Η κρίση πανικού εμφανίζεται συχνά χωρίς προειδοποίηση, προκαλώντας έντονο φόβο και συμπτώματα που μπορεί να θυμίζουν έμφραγμα. Αμερικανός ψυχολόγος εξηγεί τα 6 πιο κοινά σημάδια τους και πώς μπορείτε να τις διαχειριστείτε.
«Φοβόμουν ότι θα πεθάνω»: 7 celebrities μιλούν ανοιχτά για τις κρίσεις πανικού τους
Κρίσεις πανικού: Τι συμβαίνει στον οργανισμό – Πώς να τις καταλάβετε και πώς να τις διαχειριστείτε
Η αίσθηση πανικού είναι μια φυσιολογική αντίδραση στον φόβο, που μπορεί να εμφανιστεί μετά από ένα τραυματικό γεγονός, όπως ένα τροχαίο ατύχημα.
Η κρίση πανικού, όμως, είναι κάτι διαφορετικό. Πρόκειται για ένα ξαφνικό κύμα έντονου φόβου ή δυσφορίας, που μπορεί να εμφανιστεί χωρίς προφανή κίνδυνο και ενεργοποιεί την αντίδραση «μάχης, φυγής ή παγώματος» του οργανισμού.
Οι κρίσεις πανικού μπορούν να συμβούν σε οποιονδήποτε. Οι απρόσμενες εμφανίζονται χωρίς προφανή αιτία, ενώ οι αναμενόμενες συνδέονται με συγκεκριμένα ερεθίσματα ή καταστάσεις, όπως μια φοβία. Όταν οι κρίσεις επαναλαμβάνονται και συνοδεύονται από επίμονη ανησυχία για την εμφάνιση νέων επεισοδίων ή αλλαγές στη συμπεριφορά, μπορεί να σχετίζονται με διαταραχή πανικού.
Τι δείχνουν οι πρόσφατες έρευνες για τις κρίσεις πανικού
Οι πρόσφατες έρευνες καταγράφουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα για ορισμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις, επισημαίνουν όμως και σημαντικές επιφυλάξεις.
- Σύμφωνα με την ανασκόπηση του 2026 με τίτλο “Efficacy, Tolerability, and Safety of Fluoxetine for Panic Disorder in Adults: A Review”, τα αποτελέσματα τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα της φλουοξετίνης στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της διαταραχής πανικού.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 με τίτλο “Real-world Longitudinal Patterns of Benzodiazepine Use in Korean Patients with First-onset Panic Disorder: A Multicenter Retrospective Study”, οι βενζοδιαζεπίνες συνιστώνται γενικά μόνο για βραχυχρόνια χρήση. Ωστόσο, στην πράξη, μόλις το 16% των 733 ασθενών είχε διακόψει οριστικά τη λήψη τους μέσα σε έναν χρόνο.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο “Videoconference-delivered cognitive behavioral therapy in patients with symptomatic panic disorder following primary pharmacotherapy: a randomized, assessor-blinded, controlled trial”, η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία μέσω βιντεοκλήσης βοήθησε ασθενείς που εξακολουθούσαν να εμφανίζουν συμπτώματα παρά τη φαρμακευτική αγωγή.
Κρίση πανικού ή καρδιακό επεισόδιο; Ποια τα συμπτώματα – Πώς να καταλάβετε τη διαφορά
6 συμπτώματα που σχετίζονται με κρίση πανικού και πρέπει να αναγνωρίζετε
1. Ταχυκαρδία και δύσπνοια
Ο πόνος στο στήθος και η αίσθηση ότι η καρδιά χτυπά πολύ γρήγορα μπορεί να θυμίζουν έμφραγμα. Στην κρίση πανικού, τα συμπτώματα αυτά συνδέονται με την έντονη ενεργοποίηση της αντίδρασης του οργανισμού στο άγχος. Ωστόσο, δεν πρέπει να θεωρούνται αυτομάτως ακίνδυνα, καθώς μπορεί να έχουν και καρδιολογική αιτία. «Αν κάποιος νιώσει ότι χάνει τον έλεγχο, μπορεί να πιάσει το στήθος του και να αλλάξει ο ρυθμός της αναπνοής του», εξηγεί ο Kevin Chapman, διευθυντής του Kentucky Center for Anxiety & Related Disorders στο Λούισβιλ, σύμφωνα με το UnitedHealthcare.
2. Ζάλη και μυρμήγκιασμα
Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση έντονου στρες, ενεργοποιούνται μηχανισμοί που τον προετοιμάζουν να αντιμετωπίσει έναν πιθανό κίνδυνο. Παράλληλα, η γρήγορη ή υπερβολικά βαθιά αναπνοή μπορεί να μειώσει τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στο αίμα, προκαλώντας ζάλη ή μυρμήγκιασμα στα χέρια και σε άλλα σημεία του σώματος.
Κρίση άγχους: Το πρώτο πράγμα που προτείνει ένας ψυχοθεραπευτής να κάνετε για να ηρεμήσετε
3. Εφίδρωση
Η έντονη ενεργοποίηση του νευρικού συστήματος μπορεί να προκαλέσει εφίδρωση, ακόμη και όταν δεν υπάρχει ζέστη ή σωματική καταπόνηση. Πρόκειται για μέρος της φυσιολογικής αντίδρασης του οργανισμού στον φόβο, καθώς ο ιδρώτας συμβάλλει στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος.
4. Ναυτία
Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης πανικού, η αντίδραση του οργανισμού στο στρες μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Έτσι, ορισμένοι εμφανίζουν ναυτία, στομαχική δυσφορία ή ακόμη και τάση για έμετο.
5. Δεν είναι πάντα εμφανής στους άλλους
Μια κρίση πανικού δεν συνοδεύεται απαραίτητα από εμφανή εξωτερικά σημάδια. «Έχουμε πολλούς ασθενείς που λένε “έχω κρίση πανικού αυτή τη στιγμή”. Και όταν τους κοιτάζω, δεν μπορώ να το καταλάβω καθόλου», αποκαλύπτει ο Chapman. Το γεγονός ότι μια κρίση δεν είναι ορατή στους άλλους δεν σημαίνει ότι είναι λιγότερο πραγματική ή έντονη για εκείνον που τη βιώνει.
6. Εξάντληση
Τα συμπτώματα μιας κρίσης πανικού συνήθως κορυφώνονται μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ η έντονη φάση της συχνά διαρκεί περίπου 10 λεπτά, αν και η συνολική διάρκεια μπορεί να ποικίλλει. Η ενεργοποίηση του οργανισμού συνοδεύεται από την απελευθέρωση ορμονών του στρες, όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Μετά το τέλος της κρίσης, είναι πιθανό να εμφανιστεί έντονη κόπωση και ανάγκη για ξεκούραση.
Καρδιακή προσβολή ή κρίση πανικού; Ποια είναι τα συμπτώματα και πώς θα καταλάβετε τη διαφορά
Κρίση πανικού ή κρίση άγχους: Ποιες οι διαφορές
Ο όρος «κρίση άγχους» δεν είναι επίσημη διάγνωση στο DSM-5-TR. Συνήθως χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια περίοδο έντονου άγχους, το οποίο μπορεί να αυξάνεται σταδιακά και να συνδέεται με την ανησυχία ή την προσμονή μιας δύσκολης κατάστασης.
Ο πανικός, αντίθετα, εμφανίζεται απότομα και μπορεί να προκαλέσει τόσο έντονα συμπτώματα ώστε το άτομο να νιώθει ότι χάνει τον έλεγχο. Επιπλέον, ο φόβος μιας επόμενης κρίσης μπορεί να οδηγήσει στην αποφυγή συγκεκριμένων χώρων ή καταστάσεων.
4 τεχνικές που μπορούν να βοηθήσουν κατά τη διάρκεια της κρίσης
Ορισμένες τεχνικές αναπνοής και γείωσης μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων μέχρι να υποχωρήσει η κρίση.
- Πάρτε μια αργή, ήρεμη ανάσα από τη μύτη και εκπνεύστε απαλά από το στόμα, χωρίς να πιέζετε τον εαυτό σας να αναπνέει υπερβολικά βαθιά. Προσπαθήστε να διατηρήσετε έναν σταθερό και φυσικό ρυθμό.
- Χρησιμοποιήστε την τεχνική των 5 αισθήσεων: εντοπίστε 5 πράγματα που βλέπετε, 4 που μπορείτε να αγγίξετε, 3 που ακούτε, 2 που μυρίζετε και 1 που μπορείτε να γευτείτε.
- Πείτε στον εαυτό σας «θα περάσει κι αυτό» ή «μπορώ να αφήσω αυτό το κύμα να περάσει», όπως προτείνει ο Chapman.
- Ακουμπήστε ένα δροσερό αντικείμενο στους καρπούς ή στο πρόσωπό σας, για να στρέψετε την προσοχή σας στις αισθήσεις του σώματος. Αν χρησιμοποιήσετε παγάκι, τυλίξτε το σε ένα λεπτό ύφασμα ώστε να αποφύγετε τον ερεθισμό του δέρματος.
Φοβίες: Πώς δεν θα ορίζουν τη ζωή σας
Ποιες θεραπείες μπορεί να βοηθήσουν μακροπρόθεσμα
Αν εμφανίζετε κρίσεις πανικού, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε γιατρό, ώστε να αποκλειστούν πιθανές σωματικές αιτίες, όπως διαταραχές του θυρεοειδούς ή καρδιολογικά προβλήματα. Στη συνέχεια, εφόσον χρειάζεται, μπορεί να ακολουθήσει αξιολόγηση από ειδικό ψυχικής υγείας.
Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία βοηθά το άτομο να αναγνωρίζει και να διαχειρίζεται τις σκέψεις και τις αντιδράσεις που ενισχύουν τον φόβο. Μία από τις τεχνικές της είναι η θεραπεία έκθεσης, κατά την οποία ο ασθενής έρχεται σταδιακά και με την καθοδήγηση ειδικού αντιμέτωπος με καταστάσεις ή σωματικές αισθήσεις που του προκαλούν φόβο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό περιλαμβάνει την ελεγχόμενη πρόκληση ήπιων συμπτωμάτων που μοιάζουν με εκείνα μιας κρίσης πανικού.
Παράλληλα με την ψυχοθεραπεία, μπορεί να χορηγηθούν αντικαταθλιπτικά, όπως οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI), για τη μακροχρόνια αντιμετώπιση της διαταραχής πανικού. Οι βήτα-αναστολείς μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις για σωματικά συμπτώματα, όπως η ταχυκαρδία, αλλά δεν είναι καθιερωμένη θεραπεία για τη διαταραχή πανικού.
Οι κρίσεις πανικού μπορεί να είναι εξαιρετικά έντονες και τρομακτικές. Με την κατάλληλη υποστήριξη και θεραπεία, όμως, μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.
Πηγές: UnitedHealthcare, Healthline, PubMed, PubMed, PubMed