Η άνοια επηρεάζει εκατομμύρια κόσμο και, παρότι δεν υπάρχει θεραπεία, η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να συμβάλει στην επιβράδυνση της εξέλιξής της. Ποια τα πρώιμα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν έως και 15 χρόνια πριν τη διάγνωση; Γιατί αναγνωρίστηκαν λανθασμένα στην περίπτωση του Bruce Willis;
Νέα έρευνα εντοπίζει προειδοποιητικά σημάδια άνοιας που μπορεί να εμφανιστούν έως και 15 χρόνια πριν τη διάγνωση της νόσου
Νέα ευρήματα από ερευνητές στη Φινλανδία δείχνουν ότι ορισμένα προειδοποιητικά σημάδια ενδέχεται να εμφανίζονται έως και 15 χρόνια πριν από την επίσημη διάγνωση, ανοίγοντας τον δρόμο για νωρίτερη αναγνώριση της νόσου.
Άνοια: Τα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν πριν από τη διάγνωση και συχνά παραβλέπονται
Άλλες πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι ορισμένες πρώιμες αλλαγές που συνδέονται με την άνοια μπορεί να εμφανιστούν χρόνια πριν από τη διάγνωση. Αν και αυτά τα σημάδια δεν είναι απόδειξη άνοιας και συχνά οφείλονται σε άλλες αντιμετωπίσιμες αιτίες, τα επίμονα συμπτώματα ή εκείνα που επιδεινώνονται θα πρέπει να συζητούνται με έναν επαγγελματία υγείας.
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο Neuropsychiatric symptoms in mild cognitive impairment and early Alzheimer’s disease: Clinical pattern and diagnostic implications, τα νευροψυχιατρικά συμπτώματα επηρεάζουν έως και το 80% των ατόμων με ήπια γνωστική έκπτωση ή πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ, συχνά προηγούνται της γνωστικής έκπτωσης, ενώ η αντιμετώπισή τους βασίζεται κυρίως σε μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις, καθώς τα φάρμακα έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα και εγείρουν ανησυχίες για την ασφάλειά τους.
- Συμπεριφορά και διάθεση: Νέα απάθεια, αλλαγές στην προσωπικότητα ή κατάθλιψη και άγχος που εμφανίζονται για πρώτη φορά αργότερα στη ζωή μπορεί να αποτελούν πρώιμα σημάδια.
- Ύπνος: Η εκδήλωση κινήσεων ή συμπεριφορών κατά τη διάρκεια των ονείρων στον ύπνο REM (Διαταραχή Συμπεριφοράς Ύπνου REM) συνδέεται στενά με την άνοια με σωμάτια Lewy.
- Όσφρηση, κίνηση και αισθήσεις: Μειωμένη όσφρηση, πιο αργό βάδισμα, προβλήματα ισορροπίας και αλλαγές στην ακοή, την όραση ή την αίσθηση της αφής μπορεί να εμφανιστούν πριν από τη διάγνωση.
- Σκέψη και λειτουργίες του σώματος: Δυσκολίες στον προγραμματισμό ή τη λήψη αποφάσεων, καθώς και δυσκοιλιότητα ή ζάλη, μπορεί επίσης να εμφανιστούν νωρίς σε ορισμένους τύπους άνοιας.
Η διάγνωση του Bruce Willis αναδεικνύει πώς τα διακριτικά πρώιμα συμπτώματα μπορεί να περάσουν απαρατήρητα
Η διάγνωση άνοιας του σταρ του Hollywood, Bruce Willis, προκάλεσε σοκ στους ανθρώπους που βρίσκονταν κοντά του. Έπειτα από μια 44χρονη καριέρα, που περιλάμβανε ταινίες όπως οι Pulp Fiction, Die Hard και The Sixth Sense, αποσύρθηκε τον Μάρτιο του 2022 αφού διαγνώστηκε με αφασία, μια πάθηση του εγκεφάλου που επηρέασε την γνωστική του ικανότητα και την ικανότητά του για επικοινωνία.
Αργότερα η διάγνωσή του εξελίχθηκε σε μετωποκροταφική άνοια (FTD), γεγονός που οδήγησε τη σύζυγό του, Emma Heming Willis, να αποχωρήσει από την δουλειά της για να τον φροντίσει.
Σε συνέντευξή της στο Town & Country το 2024, η Heming Willis δήλωσε ότι «ποτέ ούτε σε ένα εκατομμύριο χρόνια δεν θα πίστευα». «Λέω ότι η FTD ψιθυρίζει, δεν φωνάζει. Είναι δύσκολο για μένα να πω: “Εδώ τελείωσε ο Bruce”», είπε σύμφωνα με το Bored Panda, ενώ αναφέρθηκε στο πώς η μετωποκροταφική άνοια μπορεί να εξελιχθεί αθόρυβα.
Μελέτη συνδέει διακριτικές αλλαγές στη δουλειά με την πρώιμη άνοια
Το να ξεχνά κάποιος ραντεβού, να δυσκολεύεται σε οικείες εργασίες ή να του είναι πιο δύσκολο να συγκεντρωθεί και να παρακολουθήσει συζητήσεις συχνά αποδίδεται στο στρες ή την επαγγελματική εξουθένωση.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Dr Eino Solje, νευρολόγο στο University of Eastern Finland στο Kuopio, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης που δημοσιεύθηκε στις 8 Ιουλίου μαζί με άλλους 14 ερευνητές, αυτές οι αλλαγές μπορεί να είναι πρώιμα σημάδια της άνοιας, η οποία επηρεάζει άτομα ηλικίας κάτω των 65 ετών.
Η ξαφνική λιγούρα για αυτές τις 3 τροφές μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι άνοιας
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 793 άτομα με πρώιμη άνοια και 7.000 υγιή άτομα επί 12 χρόνια. Τα άτομα με άνοια έβγαζαν περίπου 13.000 δολάρια λιγότερα ετησίως από τους υγιείς συμμετέχοντες και παρουσίαζαν ετήσια απώλεια εισοδήματος περίπου 86.000 δολαρίων, κυρίως επειδή πολλοί μείωσαν τις ώρες εργασίας τους, έλαβαν παρατεταμένες άδειες ή αποχώρησαν νωρίτερα από την εργασία τους καθώς η γνωστική τους υγεία επιδεινωνόταν.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι η μείωση του εισοδήματος έγινε εμφανής σε διαφορετικά χρονικά σημεία ανάλογα με τον τύπο της άνοιας.
Στα άτομα με πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ, το εισόδημα άρχισε να μειώνεται έξι χρόνια πριν από τη διάγνωση, ενώ όσοι εμφάνισαν μετωποκροταφική άνοια παρουσίαζαν χαμηλότερα εισοδήματα έως και 11 χρόνια πριν από τη διάγνωση.
Οι ειδικοί συνιστούν προσοχή στις επίμονες αλλαγές
Η μελέτη σημείωσε επίσης ότι τα μεταγενέστερα στάδια της άνοιας μπορεί να περιλαμβάνουν έντονες αλλαγές της διάθεσης, σύγχυση σχετικά με τον χρόνο και τον τόπο και αυξημένη καχυποψία απέναντι σε μέλη της οικογένειας και φίλους.
Οι ερευνητές εντόπισαν ακόμη προηγούμενους τραυματισμούς του εγκεφάλου, εγκεφαλικά επεισόδια και βαριά κατανάλωση αλκοόλ ως πιθανούς παράγοντες κινδύνου.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα, ο Dr Edmundo Rodriguez-Frias, ιατρικός συνεργάτης στο New Jersey, δήλωσε σύμφωνα με την ίδια πηγή πως «η μελέτη είναι σημαντική, καθώς επιβεβαιώνει όσα πολλοί ειδικοί στην άνοια έχουν παρατηρήσει στην κλινική πράξη».
«Εάν ένα άτομο που προηγουμένως λειτουργούσε σε υψηλό επίπεδο εμφανίσει επίμονες δυσκολίες και οι άνθρωποι γύρω του παρατηρούν επίσης αλλαγές, ίσως αξίζει να συζητηθούν αυτές οι ανησυχίες με έναν γιατρό αντί να αποδίδονται απλώς στο εργασιακό στρες», πρόσθεσε.
ΠΟΥ: Έως και το 45% των περιστατικών άνοιας μπορεί να προληφθεί ή να καθυστερήσει
Τα ευρήματα ώθησαν επίσης πολλούς χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να μοιραστούν παρόμοιες εμπειρίες, με ορισμένους να περιγράφουν ευερεθιστότητα και άλλες αλλαγές στη συμπεριφορά που εμφανίστηκαν πριν από τη διάγνωση άνοιας ενός αγαπημένου τους προσώπου.