Η επαφή του σώματος με τα παγωμένα νερά της θάλασσας προκαλεί άμεσες αντιδράσεις, ενεργοποιώντας μηχανισμούς προσαρμογής και αλλαγές στη λειτουργία του οργανισμού από τα πρώτα κιόλας δευτερόλεπτα.
Κολύμβηση: Πόσες θερμίδες καίτε όταν κολυμπάτε και 5 τρόποι για να τις αυξήσετε
Τι συμβαίνει στο σώμα όταν κάνουμε βουτιά στα παγωμένα νερά της θάλασσας
Με αφορμή τα Θεοφάνια και τον Αγιασμό των Υδάτων, σήμερα πολύς κόσμος θα βουτήξει στη θάλασσα για να πιάσει τον σταυρό, συνεχίζοντας μια μεγάλη θρησκευτική παράδοση. Δεδομένου, όμως, του ψυχρού κλίματος και του κρύου νερού, τι συμβαίνει στο σώμα όταν κάποιος παίρνει αυτό το ρίσκο; Οι ειδικοί απαντούν.
«Έρευνες δείχνουν ότι η κολύμβηση σε κρύο νερό έχει μια ευρεία ποικιλία οφελών για την υγεία, συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης της διάθεσης που συνδέεται με την απελευθέρωση των “καλών” χημικών ουσιών του εγκεφάλου, της μείωσης της κατάθλιψης και της βελτίωσης της γενικής ευεξίας. Η κολύμβηση σε κρύο νερό μπορεί επίσης να έχει καρδιοαγγειακά οφέλη», αναφέρει η γενική ιατρός Dr. Nina Aslam από την Puressentiel στο Rte.ie.
Ωστόσο, η ασφάλεια είναι προφανώς κάτι που πρέπει να προσέχει κανείς όταν πρόκειται για κολύμβηση σε κρύο νερό, γνωστή και ως χειμερινή κολύμβηση ή κολύμβηση σε πάγο.
Παρότι μια γιορτινή βουτιά είναι διασκεδαστική, υπάρχουν πράγματα που χρειάζονται προσοχή.
«[Η κολύμβηση σε κρύο νερό] απαιτεί προετοιμασία και εξοικείωση και θα πρέπει να γίνεται με παρέα, όχι μόνος», προειδοποιεί η Aslam. «Ζεστάνετε τους μύες των ποδιών και των χεριών πριν μπείτε στο νερό. Μην πηδήξετε απότομα στο κρύο νερό, αντίθετα, μπείτε σιγά-σιγά μέχρι τη μέση, βυθίστε τους ώμους και μετά αρχίστε να κολυμπάτε».
Αλλά τι συμβαίνει σε διαφορετικά μέρη του σώματός μας όταν κάνουμε αυτή τη γιορτινή βουτιά;
Κολύμβηση: Ποια είναι η καλύτερη ηλικία για να ξεκινήσουν τα παιδιά μαθήματα
Πνεύμονες
Έχετε μπει ποτέ σε κρύα πισίνα και ξαφνικά νιώσατε ότι δεν μπορείτε να αναπνεύσετε;
«Το πρώτο στάδιο μετά την πλήρη εμβάπτιση είναι γνωστό ως “ψυχροπληξία”. Στα πρώτα δευτερόλεπτα οι πνεύμονες συσπώνται. Αυτό [μπορεί να] ακολουθηθεί από ανεξέλεγκτη γρήγορη ή βαθιά αναπνοή, υπεραερισμό και απώλεια ελέγχου της αναπνοής», εξηγεί η Aslam. Αυτό δεν συμβαίνει απαραίτητα σε τακτικούς, εξοικειωμένους κολυμβητές (αν και μπορεί να συμβεί). Ωστόσο, προσθέτει: «Αν δεν είστε τακτικός κολυμβητής σε κρύο νερό, αυτό μπορεί να συμβεί ως φυσιολογική αντίδραση».
Καρδιά
Η καρδιά μας αντιδρά γρήγορα στο σοκ.
«Οι παλμοί της καρδιάς, η αρτηριακή πίεση και η ποσότητα αίματος που εξέρχεται από την καρδιά, η καρδιακή παροχή, αυξάνονται ραγδαία», αναφέρει η Aslam.
Αν είστε υγιής και σε καλή φυσική κατάσταση, αυτό δεν είναι απαραίτητα λόγος ανησυχίας. Ωστόσο, μπορεί να γίνει, «αν δεν έχετε ξανακάνει αυτού του είδους τη δραστηριότητα και ας πούμε ότι έχετε γεμάτο στομάχι από το δείπνο και έχετε καταναλώσει και κάποια ποτά με αλκοόλ».
Αυτί του κολυμβητή: Η πιο εύκολη θεραπεία για να απαλλαχθείτε από τον πόνο
Δέρμα
«Η κολύμβηση σε κρύο νερό μπορεί στην πραγματικότητα να αλλάξει ελαφρώς την όψη της επιδερμίδας σας. Λόγω της αυξημένης καρδιακής λειτουργίας και της κυκλοφορίας του αίματος, το δέρμα σας θα αποκτήσει μια υγιή λάμψη για λίγο μετά το τέλος της εμπειρίας», επισημαίνει η Dr. Rhianna McClymont, γενική ιατρός στην online υπηρεσία υγείας Livi.
Εγκέφαλος
Η κολύμβηση σε κρύο νερό κάνει τον εγκέφαλο να παράγει περισσότερες ενδορφίνες, μια ορμόνη που μας κάνει να νιώθουμε καλά και μπορεί ακόμη και να ανακουφίσει τον πόνο, για να αντιμετωπίσει τα αγχωτικά συναισθήματα που προκαλεί η απότομη αλλαγή περιβάλλοντος, εξηγεί η McClymont.
«Αυτό το είδος δραστηριότητας έχει επίσης αποδειχθεί ότι είναι ευεργετικό για την ψυχική μας υγεία. Η τακτική κολύμβηση σε κρύο νερό μπορεί να μας βοηθήσει να αντιμετωπίζουμε καλύτερα διαφορετικούς τύπους άγχους, καθώς το σώμα αρχίζει να μαθαίνει πώς να ρυθμίζει τις ορμόνες του στρες», σημειώνει.
«Δεν είναι μόνο οι εσωτερικές αλλαγές που συμβαίνουν, αλλά η αύξηση της αδρεναλίνης από την έκθεση στο κρύο νερό μπορεί να δημιουργήσει ένα αίσθημα ευφορίας, [λόγω] της απελευθέρωσης ενδορφινών. Ως αποτέλεσμα, η κολύμβηση σε κρύο νερό ή ένα κρύο μπάνιο μπορεί να βελτιώσει τη γενική διάθεση, την αυτοπεποίθηση και ακόμα και τη λίμπιντο».
Πονάει ο αγκώνας σας όταν κολυμπάτε; Πού οφείλεται
Άκρα
Υπάρχει λόγος που αισθανόμαστε περισσότερο το κρύο στα άκρα μας, όπως τα χέρια, τα πόδια, τα μπράτσα και τα πόδια.
Η Aslam εξηγεί: «Τα αιμοφόρα αγγεία στην περιφέρεια, όπως το δέρμα, τα πόδια, τα δάχτυλα των ποδιών, τα χέρια και τα δάχτυλα, συστέλλονται. Είναι μια αντίδραση που προκύπτει από τη δράση των “ψυχρών υποδοχέων” στην περιφέρεια, που κορυφώνεται μετά από 30 δευτερόλεπτα, με την προσαρμογή να διαρκεί περίπου δύο λεπτά».
«Μόλις ο κολυμβητής καταφέρει να ελέγξει την αναπνοή του μετά τη φάση των δύο πρώτων λεπτών έκθεσης στο κρύο, εισέρχεται στη δεύτερη φάση της βραχυπρόθεσμης έκθεσης», προσθέτει.
«Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, η λειτουργία των μυών και των νεύρων επηρεάζεται, ιδιαίτερα στα χέρια, το κεφάλι και τον αυχένα. Η βιοχημική δραστηριότητα στα κύτταρα του σώματος, στους μύες και τα νεύρα διακόπτεται. Καθώς οι μύες κρυώνουν περισσότερο, μπορεί να υπάρξει αυξημένη αίσθηση πόνου».
Μυοσκελετικές παθήσεις: Πώς η θάλασσα και το κολύμπι τις βελτιώνει
Συνοψίζοντας, στη βουτιά των Θεοφανίων μπορούν να συμμετέχουν κυρίως άτομα που είναι υγιή και φυσικά δραστήρια, ιδανικά με κάποια εξοικείωση με το κρύο νερό. Η συμμετοχή απαιτεί προσοχή, σταδιακή προσαρμογή και παρέα, καθώς η απότομη έκθεση σε παγωμένα νερά προκαλεί σημαντικές φυσιολογικές αντιδράσεις σε πνεύμονες, καρδιά, δέρμα, εγκέφαλο και άκρα. Άτομα με προβλήματα καρδιάς, υπέρταση ή άλλες χρόνιες παθήσεις, καθώς και όσοι δεν έχουν εμπειρία με κρύο νερό, θα πρέπει να αποφύγουν τη βουτιά ή να συμβουλευτούν πρώτα γιατρό.