Τα υψηλότερα επίπεδα καφεΐνης στο αίμα φαίνεται να σχετίζονται με χαμηλότερο σωματικό λίπος και μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, σύμφωνα με επιστημονική έρευνα που ανέλυσε γενετικά δεδομένα χιλιάδων ανθρώπων.
Τι έδειξε η μελέτη για την καφεΐνη και το σωματικό λίπος
Η καφεΐνη είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα διεγερτικά παγκοσμίως, όμως οι επιδράσεις της στον οργανισμό εξακολουθούν να απασχολούν την επιστημονική κοινότητα. Νέα έρευνα δείχνει ότι τα επίπεδα καφεΐνης στο αίμα μπορεί να συνδέονται όχι μόνο με το σωματικό λίπος αλλά και με τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, προσφέροντας νέα στοιχεία για τον ρόλο της στον ανθρώπινο μεταβολισμό.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2023 εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στα επίπεδα καφεΐνης στο αίμα, τον Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) και τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν γενετικούς δείκτες ώστε να διερευνήσουν πιο αξιόπιστα κατά πόσο η καφεΐνη επηρεάζει την υγεία και τον μεταβολισμό.
Η ερευνητική ομάδα προερχόταν από το Karolinska Institute της Σουηδίας, το University of Bristol και το Imperial College London. Σύμφωνα με τα ευρήματά τους, τα ροφήματα με καφεΐνη που δεν περιέχουν θερμίδες θα μπορούσαν στο μέλλον να αποτελέσουν αντικείμενο περαιτέρω μελέτης ως πιθανό εργαλείο για τη μείωση του σωματικού λίπους.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι γενετικά προβλεπόμενες υψηλότερες συγκεντρώσεις καφεΐνης στο πλάσμα σχετίζονταν με χαμηλότερο BMI αλλά και μικρότερη συνολική λιπώδη μάζα.
Παράλληλα, οι ίδιες αυξημένες συγκεντρώσεις συνδέθηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Άλλες διεθνείς επιστημονικές ανασκοπήσεις έχουν καταγράψει ότι η καφεΐνη μπορεί να ενισχύσει τη θερμογένεση και την οξείδωση του λίπους, δηλαδή δύο βασικές διαδικασίες μέσω των οποίων ο οργανισμός καταναλώνει ενέργεια και αξιοποιεί τα αποθέματα λίπους. Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η οξεία πρόσληψη καφεΐνης αυξάνει σημαντικά τον ρυθμό οξείδωσης του λίπους κατά τη διάρκεια της άσκησης, στοιχείο που ενδέχεται να εξηγεί μέρος της σύνδεσης που παρατηρείται ανάμεσα στην καφεΐνη και το χαμηλότερο σωματικό λίπος.
Espresso καθημερινά: Πότε γίνεται επικίνδυνος για την υγεία – Πόσα φλιτζάνια κάνει να πίνουμε
Η σχέση μεταξύ καφεΐνης και διαβήτη τύπου 2
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι περίπου το 50% της επίδρασης της καφεΐνης στον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 μπορεί να εξηγείται μέσω της μείωσης του BMI.
Με άλλα λόγια, ένα μέρος της προστατευτικής επίδρασης που φαίνεται να έχει η καφεΐνη συνδέεται με τη συμβολή της στη διατήρηση χαμηλότερου σωματικού βάρους και μικρότερων αποθεμάτων λίπους.
Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα σχεδόν 10.000 ατόμων, τα οποία προήλθαν από υπάρχουσες γενετικές βάσεις δεδομένων. Το ενδιαφέρον των επιστημόνων επικεντρώθηκε σε γονιδιακές παραλλαγές που επηρεάζουν τον ρυθμό με τον οποίο ο οργανισμός διασπά την καφεΐνη.
Τα γονίδια που επηρεάζουν τον μεταβολισμό της καφεΐνης
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα γονίδια CYP1A2 και AHR, τα οποία παίζουν καθοριστικό ρόλο στον μεταβολισμό της καφεΐνης.
Άτομα που φέρουν συγκεκριμένες παραλλαγές αυτών των γονιδίων τείνουν να μεταβολίζουν την καφεΐνη πιο αργά. Ως αποτέλεσμα, η ουσία παραμένει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στο αίμα τους.
Παρά το γεγονός αυτό, οι συγκεκριμένοι άνθρωποι συνήθως καταναλώνουν λιγότερη καφεΐνη σε καθημερινή βάση συγκριτικά με άλλους.
Για να διερευνηθούν οι πιθανές αιτιώδεις σχέσεις, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τη μέθοδο Mendelian randomization, η οποία αξιοποιεί γενετικά δεδομένα για να εξετάσει τη σύνδεση μεταξύ βιολογικών παραγόντων και ασθενειών.
Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας
Τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης ήταν τα εξής:
- Υψηλότερα επίπεδα καφεΐνης στο αίμα συνδέθηκαν με χαμηλότερο BMI.
- Παρατηρήθηκε μικρότερη συνολική λιπώδης μάζα σώματος.
- Καταγράφηκε χαμηλότερος κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
- Περίπου το μισό όφελος φαίνεται να σχετίζεται με τη μείωση του σωματικού βάρους.
- Δεν βρέθηκε αντίστοιχη συσχέτιση με καρδιαγγειακά νοσήματα.
Τι ισχύει για την καρδιαγγειακή υγεία
Παρότι διαπιστώθηκε σαφής σύνδεση μεταξύ καφεΐνης, BMI και διαβήτη τύπου 2, οι επιστήμονες δεν εντόπισαν σχέση ανάμεσα στα επίπεδα καφεΐνης στο αίμα και στις καρδιαγγειακές παθήσεις.
Συγκεκριμένα, δεν βρέθηκαν ενδείξεις συσχέτισης με την κολπική μαρμαρυγή, την καρδιακή ανεπάρκεια ή το εγκεφαλικό επεισόδιο.
Τα ευρήματα αυτά έρχονται να συμπληρώσουν προηγούμενες μελέτες που είχαν συνδέσει τη μέτρια κατανάλωση καφεΐνης με καλύτερη καρδιακή υγεία και χαμηλότερο σωματικό βάρος.
Γιατί ο καφές μας στέλνει απευθείας τουαλέτα – Είναι καλός για το έντερο, σύμφωνα με τους ειδικούς;
Πώς μπορεί να δρα η καφεΐνη στον οργανισμό
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η παρατηρούμενη συσχέτιση ενδέχεται να εξηγείται από δύο βασικούς μηχανισμούς.
Ο πρώτος είναι η θερμογένεση, δηλαδή η παραγωγή θερμότητας από τον οργανισμό. Ο δεύτερος είναι η οξείδωση του λίπους, η διαδικασία κατά την οποία το αποθηκευμένο λίπος μετατρέπεται σε ενέργεια.
Και οι δύο αυτοί μηχανισμοί θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικοί για τη λειτουργία του μεταβολισμού και τη διαχείριση του σωματικού βάρους.
Οι επιστήμονες ζητούν περισσότερες μελέτες
Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι επιδράσεις της καφεΐνης δεν είναι αποκλειστικά θετικές και ότι απαιτείται προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
Όπως ανέφεραν, «Μικρές, βραχυπρόθεσμες δοκιμές έχουν δείξει ότι η πρόσληψη καφεΐνης οδηγεί σε μείωση του βάρους και της λιπώδους μάζας, όμως οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις της κατανάλωσης καφεΐνης παραμένουν άγνωστες».
Οι επιστήμονες τονίζουν επίσης ότι, λόγω της τεράστιας κατανάλωσης καφεΐνης παγκοσμίως, ακόμη και μικρές μεταβολικές επιδράσεις θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη δημόσια υγεία.
Πόσα φλιτζάνια καφέ τη μέρα μειώνουν τον κίνδυνο για άνοια, σύμφωνα με νέα μελέτη
Παρότι το δείγμα της μελέτης ήταν μεγάλο, η μέθοδος Mendelian randomization δεν μπορεί να αποκλείσει πλήρως την ύπαρξη άλλων παραγόντων που ενδεχομένως επηρέασαν τα αποτελέσματα. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές ζητούν νέες τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές που θα εξετάσουν αν τα ροφήματα με καφεΐνη χωρίς θερμίδες μπορούν πράγματι να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου παχυσαρκίας και διαβήτη τύπου 2.