Πολλοί νιώθουν εξάντληση και πονοκεφάλους τόσο τακτικά, ώστε τους αποδέχονται σαν να είναι ένα φυσιολογικό μέρος της καθημερινότητάς τους. Ωστόσο, αυτά τα σημάδια μπορεί να είναι συμπτώματα διατροφικής έλλειψης. Ποια έλλειψη βιταμίνης μπορεί να τα προκαλέσει;
Χοληστερίνη: Το δημοφιλές συμπλήρωμα που δεν πρέπει ποτέ να παίρνετε μαζί με στατίνες
Ποια μπορεί να είναι η κρυφή αιτία της καθημερινής κόπωσης και των πονοκεφάλων – Με ποια έλλειψη βιταμίνης μπορεί να σχετίζονται
Αν και η αδιαθεσία μπορεί να οφείλεται σε βασικούς παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως ο ανεπαρκής ύπνος, η αφυδάτωση ή η κακή διατροφή, η επίμονη κόπωση, οι πονοκέφαλοι καθώς και τα προβλήματα στη μνήμη συχνά προκαλούνται από την έλλειψη ενός θρεπτικού συστατικού που είναι εύκολο να παραβλεφθεί: του φυλλικού οξέος.
Αιτίες της έλλειψης φυλλικού οξέος
Πρόσφατες μελέτες συμπεραίνουν ότι η έλλειψη φυλλικού οξέος μπορεί να έχει διάφορες αιτίες και όχι έναν μόνο παράγοντα. Οι πιο συχνοί παράγοντες περιλαμβάνουν την ανεπαρκή πρόσληψη μέσω της διατροφής, προβλήματα στην απορρόφηση του φυλλικού οξέος, αυξημένες ανάγκες και ορισμένα φάρμακα.
- Κακή διατροφή ή υποσιτισμός: Η ανεπαρκής κατανάλωση τροφών πλούσιων σε φυλλικό οξύ μπορεί να συμβάλει στην έλλειψή του. Έκθεση του 2025 με τίτλο “Subacute Combined Degeneration From Isolated Folate Deficiency Secondary to Nutrition and Co-Trimoxazole Use in a Patient With IgG4-Related Disease” συνέδεσε τη σοβαρή έλλειψη φυλλικού οξέος με τον υποσιτισμό σε συνδυασμό με τη χρήση φαρμάκων.
- Δυσαπορρόφηση: Παθήσεις όπως η κοιλιοκάκη μπορεί να δυσκολεύουν τον οργανισμό να απορροφήσει το φυλλικό οξύ. Μελέτη του 2024 με τίτλο “Low utility of serum folic acid blood tests in healthy children and adolescents, a nationwide cohort” διαπίστωσε ότι η κοιλιοκάκη συσχετιζόταν με σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες έλλειψης φυλλικού οξέος.
- Ορισμένα φάρμακα: Η μεθοτρεξάτη μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον μεταβολισμό του φυλλικού οξέος, ενώ η μακροχρόνια χρήση μετφορμίνης μπορεί επίσης να συνδέεται με χαμηλά επίπεδα φυλλικού οξέος.
- Εγκυμοσύνη: Οι ανάγκες σε φυλλικό οξύ αυξάνονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης λόγω της ταχείας κυτταρικής ανάπτυξης.
- Παχυσαρκία: Οι γυναίκες με παχυσαρκία μπορεί να έχουν χαμηλότερα επίπεδα φυλλικού οξέος στο αίμα, αν και οι ακριβείς λόγοι παραμένουν ασαφείς.
Άνοια: Η βιταμίνη που μπορεί να προστατέψει τη μνήμη, αλλά μόνο σε μια συγκεκριμένη δόση
Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει η έλλειψη φυλλικού οξέος στην υγεία
Το φυλλικό οξύ είναι απαραίτητο για την παραγωγή υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων. Η έλλειψή του οδηγεί σε μεγαλοβλαστική αναιμία, επηρεάζοντας την παροχή οξυγόνου στους ιστούς.
«Το φυλλικό οξύ είναι απαραίτητο για την παραγωγή υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων. Χωρίς αρκετό, οι άνθρωποι μπορεί να αναπτύξουν αναιμία και η αναιμία σημαίνει ότι το σώμα σας δεν παρέχει οξυγόνο τόσο αποτελεσματικά όσο θα έπρεπε. Γι’ αυτό οι άνθρωποι συχνά νιώθουν κουρασμένοι, αδύναμοι ή έχουν δύσπνοια». εξήγησε η Αμερικανίδα Dr. Nada Hindiyeh, νευρολόγος και επικεφαλής ιατρική διευθύντρια στο Haven Headache & Migraine Center, σύμφωνα με το Huff Post.
Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η αναιμία προκαλεί κόπωση, αδυναμία και πονοκεφάλους.
Η έλλειψη φυλλικού οξέος απειλεί επίσης τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου. Μελέτη του 2022 στο European Journal for Clinical Nutrition συνέδεσε τα χαμηλά επίπεδα φυλλικού οξέος με επιταχυνόμενη γνωστική έκπτωση σε γηραιότερους ενήλικες.
«Είναι δύσκολο για οποιονδήποτε στις ΗΠΑ να έχει πραγματική έλλειψη φυλλικού οξέος, επειδή τόσα πολλά τρόφιμα είναι εμπλουτισμένα με αυτό», σημείωσε ο Dr. Shivang Joshi, επίκουρος καθηγητής νευρολογίας στο University of Massachusetts και αντιπρόεδρος του Association of Migraine Disorders.
Πρόσθεσε ότι τα χαμηλά επίπεδα φυλλικού οξέος συχνά συνυπάρχουν με χαμηλά επίπεδα Β12, τα οποία μελέτη του 2020 στο Journal of Nutrition, Health, & Aging συνέδεσε με προβλήματα στη μνήμη. Η Hindiyeh σημείωσε ότι, ενώ η σοβαρή έλλειψη επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου, η απώλεια μνήμης έχει πολλές πιθανές αιτίες.
Ιαπωνική μελέτη σε 2.000 ηλικιωμένους: Η βιταμίνη C βελτιώνει τη μνήμη και αυξάνει τη φαιά ουσία
Ομάδες υψηλού κινδύνου
Επειδή το φυλλικό οξύ μέσω της διατροφής βρίσκεται σε αφθονία στα φρούτα, τα λαχανικά, τα δημητριακά, το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, η μεμονωμένη έλλειψή του είναι σπάνια και συνήθως σχετίζεται με ευρύτερες ελλείψεις θρεπτικών συστατικών. Στις ομάδες υψηλότερου κινδύνου περιλαμβάνονται:
- Άτομα με χρόνια διαταραχή χρήσης αλκοόλ: Το αλκοόλ εμποδίζει την απορρόφηση και την αποθήκευση.
- Άτομα με διαταραχές δυσαπορρόφησης: Παθήσεις όπως η κοιλιοκάκη ή η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου εμποδίζουν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.
- Έγκυες γυναίκες: Οι αυξημένες ανάγκες υποστηρίζουν τη σύνθεση του DNA και την κυτταρική διαίρεση.
Απαιτήσεις πρόσληψης και βιοδιαθεσιμότητα
Το NIH συνιστά στους ενήλικες που δεν είναι έγκυοι να καταναλώνουν καθημερινά 400 μικρογραμμάρια διατροφικών ισοδυνάμων φυλλικού οξέος (DFE). Τα DFE λαμβάνουν υπόψη τη διαφορετική βιοδιαθεσιμότητα ανάλογα με την πηγή. Πιο συγκεκριμένα:
- Συμπληρώματα φυλλικού οξέος με άδειο στομάχι: 50% απορρόφηση.
- Εμπλουτισμένα τρόφιμα ή συμπληρώματα που λαμβάνονται μαζί με φαγητό: 60% απορρόφηση.
Ανεπάρκεια βιταμίνης Ε: Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθεί – Ποιες τροφές πρέπει να τρώμε
Διατροφικές πηγές και πρόληψη
«Οι έγκυες γυναίκες έχουν επίσης υψηλότερες ανάγκες σε φυλλικό οξύ για να υποστηρίξουν τη σύνθεση του DNA και την κυτταρική διαίρεση», δήλωσε η Καναδή διαιτολόγος Sophia Guillot.
«Τα διατροφικά ισοδύναμα φυλλικού οξέος χρησιμοποιούνται επειδή μόνο ορισμένα ποσοστά φυλλικού οξέος είναι βιοδιαθέσιμα όταν καταναλώνονται σε άλλες μορφές εκτός από ολόκληρες τροφές», δήλωσε η Αμερικανίδα διαιτολόγος και δημοσιογράφος υγείας Kelsey Kunik, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
«Η κατανάλωση μιας ποικίλης διατροφής βοηθά να διασφαλιστεί η επαρκής πρόσληψη φυλλικού οξέος», πρόσθεσε η Αμερικανίδα διαιτολόγος Amy Brownstein.
Στις κορυφαίες πηγές περιλαμβάνονται τα μαυρομάτικα φασόλια, το βραστό σπανάκι και τα εμπλουτισμένα δημητριακά. Οι έγκυες γυναίκες ή όσες σχεδιάζουν εγκυμοσύνη ωφελούνται περισσότερο από τα συμπληρώματα διατροφής για την πρόληψη ανωμαλιών του νευρικού σωλήνα.
Ενώ οι φυσικές πηγές τροφίμων δεν ενέχουν κίνδυνο υπερδοσολογίας, η πρόσληψη μέσω συμπληρωμάτων διατροφής δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 1.000 μικρογραμμάρια ημερησίως.
Όσοι αντιμετωπίζουν επίμονη κόπωση, πονοκεφάλους ή προβλήματα στη μνήμη θα πρέπει να ζητήσουν από τον επαγγελματία υγείας τους εξέταση αίματος για τα επίπεδα φυλλικού οξέος στον ορό, ώστε να εντοπιστεί η υποκείμενη αιτία.
Ανεπάρκεια βιταμίνης Β12: Τα 5 σημάδια που μπορεί να εμφανιστούν στο πρόσωπο και τα μάτια
Μην ξεκινήσετε να παίρνετε συμπληρώματα διατροφής χωρίς να συμβουλευθείτε τον ιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.
Πηγές: HuffPost, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed