Το «ροζ ελιξίριο των Ρωμαίων» είναι ένας βολβός που χρησιμοποιείται ευρέως στη μαγειρική ως λαχανικό και πήρε το όνομά του επειδή πίστευαν ότι ενίσχυε τη σεξουαλική επιθυμία. Ποια τα οφέλη του για την υγεία.
Ποιο είναι το «ροζ ελιξίριο των Ρωμαίων» και ποια τα οφέλη του για την υγεία
Έτσι όπως ετοιμάζετε παντζάρια, η κουζίνα σας μπορεί να ξεκινήσει να μοιάζει με σκηνή εγκλήματος, αλλά αυτό το λαμπερό ριζωματώδες λαχανικό είναι γεμάτο με βιταμίνες, μέταλλα, νιτρικά άλατα και αντιοξειδωτικές χρωστικές που ονομάζονται βηταλαΐνες.
Αυτά τα θρεπτικά συστατικά έχουν συνδεθεί με την αγγειακή υγεία, την αθλητική απόδοση, τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, την υγεία του εντέρου και την προστασία από την οξειδωτική βλάβη, ενώ το παντζάρι είναι επίσης χαμηλό σε θερμίδες και καλή πηγή φυτικών ινών.
«Το παντζάρι περιλαμβάνεται τακτικά στη διατροφή μου, όχι μόνο για τα πιθανά οφέλη του στην υποστήριξη της αθλητικής απόδοσης και της υγιούς αρτηριακής πίεσης, αλλά και για τη γήινη γεύση του και το φυσικά διασκεδαστικό, ζωντανό του χρώμα», αναφέρει σύμφωνα με την Daily Mail η διατροφολόγος Lily Soutter.
«Το παντζάρι είναι μια μοναδική πηγή αυτών των φυτοθρεπτικών συστατικών», προσθέτει και αναφέρει ότι οι βηταλαΐνες έχουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.
Εκχυλίσματα παντζαριού για κοσμητική/καλλυντική χρήση
Το εκχύλισμα παντζαριού προσελκύει το ενδιαφέρον ως φυσικό συστατικό καλλυντικών, κυρίως λόγω των βηταλαϊνών του, ιδιαίτερα της βητανίνης, οι οποίες έχουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Ωστόσο, η έρευνα ειδικά για το εκχύλισμα παντζαριού στην περιποίηση του δέρματος παραμένει περιορισμένη.
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «Natural lip tint formulation using beetroot ( Beta vulgaris ) and strawberry extracts ( Fragaria vesca) for safe cosmetic use», η σύνθεση F2 έδειξε την υψηλότερη περιεκτικότητα σε ανθοκυανίνες, ικανοποιητική ομοιογένεια, κατάλληλο pH και καμία δερματική ενόχληση.
Πιθανά οφέλη για την περιποίηση του δέρματος:
- Τα εκχυλίσματα παντζαριού που είναι πλούσια σε βηταλαΐνες εξετάζονται για τοπική χρήση και ενδέχεται να προσφέρουν αντιοξειδωτικές και καταπραϋντικές ιδιότητες.
- Φλούδα παντζαριού: Έρευνα του 2025 εξέτασε τη φλούδα του παντζαριού ως πηγή βηταλαϊνών και πολυφαινολών με αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
- Καλλυντικές συνθέσεις: Μελέτη του 2020 ανέπτυξε και αξιολόγησε ένα γαλάκτωμα που περιείχε εκχύλισμα Beta vulgaris, δείχνοντας ότι το εκχύλισμα παντζαριού μπορεί να ενσωματωθεί σε μια καλλυντική φόρμουλα.
- Βασικός περιορισμός: Η βητανίνη μπορεί να επηρεαστεί από το φως, τη θερμοκρασία, το οξυγόνο, το pH και το νερό, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει τη σταθερότητά της στα καλλυντικά προϊόντα.
Διατροφική αξία
100 γραμμάρια παντζάρια παρέχουν:
- Θερμίδες: 44
- Λιπαρά: 0.2g (0.2% της ΣΗΠ)
◦ Κορεσμένα λιπαρά: 0g (0.1% της ΣΗΠ)
◦ Trans λιπαρά: –
◦ Χοληστερόλη: 0mg (0% της ΣΗΠ) - Νάτριο: 77mg (3% της ΣΗΠ)
- Υδατάνθρακες: 10g (4% της ΣΗΠ)
◦ Καθαροί υδατάνθρακες: 8g
◦ Σάκχαρα: 8g - Φυτικές ίνες: 2g (7% της ΣΗΠ)
- Πρωτεΐνη: 2g
- Ασβέστιο: 16mg (2% της ΣΗΠ)
- Σίδηρος: 1mg (10% της ΣΗΠ)
- Κάλιο: 305mg (6% της ΣΗΠ)
Το «ταχύτατο λαχανικό» που μπορεί να δυναμώσει το ανοσοποιητικό και να ανακουφίσει από το άσθμα
Παντζάρι: Οφέλη για την υγεία
1. Μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση
Πολλαπλές μελέτες έχουν συνδέσει τον χυμό παντζαριού με τη χαμηλότερη αρτηριακή πίεση, κυρίως επειδή τα φυσικά νιτρικά άλατά του μετατρέπονται στο στόμα σε μονοξείδιο του αζώτου. Αυτό βοηθά τα αιμοφόρα αγγεία να χαλαρώσουν και να διευρυνθούν, επιτρέποντας στο αίμα να ρέει πιο εύκολα.
Ανασκόπηση του 2018 11 τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών διαπίστωσε ότι το παντζάρι είχε ισχυρότερη επίδραση στη συστολική αρτηριακή πίεση παρά στη διαστολική. Συνολικά, τα στοιχεία δείχνουν πιθανά οφέλη τόσο για υγιείς όσο και για άτομα με αυξημένο καρδιοαγγειακό κίνδυνο, συμπεριλαμβανομένης της προ-υπέρτασης και της υπέρτασης.
«Όσον αφορά την αθλητική απόδοση και την αρτηριακή πίεση, οι περισσότερες μελέτες έχουν εξετάσει τις επιδράσεις της καθημερινής κατανάλωσης χυμού παντζαριού», εξηγεί η κ. Soutter.
«Για τη γενική υγεία, το ολόκληρο παντζάρι μπορεί να είναι μια εξαιρετική προσθήκη στη διατροφή μερικές φορές την εβδομάδα και είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να αυξήσουμε την πρόσληψη φυτικών ινών, φυλλικού οξέος και καλίου».
2. Μπορεί να ενισχύσει τη σεξουαλική επιθυμία (libido)
Τα νιτρικά άλατα του παντζαριού μετατρέπονται σε μονοξείδιο του αζώτου, το οποίο μπορεί να διαστείλει τα αιμοφόρα αγγεία και να βελτιώσει τη ροή του αίματος.
«Το παντζάρι είναι μια πλούσια πηγή διαιτητικών νιτρικών αλάτων, τα οποία μετατρέπονται σε μια ουσία που ονομάζεται μονοξείδιο του αζώτου, η οποία μπορεί να διαστείλει τα αιμοφόρα αγγεία και έτσι να βελτιώσει τη ροή του αίματος», λέει η κ. Soutter.
Ο «καρπός που έδωσε ζωή» είναι πλούσιος σε φυτικές ίνες και μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια βάρους
«Καθώς η καλή ροή του αίματος είναι σημαντική για τη στυτική λειτουργία, έχει υποτεθεί ότι το παντζάρι ενισχύει τη σεξουαλική επιθυμία. Ωστόσο, υπάρχουν περιορισμένα στοιχεία που υποστηρίζουν αυτό το ενδεχόμενο, και η πλειονότητα των θετικών ερευνών έχει επικεντρωθεί στα οφέλη των νιτρικών αλάτων του παντζαριού στη μείωση της αρτηριακής πίεσης παράλληλα με τη βελτίωση της αθλητικής αντοχής και της αθλητικής απόδοσης».
3. Μπορεί να βοηθήσει στη πέψη
Το παντζάρι παρέχει φιλικές προς το έντερο φυτικές ίνες, ενώ ενώσεις όπως η πηκτίνη μπορούν να λειτουργήσουν ως πρεβιοτικά, υποστηρίζοντας τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου.
«Καθώς τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου μας ζυμώνουν αυτά τα πρεβιοτικά, παράγουν λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, τα οποία υποστηρίζουν την υγεία του εντερικού βλεννογόνου», λέει η κ. Soutter. Ωστόσο, το παντζάρι περιέχει επίσης FODMAPs, τα οποία ενδέχεται να μην απορροφώνται καλά και να προκαλέσουν φούσκωμα, αέρια, στομαχικό πόνο ή αλλαγές στις κενώσεις του εντέρου σε ορισμένα άτομα με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
Πιθανοί κίνδυνοι και παρενέργειες
Τα άτομα που παίρνουν φάρμακα για την υψηλή αρτηριακή πίεση, την καρδιακή ανεπάρκεια ή τη νεφρική νόσο θα πρέπει να είναι προσεκτικά με μεγάλες ποσότητες παντζαριού ή συμπυκνωμένων συμπληρωμάτων. Τα νιτρικά άλατά του ενδέχεται να προκαλέσουν «διπλή πτώση» της αρτηριακής πίεσης, προκαλώντας ενδεχομένως ζάλη, λιποθυμική τάση ή λιποθυμία.
Το «μαγικό λαχανικό του μεσαίωνα» που μπορεί να ρίξει την πίεση και να βοηθήσει στην απώλεια βάρους
Τα άτομα με ήδη χαμηλή αρτηριακή πίεση θα πρέπει επίσης να αποφεύγουν τα συμπυκνωμένα συμπληρώματα παντζαριού. Όσοι πάσχουν από χρόνιες νεφρικές νόσους, ιδιαίτερα στα στάδια 3 έως 5, θα πρέπει να είναι προσεκτικοί επειδή το παντζάρι είναι σχετικά υψηλό σε κάλιο, το οποίο μπορεί να συμβάλει σε επιβλαβείς ηλεκτρολυτικές διαταραχές. Η υψηλή περιεκτικότητά του σε οξαλικά άλατα ενδέχεται επίσης να προκαλέσει προβλήματα σε άτομα με πέτρες στα νεφρά από οξαλικό ασβέστιο.
Πηγές: Daily Mail, ETM, ResearchGate, MDPI, MDPI, ScienceDirect