Οι περισσότεροι δεν μπορούν να θυμηθούν τίποτα από πριν από την ηλικία των δύο ετών, ωστόσο τα βρέφη μαθαίνουν ξεκάθαρα, αναγνωρίζουν οικεία πρόσωπα και μέρη και διαμορφώνουν προτιμήσεις πολύ πριν μπορέσουν να μιλήσουν. Πώς δημιουργούνται αυτές οι πρώιμες μνήμες και τι είναι η παιδική αμνησία.
Γιατί ξεχνάμε τις πρώτες μας αναμνήσεις – Τι είναι η παιδική αμνησία
Τώρα, πρωτοποριακή μελέτη του Harvard University εντόπισε ενδείξεις σχηματισμού μνήμης σε βρέφη ηλικίας μόλις τριών μηνών. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο ιππόκαμπος, το κέντρο μνήμης του εγκεφάλου, ενεργοποιείται πολύ νωρίτερα από ό,τι πίστευαν προηγουμένως οι ειδικοί, με τις μαγνητικές τομογραφίες να αποκαλύπτουν αλλαγές που συνδέονται με τη μάθηση και τη μνήμη.
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι αυτή η ανακάλυψη θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξήγηση του διαχρονικού μυστηρίου για το γιατί ξεχνάμε τα πρώτα χρόνια της ζωής μας, παρότι σχηματίζουμε αναμνήσεις κατά τη βρεφική ηλικία.
Πότε αποκτά ο εγκέφαλός μας την ικανότητα να σχηματίζει και να διατηρεί αναμνήσεις;
Οι περισσότερες πρώιμες αναμνήσεις δεν διατηρούνται στην ενήλικη ζωή λόγω της βρεφικής αμνησίας και όχι απαραίτητα επειδή δεν σχηματίστηκαν ποτέ, συμπεραίνει το άρθρο του 2025 με τίτλο “Hippocampal encoding of memories in human infants”.
- Τα εγκεφαλικά συστήματα που σχετίζονται με τη μνήμη είναι ενεργά κατά τη βρεφική ηλικία.
- Περίπου στους 12 μήνες, ο ιππόκαμπος μπορεί να υποστηρίξει τον σχηματισμό επεισοδιακής μνήμης.
- Ανασκοπήσεις και μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι ορισμένες πρώιμες αναμνήσεις μπορεί να παραμένουν αποθηκευμένες στον εγκέφαλο, αλλά να γίνονται δύσκολα προσβάσιμες αργότερα.
Πώς παρακολούθησαν οι επιστήμονες τον σχηματισμό αναμνήσεων στα βρέφη
Η μελέτη της μνήμης σε βρέφη που είναι ξύπνια είναι πρόκληση, επειδή είναι από τη φύση τους περίεργα και ανήσυχα. Για να διατηρήσουν το ενδιαφέρον των βρεφών κατά τη διάρκεια των εγκεφαλικών σαρώσεων, οι ερευνητές του Harvard University χρησιμοποίησαν έναν συνδυασμό ήχων και οπτικών ερεθισμάτων ενώ τα βρέφη βρίσκονταν μέσα σε μαγνητικό τομογράφο.
Παρουσιάστηκε μια σειρά εικόνων, όπως παιχνίδια και σκηνές της φύσης, καθεμία από τις οποίες εμφανιζόταν για δύο δευτερόλεπτα πάνω σε ένα κινούμενο ψυχεδελικό φόντο που είχε σχεδιαστεί ώστε να διατηρεί την προσοχή τους.
Αφού είδαν τις εικόνες, στα βρέφη παρουσιάστηκαν ζεύγη εικόνων που αποτελούνταν από μία εικόνα που είχαν δει προηγουμένως και μία νέα εικόνα. Οι ερευνητές ανέμεναν ότι τα βρέφη θα αφιέρωναν περισσότερο χρόνο κοιτάζοντας τις εικόνες που θυμούνταν.
Οι μαγνητικές τομογραφίες αποκάλυψαν ´τοι σχηματίζονται επεισοδιακές μνήμες
Παρότι τα βρέφη δεν κοίταζαν περισσότερο τις οικείες εικόνες, ο εγκέφαλός τους ανταποκρινόταν διαφορετικά. Οι μαγνητικές τομογραφίες μέτρησαν τις μεταβολές στα επίπεδα οξυγόνου του αίματος, οι οποίες αποτελούν ένδειξη εγκεφαλικής δραστηριότητας.
4 καρδιολόγοι συμφωνούν: Αυτή είναι η Νο1 τροφή που αποφεύγουν να δώσουν στα παιδιά τους
Οι ερευνητές διαπίστωσαν αυξημένη δραστηριότητα σε ολόκληρο τον ιππόκαμπο όταν τα βρέφη έβλεπαν οικείες εικόνες σε σύγκριση με νέες εικόνες. Όσο ισχυρότερη ήταν η αίσθηση οικειότητας, τόσο μεγαλύτερη ήταν η αύξηση του οξυγόνου στο αίμα.
Το φαινόμενο αυτό ήταν ιδιαίτερα εμφανές σε παιδιά ηλικίας μεταξύ ενός και δύο ετών και λιγότερο εμφανές σε βρέφη μικρότερα των εννέα μηνών.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι τα βρέφη αρχίζουν να σχηματίζουν επεισοδιακές μνήμες, δηλαδή μνήμες από προηγούμενες εμπειρίες, περίπου στην ηλικία του ενός έτους. Ακόμη και πριν από αυτό το στάδιο, ο ιππόκαμπος φαίνεται να είναι ενεργός και να συνεχίζει να δημιουργεί νέες νευρικές συνάψεις.
Οι πρώτες αναμνήσεις μπορεί να εξαφανίζονται – Γιατί υπάρχει η παιδική αμνησία
Παρά το γεγονός ότι σχηματίζουμε αναμνήσεις κατά τη βρεφική ηλικία, οι περισσότεροι θυμούνται ελάχιστα από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους, ένα φαινόμενο γνωστό ως βρεφική αμνησία.
Μία εξήγηση είναι ότι οι περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στη μακροπρόθεσμη μνήμη, συμπεριλαμβανομένου του ιππόκαμπου, εξακολουθούν να αναπτύσσονται και ενδέχεται να μην αποθηκεύουν ακόμη τις αναμνήσεις σε μορφή που μπορεί να ανακληθεί εύκολα αργότερα.
Άλλες θεωρίες υποστηρίζουν ότι τα μικρά παιδιά δεν διαθέτουν τη γλώσσα και τις έννοιες που απαιτούνται για να οργανώσουν τις εμπειρίες τους σε διαρκείς αναμνήσεις.
Θα είστε πιο ευτυχισμένοι αν κάνετε παιδί; Νέα μελέτη αποκαλύπτει πώς μπορεί να επηρεάσει τη ζωή σας
Η ταχεία ανάπτυξη του εγκεφάλου μπορεί επίσης να παίζει ρόλο, καθώς οι νευρικές συνάψεις που δεν χρησιμοποιούνται απομακρύνονται σταδιακά μέσω μιας διαδικασίας γνωστής ως «κλάδεμα», γεγονός που μπορεί να συμβάλλει στην απώλεια ορισμένων πρώιμων αναμνήσεων.
Πηγές: PsychologyToday, Science, PMC