Ορισμένα κοινά συντηρητικά τροφίμων έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου και διαβήτη τύπου 2, καθώς η τακτική τους κατανάλωση μπορεί να επηρεάζει τον μεταβολισμό και την υγεία σε βάθος χρόνου.
7 συστατικά τροφίμων χειρότερα και από τη ζάχαρη!
Στο μικροσκόπιο κοινά συντηρητικά που προκαλούν καρκίνο και διαβήτη
Τα συντηρητικά στα τρόφιμα προστίθενται για να εμποδίσουν την ανάπτυξη βακτηρίων, μυκήτων και άλλων μικροβίων, παρατείνοντας έτσι τη φρεσκάδα των προϊόντων. Βρίσκονται κυρίως στα αλλαντικά, τα αναψυκτικά και τα αρτοσκευάσματα. Ωστόσο, η υπερβολική ή παρατεταμένη κατανάλωσή τους μπορεί να ερεθίσει το πεπτικό σύστημα, προκαλώντας ναυτία, διάρροια ή κολικούς, ενώ σε άτομα με ευαισθησίες ενδέχεται να πυροδοτήσουν αλλεργίες, άσθμα, βρογχίτιδα ή δερματικέςεκρήξεις, σύμφωνα με δημοσίευμα στο International journal of novel research and development. Επιπλέον, ορισμένα συντηρητικά συνδέονται με μακροπρόθεσμους κινδύνους, όπως πιθανή βλαβερή δράση στο ήπαρ, νεφρική τοξικότητα ή ακόμη και αυξημένο κίνδυνο καρκίνου σε υψηλές δόσεις, γι’ αυτό οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει να ορίζουν αυστηρά όρια.
Σύμφωνα με δύο νέες μελέτες από τη Γαλλία, κοινά συντηρητικά που χρησιμοποιούνται για να διατηρούν τα τρόφιμα ασφαλή και να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής τους, ενδέχεται να σχετίζονται με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων τύπων καρκίνου και διαβήτη τύπου 2.
«Πρόκειται για πολύ σημαντικά ευρήματα σχετικά με συντηρητικά που δεν χρησιμοποιούνται μόνο ευρέως στη γαλλική και ευρωπαϊκή αγορά, αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας Mathilde Touvier, κύρια ερευνήτρια της μελέτης NutriNet-Santé, που χρησιμοποιήθηκε για την εκπόνηση της έρευνας.
Η μελέτη NutriNet-Santé, που ξεκίνησε το 2009, συγκρίνει διαδικτυακές αναφορές περισσότερων από 170.000 συμμετεχόντων για τη διατροφή και τον τρόπο ζωής τους, με τα ιατρικά τους δεδομένα που είναι καταχωρημένα στο εθνικό σύστημα υγείας της Γαλλίας.
«Πρόκειται για τις δύο πρώτες μελέτες παγκοσμίως που ερευνούν τις συνδέσεις μεταξύ έκθεσης σε αυτά τα πρόσθετα τροφίμων και την εμφάνιση καρκίνου και διαβήτη τύπου 2», δήλωσε η Touvier, που είναι επίσης διευθύντρια ερευνών στο Γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ιατρικής Έρευνας στο Παρίσι, «και επομένως πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με το μήνυμα. Προφανώς, τα αποτελέσματα πρέπει να επιβεβαιωθούν».
Παρά αυτές τις επιφυλάξεις, «η ανησυχία που προκύπτει για τα συντηρητικά είναι ακόμη ένας λόγος —ανάμεσα σε πολλούς— να τονίσουμε τη σημασία, για την προσωπική και δημόσια υγεία, της φρέσκιας, ολόκληρης και ελάχιστα επεξεργασμένης τροφής, κυρίως φυτικής προέλευσης», δήλωσε ο Dr. David Katz.
Ο Katz, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, είναι ειδικός στην προληπτική ιατρική που μελετά τον τρόπο ζωής και ιδρυτής της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης True Health Initiative, μιας παγκόσμιας συμμαχίας ειδικών αφιερωμένων στην τεκμηριωμένη ιατρική του τρόπου ζωής.
Πώς η διατροφή επιταχύνει τη γήρανση: 6 τροφές που πρέπει να αποφύγετε
Καρκίνος και συντηρητικά
Η μελέτη για τον καρκίνο, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη στο περιοδικό The BMJ, εξέτασε στενά την επίδραση 58 συντηρητικών σε περίπου 105.000 άτομα που δεν είχαν καρκίνο το 2009 και παρακολουθήθηκαν για διάστημα έως και 14 ετών. Συμπεριλήφθηκαν μόνο άτομα που συμπλήρωναν συχνά 24ωρα, επώνυμα διατροφικά ερωτηματολόγια. Συγκρίθηκαν όσοι κατανάλωναν τη μεγαλύτερη ποσότητα τροφίμων με συντηρητικά με όσους κατανάλωναν τη μικρότερη.
Οι ερευνητές εστίασαν σε 17 συντηρητικά που καταναλώνονταν από τουλάχιστον το 10% των συμμετεχόντων και διαπίστωσαν ότι 11 από αυτά δεν είχαν καμία σχέση με τον καρκίνο. Ωστόσο, τα έξι που σχετίστηκαν με τον καρκίνο θεωρούνται GRAS (δηλαδή «γενικά αναγνωρισμένα ως ασφαλή») από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA). Αυτά περιλαμβάνουν: νιτρώδες νάτριο, νιτρικό κάλιο, σορβικά άλατα, μεταδιθειώδες κάλιο, οξικά άλατα και οξικό οξύ.
Το νιτρώδες νάτριο, ένα χημικό άλας που χρησιμοποιείται συνήθως σε επεξεργασμένα κρέατα όπως το μπέικον, το ζαμπόν και τα αλλαντικά, συνδέθηκε με αύξηση 32% στον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη. Το συγγενές του, νιτρικό κάλιο, συνδέθηκε με αύξηση 22% στον κίνδυνο καρκίνου του μαστού και 13% σε όλους τους τύπους καρκίνου. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εδώ και καιρό θεωρεί τα επεξεργασμένα κρέατα καρκινογόνα, με άμεση σύνδεση με τον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Τα σορβικά άλατα, ιδιαίτερα το σορβικό κάλιο, συνδέθηκαν με αύξηση 26% στον κίνδυνο καρκίνου του μαστού και 14% σε όλους τους τύπους καρκίνου. Αυτά τα υδατοδιαλυτά άλατα χρησιμοποιούνται σε κρασί, αρτοσκευάσματα, τυριά και σάλτσες για την πρόληψη ανάπτυξης μυκήτων, ζυμών και ορισμένων βακτηρίων.
Το μεταδιθειώδες κάλιο, που χρησιμοποιείται συχνά στην οινοποιία και τη ζυθοποιία, συνδέθηκε με αύξηση 20% στον καρκίνο του μαστού και 11% σε όλους τους καρκίνους, σύμφωνα με τη μελέτη.
Τα οξικά άλατα, που προέρχονται από φυσική ζύμωση και χρησιμοποιούνται σε τρόφιμα όπως το κρέας, οι σάλτσες, τα ψωμιά και τα τυριά, συνδέθηκαν με 25% αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του μαστού και 15% γενικά. Το οξικό οξύ, κύριο συστατικό του ξυδιού, συνδέθηκε με 12% αύξηση στον συνολικό κίνδυνο καρκίνου, σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης.
Αυτά είναι τα τρόφιμα που δεν πρέπει να φυλάτε ποτέ στο ντουλάπι σύμφωνα με τους ειδικούς
Αντιοξειδωτικά που μπορεί να γίνουν επικίνδυνα ως πρόσθετα
Άλλοι τύποι συντηρητικών, αντιοξειδωτικά όπως η βιταμίνη C, η βιταμίνη E, φυτικά εκχυλίσματα όπως το δενδρολίβανο και συνθετικά συντηρητικά όπως η βουτυλιωμένη υδροξυανισόλη, μελετήθηκαν επίσης. Παρόλο που αυτά τα πιο «φυσικά» συντηρητικά συχνά συνδέονται με μειωμένο κίνδυνο καρκίνου όταν καταναλώνονται ως μέρος ολόκληρων τροφών, μπορεί να είναι επιβλαβή όταν χρησιμοποιούνται ως πρόσθετα, δήλωσε η Touvier.
«Η υπόθεση εδώ είναι ότι όταν απομονώνεις μια ουσία από το αρχικό της περιβάλλον, δηλαδή από ένα ολόκληρο φρούτο ή λαχανικό, η επίδρασή της στην υγεία μας μπορεί να διαφέρει, ανάλογα με τον τρόπο που το μικροβίωμα του εντέρου μας θα την επεξεργαστεί», ανέφερε.
Μόνο δύο αντιοξειδωτικά συντηρητικά συνδέθηκαν με καρκίνο, σύμφωνα με τη μελέτη. Το ερυθορβικό νάτριο και άλλα ερυθορβικά άλατα, τα οποία παράγονται από ζυμωμένα σάκχαρα, συνδέθηκαν με 21% υψηλότερη εμφάνιση καρκίνου του μαστού και 12% αύξηση σε όλους τους τύπους καρκίνου.
Τα ερυθορβικά άλατα χρησιμοποιούνται για την πρόληψη του αποχρωματισμού και της αλλοίωσης σε πουλερικά, αναψυκτικά και αρτοσκευάσματα, για να αναφέρουμε μερικά παραδείγματα. Το ερυθορβικό νάτριο χρησιμοποιείται συχνά σε επεξεργασμένα κρέατα για να επιταχύνει τη διαδικασία ωρίμανσης.
Οι επιδημιολογικές μελέτες παρατήρησης υπόκεινται σε σφάλματα λόγω της έλλειψης ελέγχου πάνω σε μεταβλητές που μπορεί επίσης να επηρεάζουν τα αποτελέσματα. Ωστόσο, ένα σημαντικό πλεονέκτημα αυτής της μελέτης ήταν η ικανότητά της να προσαρμοστεί σε συντηρητικά από φυσικές πηγές και άλλα πρόσθετα τροφίμων, καθώς και η «λεπτομερής αξιολόγηση της πρόσληψης συντηρητικών μέσω επαναλαμβανόμενων 24ωρων διατροφικών καταγραφών», σύμφωνα με ένα editorial που δημοσιεύθηκε μαζί με τη μελέτη.
7 διατροφικοί πειρασμοί που αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σας και πως θα το ενισχύσετε
Διαβήτης τύπου 2 και συντηρητικά
Η μελέτη για τον διαβήτη τύπου 2, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη στο περιοδικό Nature Communications, εξέτασε τον ρόλο των συντηρητικών και τον πιθανό κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε σχεδόν 109.000 συμμετέχοντες της μελέτης NutriNet-Santé, που δεν είχαν τη νόσο στην αρχή της έρευνας.
Δώδεκα από τα 17 συντηρητικά που εξετάστηκαν από τους ερευνητές συνδέθηκαν με σχεδόν 50% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε άτομα που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες.
Πέντε από τα ίδια συντηρητικά που συνδέθηκαν με καρκίνο, το σορβικό κάλιο, το μεταδιθειώδες κάλιο, το νιτρώδες νάτριο, το οξικό οξύ και το οξικό νάτριο, αύξησαν επίσης τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Σε αυτή την περίπτωση, η πιθανότητα εμφάνισης της νόσου αυξήθηκε κατά 49%, σύμφωνα με την έρευνα.
Ένα έκτο συντηρητικό, το προπιονικό ασβέστιο, συνδέθηκε επίσης. Είναι μια λευκή σκόνη που χρησιμοποιείται για την πρόληψη της ανάπτυξης μούχλας και βακτηρίων.
Σε αυτή τη μελέτη για τον διαβήτη τύπου 2, περισσότερα από δύο αντιοξειδωτικά πρόσθετα αύξησαν τον κίνδυνο. Τα πρόσθετα που αύξησαν τον κίνδυνο κατά 42% περιλάμβαναν: την άλφα-τοκοφερόλη, τη βιοδιαθέσιμη μορφή της βιταμίνης Ε· το ασκορβικό νάτριο, που είναι ρυθμισμένη μορφή της βιταμίνης C· εκχυλίσματα δενδρολίβανου· το ερυθορβικό νάτριο, που προέρχεται από ζυμωμένη ζάχαρη· το φωσφορικό οξύ, συντηρητικό που βρίσκεται σε αναψυκτικά, επεξεργασμένα κρέατα, τυριά και άλλα τρόφιμα· και το κιτρικό οξύ, ενισχυτικό γεύσης, συντηρητικό και ρυθμιστής pH χωρίς διατροφική αξία.
Δεδομένου ότι αυτές οι δύο μελέτες είναι οι πρώτες που εξετάζουν τον ρόλο των συντηρητικών στην ανάπτυξη καρκίνου και διαβήτη τύπου 2, θα απαιτηθεί πολύ περισσότερη έρευνα για την επιβεβαίωση και επέκταση των ευρημάτων, ανέφερε η Anaïs Hasenböhler, πρώτη συγγραφέας και των δύο μελετών, υποψήφια διδάκτορας στην Ερευνητική Ομάδα Διατροφικής Επιδημιολογίας στο Université Sorbonne Paris Nord.
Υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα: Με ποιες σοβαρές δερματικές παθήσεις συνδέονται
Ωστόσο, η Hasenböhler πρόσθεσε σε δήλωσή της: «Αυτά τα νέα δεδομένα προστίθενται σε άλλα, τα οποία υποστηρίζουν την ανάγκη επαναξιολόγησης των κανονισμών που διέπουν τη γενική χρήση πρόσθετων τροφίμων από τη βιομηχανία τροφίμων, με στόχο τη βελτίωση της προστασίας των καταναλωτών».