Το γαλλικό εμβόλιο UCPVax, ένα θεραπευτικό εμβόλιο κατά του καρκίνου που αναπτύσσεται από το 2010 στη Γαλλία, έχει στόχο να εκπαιδεύσει το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει και να επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα. Τα πρώτα αποτελέσματα από κλινικές δοκιμές σε πάνω από 360 ασθενείς χαρακτηρίζονται ενθαρρυντικά, χωρίς όμως να επιτρέπουν ακόμη οριστικά συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητά του. Ποια είναι τα επόμενα βήματα.
UCPVax: Το εμβόλιο που εκπαιδεύει την άμυνα του οργανισμού κατά του καρκίνου
Σε αντίθεση με τα κλασικά εμβόλια, που προλαμβάνουν λοιμώξεις, το UCPVax προορίζεται για ανθρώπους που έχουν ήδη διαγνωστεί με καρκίνο. Το εμβόλιο στοχεύει την τελομεράση, ένα ένζυμο που εμφανίζει αυξημένη δραστηριότητα σε περισσότερο από το 90% των καρκίνων και βοηθά τα καρκινικά κύτταρα να συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται.
«Το εμβόλιο παρουσιάζει ενθαρρυντικές ενδείξεις αποτελεσματικότητας στον καρκίνο του πνεύμονα, αλλά και στον καρκίνο του ήπατος, στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και στα γλοιοβλαστώματα», σημειώνει ο Γάλλος ογκολόγος Olivier Adotévi, διευθυντής της ερευνητικής μονάδας UMR RIGHT του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Μπεζανσόν, σύμφωνα με το AER Bourgogne-Franche-Comté.
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για τα θεραπευτικά εμβόλια κατά του καρκίνου
Οι μελέτες των τελευταίων ετών παρουσιάζουν μια σύνθετη εικόνα, με ορισμένα αποτελέσματα να είναι ενθαρρυντικά, αλλά και σημαντικά ερωτήματα να παραμένουν αναπάντητα.
Καρκίνος του ήπατος: Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο – Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσετε
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 με τίτλο “Individualised neoantigen therapy mRNA-4157 (V940) plus pembrolizumab versus pembrolizumab monotherapy in resected melanoma (KEYNOTE-942): a randomised, phase 2b study”, ένα εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA, σε συνδυασμό με ανοσοθεραπεία, μείωσε κατά περίπου 44% τον σχετικό κίνδυνο υποτροπής ή θανάτου σε σύγκριση με τη χορήγηση μόνο ανοσοθεραπείας, σε μελέτη 157 ασθενών που είχαν χειρουργηθεί για μελάνωμα.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 με τίτλο “A phase 1 trial of human telomerase reverse transcriptase (hTERT) vaccination combined with therapeutic strategies to control immune-suppressor mechanisms”, ένα εμβόλιο που στοχεύει την τελομεράση παρουσίασε αποδεκτό προφίλ ασφάλειας και προκάλεσε στοχευμένη ανοσολογική απόκριση σε 29 ασθενείς με προχωρημένους συμπαγείς όγκους, χωρίς ωστόσο να καταγραφεί αντικειμενική ανταπόκριση των όγκων στη θεραπεία.
- Σύμφωνα με την ανασκόπηση του 2026 με τίτλο “Cancer vaccines: comprehensive review”, τα θεραπευτικά εμβόλια παρουσιάζουν ενθαρρυντικές προοπτικές, ιδιαίτερα όταν χορηγούνται σε συνδυασμό με ανοσοθεραπείες. Ωστόσο, τα εμβόλια που στοχεύουν αντιγόνα κοινά σε πολλούς όγκους, όπως η τελομεράση, αντιμετωπίζουν προκλήσεις που σχετίζονται με την ανοσολογική ανοχή.
Τι έδειξαν οι κλινικές δοκιμές σε περισσότερους από 360 ασθενείς
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ερευνητικής ομάδας, τέσσερις κλινικές δοκιμές έχουν μέχρι σήμερα αξιολογήσει την ασφάλεια, την ανεκτικότητα και τη δραστικότητα του εμβολίου σε περισσότερους από 360 ασθενείς, ενώ άλλες πέντε βρίσκονται σε εξέλιξη ή σε στάδιο προετοιμασίας.
Στην πρώτη κλινική δοκιμή, που πραγματοποιήθηκε σε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του πνεύμονα, το 87% ανέπτυξε στοχευμένη ανοσολογική απόκριση έπειτα από έξι ενέσεις. Στους ασθενείς που παρουσίασαν ανοσολογική ανταπόκριση, η διάμεση επιβίωση ξεπέρασε τους 11 μήνες, ενώ καταγράφηκε και μία περίπτωση πλήρους υποχώρησης του καρκίνου.
Τα ευρήματα αυτά είναι ενθαρρυντικά, αλλά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι το εμβόλιο παρατείνει την επιβίωση, καθώς απαιτούνται μεγαλύτερες συγκριτικές μελέτες.
Το UCPVax μελετάται επίσης σε συνδυασμό με καθιερωμένες ανοσοθεραπείες, όπως οι αναστολείς σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος. Σε ορισμένους καρκίνους που σχετίζονται με τον ιό HPV έχουν αναφερθεί περιπτώσεις πλήρους υποχώρησης της νόσου και σημαντικής μείωσης του μεγέθους των όγκων.
«Δεν είναι μια θαυματουργή θεραπεία. Πρέπει να συνδυάζεται με άλλες θεραπείες, αλλά μπορεί να προσφέρει περισσότερο χρόνο στους ασθενείς», εξηγεί ο Adotévi, σύμφωνα με το RMC.
Βιοδείκτες στον καρκίνο: Οι καθυστερήσεις στην αποζημίωση δυσχεραίνουν την έγκαιρη θεραπεία
Γλοιοβλάστωμα: Τι δείχνει τυχαιοποιημένη δοκιμή
Οι ερευνητές επικεντρώνουν πλέον σημαντικό μέρος των προσπαθειών τους στο γλοιοβλάστωμα, έναν από τους πιο επιθετικούς κακοήθεις όγκους του εγκεφάλου. Η τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή MATVAC-1 αξιολογεί το εμβόλιο σε ασθενείς με αυτή τη μορφή καρκίνου και, σύμφωνα με τα στοιχεία της ερευνητικής ομάδας, οκτώ ασθενείς παρέμεναν εν ζωή δύο χρόνια μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.
«Διαγνώστηκα τον Νοέμβριο του 2022 και δέχτηκα αμέσως να συμμετάσχω σε αυτή την κλινική δοκιμή. Σήμερα, ο όγκος έχει εξαφανιστεί εντελώς. Αυτό το εμβόλιο είναι πραγματικά μια ελπίδα για εμάς», περιγράφει η Wanda, μια ασθενής με ιδιαίτερα επιθετικό όγκο στον εγκέφαλο, σύμφωνα με τη La Voix du Nord.
Αυτές οι περιπτώσεις δίνουν ελπίδες, αλλά δεν αποδεικνύουν ακόμη την αποτελεσματικότητα του εμβολίου κατά του γλοιοβλαστώματος. Για να διαπιστωθεί αν η θεραπεία βελτιώνει πραγματικά την επιβίωση, χρειάζεται να αξιολογηθούν τα συνολικά αποτελέσματα της δοκιμής και να συγκριθούν με εκείνα της ομάδας ελέγχου.
Πότε θα είναι διαθέσιμο το UCPVax
Για τη χρηματοδότηση των επόμενων κλινικών δοκιμών, ιδιαίτερα εκείνων της φάσης III, η ερευνητική ομάδα της Μπεζανσόν επιδιώκει να συγκεντρώσει έξι εκατομμύρια ευρώ. Ο στόχος είναι να καταστεί δυνατή μια πρώτη άδεια κυκλοφορίας το 2032, εφόσον τα αποτελέσματα των μελετών επιβεβαιώσουν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του εμβολίου και δοθεί η απαραίτητη έγκριση από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές.
Μέχρι τότε, το UCPVax παραμένει πειραματική θεραπεία και δεν είναι διαθέσιμο ως καθιερωμένη επιλογή αντιμετώπισης του καρκίνου. Η συμμετοχή σε κάποια κλινική δοκιμή εξαρτάται από συγκεκριμένα κριτήρια, όπως ο τύπος του καρκίνου, το στάδιο της νόσου και η γενική κατάσταση της υγείας του ασθενούς.
Όσοι ενδιαφέρονται να ενημερωθούν για τη δυνατότητα συμμετοχής πρέπει να απευθυνθούν στον θεράποντα ογκολόγο τους, ο οποίος μπορεί να ελέγξει ποιες μελέτες δέχονται ασθενείς και να επικοινωνήσει με τα αντίστοιχα ερευνητικά κέντρα.
Πηγές: AER Bourgogne-Franche-Comté, La Voix du Nord, PubMed, Experimental Biology and Medicine, PubMed