Οι στατίνες είναι ευρέως συνταγογραφούμενα χάπια για τη ρύθμιση της χοληστερίνης, αλλά πολλοί αναφέρουν μυϊκούς πόνους ως παρενέργεια. Μια νέα μελέτη ρίχνει φως στο εάν υπάρχει πραγματική σχέση μεταξύ τους.
Διαβήτης: Πότε μπορεί η μειωμένη χοληστερίνη να αυξήσει τον κίνδυνο – Τι ρόλο παίζουν οι στατίνες
Γιατί οι στατίνες προκαλούν μυϊκούς πόνους σε ορισμένους ανθρώπους;
Οι στατίνες μειώνουν τον κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού και καρδιαγγειακού θανάτου στην πρωτογενή πρόληψη, ενώ οι ανεπιθύμητες ενέργειες που αποδίδονται στο φάρμακο είναι γενικά σπάνιες και μικρές σε απόλυτους αριθμούς. Συγκεκριμένα, σε συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 62 τυχαιοποιημένων δοκιμών (120.456 συμμετέχοντες, μέση παρακολούθηση 3,9 έτη), που δημοσιεύτηκε στο BMJ, οι στατίνες συσχετίστηκαν με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο αυτοαναφερόμενων μυϊκών συμπτωμάτων και με αυξήσεις σε συμβάντα όπως ηπατική δυσλειτουργία, νεφρική ανεπάρκεια και οφθαλμικές καταστάσεις.
Οι ερευνητές τώρα ίσως βρήκαν τον λόγο που οι στατίνες προκαλούν μυϊκούς πόνους. Όπως διαπίστωσαν, ορισμένες στατίνες μπορούν να προκαλέσουν μυϊκό πόνο ενεργοποιώντας μια διαρροή ασβεστίου μέσα στα μυϊκά κύτταρα. Αυτή η ανακάλυψη μπορεί να οδηγήσει στον επανασχεδιασμό των στατινών ή σε νέες θεραπείες που προστατεύουν τους μύες ενώ συνεχίζουν να μειώνουν τη χοληστερόλη.
Χοληστερίνη: Νέα θεραπεία χωρίς στατίνες τη μειώνει κατά 50% δίχως παρενέργειες – Νέα μελέτη
Τι έδειξε η νέα έρευνα
Πολλοί άνθρωποι που λαμβάνουν στατίνες για τη μείωση της χοληστερόλης καταλήγουν να διακόπτουν τη φαρμακευτική αγωγή λόγω μυϊκού πόνου, αδυναμίας ή συνεχούς κόπωσης. Αυτά τα συμπτώματα είναι από τους πιο συχνούς λόγους που οι ασθενείς εγκαταλείπουν αυτά τα φάρμακα.
Νέα έρευνα από το Columbia University προτείνει μια πιθανή εξήγηση για το γιατί αυτό συμβαίνει σε ορισμένα άτομα. Η μελέτη δείχνει ότι ορισμένες στατίνες μπορούν να προσκολληθούν σε μια πρωτεΐνη μέσα στα μυϊκά κύτταρα, προκαλώντας διαρροή ιόντων ασβεστίου που διαταράσσουν τη φυσιολογική λειτουργία των μυών.
«Δεν είναι πιθανό αυτή η εξήγηση να ισχύει για όλους όσους εμφανίζουν μυϊκές παρενέργειες από τις στατίνες, αλλά ακόμη κι αν αφορά ένα μικρό ποσοστό, πρόκειται για πολλούς ανθρώπους που θα μπορούσαμε να βοηθήσουμε αν λύσουμε το πρόβλημα», αναφέρει ο Andrew Marks, πρόεδρος του Τμήματος Φυσιολογίας και Κυτταρικής Βιοφυσικής στο Vagelos College of Physicians and Surgeons.
Οι στατίνες χρησιμοποιούνται ευρέως για την αντιμετώπιση της υψηλής χοληστερίνης.
«Είχα ασθενείς στους οποίους χορηγήθηκαν στατίνες και αρνήθηκαν να τις πάρουν λόγω των παρενεργειών. Είναι ο πιο συχνός λόγος που οι ασθενείς σταματούν τις στατίνες, και πρόκειται για ένα πολύ πραγματικό πρόβλημα που χρειάζεται λύση», επισημαίνει ο Marks.
Χοληστερίνη: Τι πρέπει να γνωρίζουν όσοι άνδρες παίρνουν στατίνες
Ένα διαχρονικό αίνιγμα για τον μυϊκό πόνο από τις στατίνες
Οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν τα μυϊκά προβλήματα που σχετίζονται με τις στατίνες από τότε που τα φάρμακα κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Οι στατίνες λειτουργούν προσκολλώμενες σε ένα ένζυμο που εμπλέκεται στην παραγωγή χοληστερόλης, αλλά μπορούν επίσης να προσκολληθούν σε άλλους στόχους στον οργανισμό κατά λάθος.
Προηγούμενες έρευνες υπέδειξαν ότι οι μυϊκές παρενέργειες ενδέχεται να προκύπτουν όταν οι στατίνες αλληλεπιδρούν με μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη στον μυϊκό ιστό. Μέχρι τώρα, οι λεπτομέρειες αυτής της αλληλεπίδρασης ήταν ασαφείς.
Χρησιμοποιώντας την κρυοηλεκτρονική μικροσκοπία, μια ισχυρή μέθοδο απεικόνισης που επιτρέπει στους ερευνητές να βλέπουν δομές έως το επίπεδο των ατόμων, η ομάδα του Columbia κατάφερε να παρατηρήσει άμεσα πώς μια στατίνη αλληλεπιδρά με τα μυϊκά κύτταρα.
Διαρροές ασβεστίου μέσα στα μυϊκά κύτταρα
Οι εικόνες έδειξαν ότι μια από τις πιο συχνά συνταγογραφούμενες στατίνες, συνδέεται σε δύο συγκεκριμένα σημεία μιας μυϊκής πρωτεΐνης γνωστής ως υποδοχέας ρυανοδίνης (ryanodine receptor). Αυτή η σύνδεση ανοίγει ένα κανάλι στην πρωτεΐνη, επιτρέποντας στο ασβέστιο να διαρρεύσει σε περιοχές του κυττάρου όπου κανονικά δεν θα έπρεπε να βρίσκεται.
Σύμφωνα με τον Marks, αυτή η διαρροή ασβεστίου ίσως εξηγεί τον μυϊκό πόνο και την αδυναμία που συνδέονται με τις στατίνες. Το υπερβολικό ασβέστιο μπορεί είτε να αποδυναμώσει άμεσα τις μυϊκές ίνες είτε να ενεργοποιήσει ένζυμα που σταδιακά διασπούν τον μυϊκό ιστό.
Χοληστερίνη: Πρέπει να παίρνετε CoQ10 όταν παίρνετε στατίνες; – Τι συμβουλεύουν ειδικοί
Προς ασφαλέστερα φάρμακα για τη χοληστερόλη
Τα ευρήματα δείχνουν νέες δυνατότητες για τη μείωση των παρενεργειών των στατινών. Μια πιθανή προσέγγιση θα ήταν ο επανασχεδιασμός των στατινών, ώστε να συνεχίσουν να μειώνουν τη χοληστερόλη, αλλά να μην προσκολλώνται πλέον στον υποδοχέα ρυανοδίνης στα μυϊκά κύτταρα.
Ο Marks συνεργάζεται αυτή τη στιγμή με χημικούς για να αναπτύξει στατίνες που αποφεύγουν αυτή την ανεπιθύμητη αλληλεπίδραση.
Μια άλλη πιθανή στρατηγική επικεντρώνεται στη διακοπή της ίδιας της διαρροής ασβεστίου. Οι ερευνητές έδειξαν ότι σε ποντίκια, οι διαρροές ασβεστίου που προκαλούνται από στατίνες μπορούν να σταματήσουν με τη χρήση ενός πειραματικού φαρμάκου που δημιουργήθηκε στο εργαστήριο του Marks για άλλες διαταραχές που περιλαμβάνουν μη φυσιολογική ροή ασβεστίου.
Χοληστερίνη: Ριζική γονιδιακή θεραπεία με μία μόνο ένεση που τη μειώνει κατά 69%
«Αυτά τα φάρμακα δοκιμάζονται αυτή τη στιγμή σε ανθρώπους με σπάνιες μυϊκές παθήσεις. Αν αποδειχθούν αποτελεσματικά σε αυτούς τους ασθενείς, μπορούμε να τα δοκιμάσουμε και σε μυοπάθειες που προκαλούνται από στατίνες», εξηγεί ο Marks.