Ερευνητές που έψαξαν 6.000 φάρμακα για αντιγηραντικές ιδιότητες βρήκαν ένα κρυμμένο μπροστά στα μάτια τους. Νέα μελέτη σε ανθρώπους και πειραματικά μοντέλα εντόπισε, μεταξύ άλλων, την οξυμεταζολίνη ως πιθανή υποψήφια κατά της γήρανσης. Ποια τα ευρήματά της για τη μακροζωία.
Μακροζωία: 5 μικρές αλλαγές στη διατροφή που βοηθούν να ζήσετε περισσότερο
Ρινικό σπρέι που αντιμετωπίζει το μπούκωμα μπορεί να προάγει τη μακροζωία, σύμφωνα με νέα έρευνα
Στην προσπάθεια να ζούμε πιο υγιείς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, οι επιστήμονες στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε υπάρχοντα φάρμακα. Τα σκευάσματα που ήδη κυκλοφορούν έχουν πάρει έγκριση για ανθρώπινη χρήση, οπότε η επανάχρησή τους για έρευνα γήρανσης μπορεί να είναι πιο γρήγορη και πιο οικονομική από την ανακάλυψη εντελώς νέων μορίων.
Η δυσκολία είναι ότι τα φάρμακα είναι χιλιάδες και δεν είναι προφανές ποια αξίζει να ελεγχθούν. Για τον λόγο αυτό, ομάδα του Northeastern University και της Ιατρικής Σχολής του Harvard ανέπτυξε ένα νέο πλαίσιο αναζήτησης, που δημοσιεύτηκε στη μελέτη του 2026 με τίτλο «Network-driven discovery of repurposable drugs targeting hallmarks of aging» στο περιοδικό Nature Aging.
Τι δείχνουν άλλες πρόσφατες έρευνες για την επανάχρηση φαρμάκων κατά της γήρανσης
Η νέα μελέτη δεν είναι η μοναδική που ψάχνει σε ήδη εγκεκριμένα φάρμακα.
- Σύμφωνα με την ανασκόπηση του 2026 “Progress in anti-ageing drug research for age-related diseases: A review“, εννέα γνωστά φάρμακα —μεταξύ των οποίων η ασπιρίνη και η μετφορμίνη— δείχνου δυναμικό σε μοντέλα οργανισμών, αλλά η μετάβαση στην κλινική παραμένει δύσκολη.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 “The geroprotectors trametinib and rapamycin combine additively to extend mouse healthspan and lifespan“, ο συνδυασμός τραμετινίμπης και ραπαμυκίνης παράτεινε τη διάρκεια ζωής ποντικιών και μείωσε σημαντικά τη φλεγμονή.
- Σύμφωνα με το άρθρο του 2025 “The ongoing challenge of slowing ageing through drug discovery“, κανένα φάρμακο κατά της γήρανσης δεν έχει αποδείξει αποτελεσματικότητα σε ποιοτικές τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους — κρίσιμος περιορισμός που πρέπει να ληφθεί υπόψη.
Πώς δουλεύει η νέα μέθοδος
Η μέθοδος συνδέει φάρμακα με ομάδες γονιδίων και πρωτεϊνών που σχετίζονται με τα λεγόμενα σημάδια της γήρανσης (hallmarks of aging) — τις αλλαγές που συσσωρεύονται στον οργανισμό με τα χρόνια, όπως η μείωση της ενέργειας των κυττάρων.
Οι ερευνητές ξεκίνησαν από 1.250 γονίδια που ήδη συνδέονταν με ένα ή περισσότερα σημάδια γήρανσης. Στη συνέχεια τα χαρτογράφησαν σε μια υπάρχουσα βάση δεδομένων που περιγράφει πώς αλληλεπιδρούν οι πρωτεΐνες — σε περισσότερες από μισό εκατομμύριο συνδέσεις.
Το χαρτογράφημα έδειξε ότι τα γονίδια της γήρανσης δεν είναι σκορπισμένα τυχαία, αλλά ομαδοποιούνται σε συγκεκριμένες «γειτονιές» γύρω από κάθε σημάδι. Εκεί όπου οι ομάδες αυτές αλληλεπικαλύπτονται, μπορούν να εντοπιστούν φάρμακα που πιθανώς δρουν σε πολλά σημάδια ταυτόχρονα.
«Αν τα γονίδια ήταν σκορπισμένα τυχαία, δεν θα υπήρχε τρόπος ένα φάρμακο να τα επηρεάσει στοχευμένα, γιατί θα ήταν παντού», εξηγεί ο Μπνάγια Γκρος, ερευνητής δικτύων στο Northeastern University, σύμφωνα με το ScienceAlert.
Ιάπωνες υπεραιωνόβιοι αποκαλύπτουν το μυστικό τους – Τι κοινό είχαν όσοι ξεπέρασαν τα 100
«Η ανακάλυψή μας είναι ότι τα γονίδια της γήρανσης βρίσκονται σε πολύ συγκεκριμένες περιοχές, μια πολύ συγκεκριμένη γειτονιά, που σας επιτρέπει να βρείτε φάρμακα που δρουν σε αυτή τη γειτονιά», προσθέτει.
Η οξυμεταζολίνη και τα 6.442 φάρμακα
Το επόμενο βήμα ήταν η αντιπαράβολη αυτών των «γειτονιών» με 6.442 φάρμακα από αναγνωρισμένη φαρμακευτική βάση δεδομένων. Οι ερευνητές πρόσθεσαν και ένα επιπλέον μέτρο, που αξιολογεί όχι μόνο ποια φάρμακα «χτυπούν» ποια γονίδια, αλλά και αν επιταχύνουν ή επιβραδύνουν τις διαδικασίες γήρανσης.
Έτσι ξεπρόβαλε η οξυμεταζολίνη, που κυκλοφορεί χωρίς συνταγή ως ρινικό σπρέι για το μπούκωμα, ως οφθαλμικές σταγόνες για την ερυθρότητα των ματιών και ως τοπική κρέμα για την ερυθρότητα της ροδόχρου ακμής.
Το φάρμακο δεν είχε συνδεθεί προηγουμένως με την έρευνα μακροζωίας, αλλά η νέα μέθοδος έδειξε ότι μπορεί να βελτιώνει την επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων — μια λειτουργία που φθείρεται φυσιολογικά με την ηλικία, παρεμποδίζοντας πληθώρα βιολογικών διεργασιών.
Άλλες υποσχόμενες υποψήφιες ήταν η ασπιρίνη, που ήδη ερευνάται για αντικαταθρεπτικές ιδιότητες, καθώς και περαιτέρω ενώσεις που αξίζει να ελεγχθούν σε κύτταρα, ζώα και τελικά ανθρώπους.
«Δεν είναι θεραπεία για τη γήρανση»
«Η μελέτη αυτή δεν προσφέρει θεραπεία για τη γήρανση, ούτε αποδεικνύει ότι κάποιο συγκεκριμένο φάρμακο θα παρατείνει τη ζωή των ανθρώπων», εξηγεί ο Άλμπερτ-Λάσλο Μπαράμπασι, ερευνητής δικτύων στο Northeastern University.
«Προσφέρει έναν χάρτη προς επεμβάσεις που μπορούν να ελεγχθούν σε κύτταρα, ζώα και τελικά σε ανθρώπους», προσθέτει. Ο ίδιος, της οποίας τα μαλλιά της έχουν ασπρίσει εδώ και χρόνια, παραδέχεται ότι μοιράζεται την καθολική ευχή για ένα χάπι που να επιβραδύνει την πορεία του χρόνου.
«Η πρόκληση είναι να καταλάβουμε ποια φάρμακα αξίζουν να ελεγχθούν», συμπληρώνει ο Μπαράμπασι. Οι ίδιοι οι ερευνητές σημειώνουν στο άρθρο τους ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν το δυναμικό της γενετικής τεκμηρίωσης γύρω από τα σημάδια της γήρανσης για τον εντοπισμό υποψήφιων φαρμάκων για υγιή μακροζωία.
Μπορούμε να προβλέψουμε πόσα χρόνια θα ζήσουμε; Μελέτη έδειξε ότι οι περισσότεροι το διαισθανόμαστε
Η γήρανση έχει βέβαια πολλαπλές αιτίες και είναι πιθανό οι μελλοντικές θεραπείες να χρειαστεί να στοχεύουν πολλά σημάδια ταυτόχρονα. Με προσεγγίσεις που εντοπίζουν ταυτόχρονα ποια φάρμακα μπορεί να είναι πιο χρήσιμα και γιατί, η επιστήμη πλησιάζει περισσότερο θεραπείες που μπορούν πραγματικά να επιβραδύνουν το βιολογικό ρολόι.
Πηγές: Nature Aging, PubMed, PubMed, Taylor & Francis, ScienceAlert