Από την αναπνοή και τη θερμοκρασία του σώματος μέχρι τη μοναδική οσμή του δέρματος, τα κουνούπια εντοπίζουν τους αγαπημένους τους στόχους πολύ πριν πλησιάσουν για να τσιμπήσουν.
Σας τσίμπησε κουνούπι; Το κόλπο για να σταματήσετε άμεσα τη φαγούρα
Όταν τα κουνούπια έχουν τον αγαπημένο τους στόχο
Υπάρχουν άνθρωποι που επιστρέφουν από μια καλοκαιρινή βραδιά γεμάτοι τσιμπήματα και άλλοι που δεν έχουν ούτε ένα σημάδι. Η επιστήμη δείχνει ότι η διαφορά δεν οφείλεται σε κάποιο «γλυκό αίμα», αλλά σε συγκεκριμένα βιολογικά χαρακτηριστικά που κάνουν ορισμένους ανθρώπους πολύ πιο ελκυστικούς για τα κουνούπια.
Για ορισμένους ανθρώπους, τα τσιμπήματα των κουνουπιών αποτελούν σχεδόν βεβαιότητα κάθε καλοκαίρι. Μεγάλα, ενοχλητικά σημάδια και έντονη φαγούρα μπορεί να διαρκέσουν για εβδομάδες, την ώρα που άλλοι δεν φαίνεται να επηρεάζονται καθόλου.
Η διαφορά αυτή δεν είναι τυχαία. Το ανθρώπινο σώμα εκπέμπει συνεχώς βιολογικά σήματα τα οποία τα κουνούπια μπορούν να ανιχνεύσουν από απόσταση. Η αναπνοή, η θερμότητα και η οσμή του δέρματος παίζουν καθοριστικό ρόλο στο ποιος θα γίνει στόχος.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Frontiers in Immunology αναφέρει ότι οι αντιδράσεις στο σάλιο των κουνουπιών μπορεί να κυμαίνονται από ένα απλό τοπικό εξάνθημα έως, σε σπάνιες περιπτώσεις, σοβαρές αλλεργικές εκδηλώσεις. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ένταση των συμπτωμάτων συνδέεται με τον τρόπο που ανταποκρίνεται το ανοσοποιητικό σύστημα κάθε ανθρώπου στα πρωτεϊνικά συστατικά του σάλιου του εντόμου.
Γιατί η Google θέλει να απελευθερώσει εκατομμύρια κουνούπια στην Αμερική; Τι λένε οι ειδικοί
Το διοξείδιο του άνθρακα λειτουργεί σαν «φάρος»
Μόνο τα θηλυκά κουνούπια τσιμπούν τους ανθρώπους, καθώς χρειάζονται τις πρωτεΐνες του αίματος για την ανάπτυξη των αυγών τους.
Για να εντοπίσουν το θήραμά τους, βασίζονται σε οπτικά και οσφρητικά ερεθίσματα από απόσταση περίπου 10 μέτρων. Ένα από τα σημαντικότερα σήματα είναι το διοξείδιο του άνθρακα που αποβάλλουμε μέσω της αναπνοής.
Οι ενήλικες παράγουν περισσότερο CO2 σε σχέση με τα παιδιά και γι’ αυτό συχνά προσελκύουν περισσότερα κουνούπια. Το ίδιο χαρακτηριστικό αξιοποιείται και στις παγίδες κουνουπιών που χρησιμοποιούν ξηρό πάγο ή εμφιαλωμένο διοξείδιο του άνθρακα.
Όπως επισημαίνει η Heather Ferguson, «Βάλτε τέσσερις ανθρώπους στο ίδιο σημείο και ένας από αυτούς μπορεί να προσελκύσει περίπου το 90% των τσιμπημάτων».
Η θερμότητα του σώματος αυξάνει την ελκυστικότητα
Τα κουνούπια δεν ακολουθούν μόνο τις οσμές. Έλκονται επίσης από τη θερμότητα και την υγρασία που εκπέμπει το ανθρώπινο σώμα.
Η επίδραση αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν συνδυάζεται με υψηλότερα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα.
Οι έγκυες γυναίκες, για παράδειγμα, θεωρούνται έως και δύο φορές πιο ελκυστικές για τα κουνούπια. Η εγκυμοσύνη αυξάνει τις μεταβολικές ανάγκες του οργανισμού και τον όγκο της αναπνοής, γεγονός που οδηγεί σε μεγαλύτερη παραγωγή θερμότητας και CO2.
«Έχετε έναν μικρό φούρνο μέσα σας· είστε πιο ζεστές», αναφέρει ο Steve Lindsay, καθηγητής Εντομολογίας Δημόσιας Υγείας στο Durham University.
Παρόμοια επίδραση έχει και η σωματική άσκηση. Κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά τη γυμναστική, το σώμα παράγει περισσότερη θερμότητα, ιδρώτα και διοξείδιο του άνθρακα, στοιχεία που ενισχύουν την ελκυστικότητα προς τα κουνούπια.
Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και σε άτομα με μεγαλύτερο σωματικό μέγεθος, καθώς συνήθως εκπέμπουν περισσότερη θερμότητα και εκπνέουν μεγαλύτερες ποσότητες CO2.
Η μυρωδιά του δέρματος κάνει τη διαφορά
Όταν τα κουνούπια πλησιάσουν αρκετά κοντά, η όσφρηση γίνεται ο σημαντικότερος οδηγός τους.
«Είναι η μυρωδιά, ουσιαστικά», αναφέρει ο Lindsay. «Μικρές, ιδιαίτερα πτητικές χημικές ουσίες κάνουν τη διαφορά. Τα κουνούπια ζουν σε έναν χημικό κόσμο».
Οι επιστήμονες έχουν πλέον απορρίψει την άποψη ότι όσοι έχουν «γλυκό αίμα» τσιμπιούνται συχνότερα. Αντίθετα, η προσοχή στρέφεται στη μοναδική χημική υπογραφή που έχει το δέρμα κάθε ανθρώπου.
Το μικροβίωμα του δέρματος διασπά ουσίες όπως οι υδατάνθρακες, τα λιπαρά οξέα και τα πεπτίδια, δημιουργώντας πτητικές οργανικές ενώσεις που εξατμίζονται στον αέρα και γίνονται αντιληπτές από τα κουνούπια.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, στο ανθρώπινο δέρμα υπάρχουν περισσότερες από 500 διαφορετικές τέτοιες ενώσεις.
Τα ευρήματα που ξεχώρισαν οι επιστήμονες
Μελέτη του Rockefeller University στις ΗΠΑ κατέγραψε εντυπωσιακές διαφορές ανάμεσα στους συμμετέχοντες:
- Τα κουνούπια έδειξαν σαφή προτίμηση σε άτομα με υψηλότερα επίπεδα καρβοξυλικών οξέων στο δέρμα.
- Ο πιο ελκυστικός συμμετέχων είχε βαθμολογία 100 φορές μεγαλύτερη από τον λιγότερο ελκυστικό.
- Οι διαφορές αυτές παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητες ακόμη και μετά από χρόνια.
- Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν φάνηκαν να επηρεάζουν σημαντικά το αποτέλεσμα.
Όπως σημειώνει ο Steve Lindsay, «Η σχετική ελκυστικότητά σας (για τα κουνούπια) είναι σε μεγάλο βαθμό σταθερή».
Το φυτό που διώχνει τα κουνούπια, μυρίζει υπέροχα και ομορφαίνει το μπαλκόνι σας
Πώς μπορείτε να μειώσετε τα τσιμπήματα
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις πως το σκόρδο ή τα συμπληρώματα βιταμίνης Β μπορούν να κρατήσουν τα κουνούπια μακριά.
Η Heather Ferguson προτείνει τη χρήση αποδεδειγμένα αποτελεσματικών εντομοαπωθητικών, η πικαριδίνη και το PMD.
Παράλληλα, συνιστά τη χρήση μακρυμάνικων ρούχων και παντελονιών με εντομοκτόνο επεξεργασία, καθώς τα κουνούπια στοχεύουν κυρίως τα εκτεθειμένα σημεία του σώματος.
Επειδή η προστασία μειώνεται με τον ιδρώτα και με το πέρασμα της ώρας, η επαναλαμβανόμενη εφαρμογή των προϊόντων θεωρείται απαραίτητη.
Ο ρόλος του μικροβιώματος και των γονιδίων
Το μικροβίωμα του δέρματος φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά την ελκυστικότητα ενός ανθρώπου προς τα κουνούπια.
Επιστήμονες από το Wageningen University διαπίστωσαν ότι όσοι προσέλκυαν περισσότερο τα κουνούπια που μεταδίδουν ελονοσία είχαν διαφορετική βακτηριακή σύνθεση στο δέρμα τους. Συγκεκριμένα, διέθεταν μεγαλύτερη αφθονία βακτηρίων αλλά μικρότερη ποικιλία ειδών.
Τα βακτήρια αυτά συμβάλλουν στη δημιουργία της χαρακτηριστικής οσμής του σώματος, ενώ χωρίς τη δράση τους ο ανθρώπινος ιδρώτας δεν έχει οσμή για την ανθρώπινη μύτη.
Πώς να κρατήσετε τα κουνούπια μακριά από την αυλή σας – Το απόλυτο κόλπο
Επιπλέον, έρευνες σε διδύμους έδειξαν ότι οι πανομοιότυποι δίδυμοι προσέλκυαν τα κουνούπια στον ίδιο βαθμό, ενώ οι μη πανομοιότυποι παρουσίαζαν αισθητές διαφορές. Το εύρημα ενισχύει την άποψη ότι ένα μέρος της ελκυστικότητας προς τα κουνούπια μπορεί να κληρονομείται.