητα, την οστική μάζα και τη δύναμη των οστών.
Στη μελέτη του 2024, με επικεφαλής ερευνητές από το University of California, San Francisco, η ορμόνη παρήγαγε ασυνήθιστα ισχυρά οστά τόσο σε αρσενικά όσο και σε θηλυκά ποντίκια.
«Όταν εξετάσαμε αυτά τα οστά, αποδείχθηκε ότι ήταν πολύ πιο ανθεκτικά από το συνηθισμένο», είπε. «Ποτέ δεν καταφέραμε να επιτύχουμε τέτοιο βαθμό οστεοποίησης και θεραπευτικά αποτελέσματα με καμία άλλη στρατηγική», εξήγησε ο βιολόγος βλαστοκυττάρων Thomas Ambrosi από το University of California Davis.
Παρότι πολλές από αυτές τις ανακαλύψεις έχουν μέχρι στιγμής δοκιμαστεί μόνο σε ζώα, οι ερευνητές λένε ότι θα μπορούσαν στο μέλλον να οδηγήσουν σε νέες θεραπείες που ενισχύουν τα οστά ή αναδομούν το οστό που χάνεται λόγω οστεοπόρωσης, ιδιαίτερα σε γυναίκες στην εμμηνόπαυση.
Οστεοπόρωση: Πότε προσβάλλει νεότερες γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση;
«Η πρόσφατα αποδεδειγμένη παράλληλη ενίσχυση των οστών υπογραμμίζει για άλλη μια φορά το μεγάλο δυναμικό που έχει αυτός ο υποδοχέας για ιατρικές εφαρμογές σε έναν γηράσκοντα πληθυσμό», δήλωσε η μοριακή βιολόγος Juliane Lehmann από το University of Leipzig.
Πηγές: ScienceAlert, Nature, MJA, JAMA, BMJ, Annual Reviews, The Lancet