Η απώλεια μνήμης αναγνωρίζεται ως ένα από τα πιο γνωστά σημάδια της άνοιας, όμως ειδικοί επισημαίνουν ότι άλλες πρώιμες αλλαγές μπορεί να παραβλεφθούν, επειδή δεν σχετίζονται με τη μνήμη. Ποιο το σημάδι της γνωστικής έκπτωσης που μπορεί να εμφανιστεί όταν παρκάρετε;
Ειδικός προειδοποιεί για 2 συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με την άνοια αλλά αναγνωρίζονται δύσκολα
Ο Dr Dominic Greenyer, γενικός ιατρός στο Leicester, εντόπισε δύο πιθανά προειδοποιητικά σημάδια, συμπεριλαμβανομένου ενός που μπορεί να γίνει αντιληπτό κατά την οδήγηση.
«Οι άνθρωποι είναι τόσο επικεντρωμένοι στην απώλεια μνήμης, που μπορεί να μην αντιληφθούν τα σημάδια που βρίσκονται ακριβώς μπροστά τους. Μέχρι μια οικογένεια να συνδέσει αυτές τις αλλαγές με μια πιθανή διάγνωση άνοιας, μπορεί να έχουν περάσει μήνες ή ακόμη και χρόνια», δήλωσε ο Dr Greenyer, σύμφωνα με το Express.
Μπορεί η άνοια και η γνωστική έκπτωση να επηρεάσουν εγκεφαλικά κέντρα που σχετίζονται με λήψη αποφάσεων, εκτελεστικές λειτουργίες και χωρική αντίληψη;
Η άνοια επηρεάζει περισσότερα από τη μνήμη. Μπορεί επίσης να επηρεάσει τις λειτουργίες του εγκεφάλου που εμπλέκονται στη σκέψη, τη λήψη αποφάσεων και την ικανότητα προσανατολισμού στον χώρο.
Οι αλλαγές αυτές εμφανίζονται καθώς η νόσος διαταράσσει σταδιακά την επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων και των δικτύων που υποστηρίζουν τις καθημερινές γνωστικές λειτουργίες.
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο Spatial Navigation as a Digital Marker for Clinically Differentiating Cognitive Impairment Severity, η ψηφιακή αξιολόγηση SPACE διαφοροποίησε με ακρίβεια τη βαρύτητα της γνωστικής έκπτωσης και διατήρησε υψηλή διαγνωστική ακρίβεια ακόμη και στη συντομότερη εκδοχή της, υποστηρίζοντας τη δυνατότητά της για πρώιμο γνωστικό έλεγχο.
Η Νο1 τροφή που βελτιώνει τη μνήμη και καθυστερεί την γήρανση του εγκεφάλου, σύμφωνα με μελέτες
Βασικά ευρήματα:
- Η λήψη αποφάσεων και ο σχεδιασμός μειώνονται καθώς καταστρέφονται τα εγκεφαλικά δίκτυα που είναι υπεύθυνα για την κρίση.
- Η άνοια διαταράσσει μεγάλα εγκεφαλικά δίκτυα, επηρεάζοντας την προσοχή, την επίλυση προβλημάτων και τη νοητική ευελιξία.
- Τα προβλήματα χωρικού προσανατολισμού μπορεί να εμφανιστούν νωρίς στη νόσο Αλτσχάιμερ, μερικές φορές πριν από τα συμπτώματα απώλειας μνήμης.
- Οι δοκιμασίες πλοήγησης θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανίχνευση της νόσου Αλτσχάιμερ σε πρώιμο στάδιο.
Συμπτώματα που σχετίζονται με την άνοια και μπορεί να εμφανιστούν πριν την απώλεια μνήμης
1. Δυσκολίες στην οπτική και χωρική αντίληψη
Ένα συχνά παραγνωρισμένο πρώιμο σύμπτωμα είναι η δυσκολία στη χωρική επεξεργασία, γνωστή ως οπτικοχωρική δυσκολία. Συνδέεται με μια μορφή της νόσου Αλτσχάιμερ που μπορεί να εμφανιστεί νωρίτερα από όσο πολλοί αναμένουν.
Τα πρώιμα σημάδια μπορεί να περιλαμβάνουν δυσκολία στην εκτίμηση αποστάσεων κατά το παρκάρισμα ή την οδήγηση, δυσκολία στην ερμηνεία οπτικών σκηνών, απώλεια προσανατολισμού σε γνώριμα μέρη και αυξανόμενη δυσκολία στην αναγνώριση προσώπων.
2. Αλλαγές στον χαρακτήρα
Οι αλλαγές στην προσωπικότητα μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι της μετωποκροταφικής άνοιας, εμφανιζόμενες συχνά πριν από τα προβλήματα μνήμης και μερικές φορές παρερμηνεύονται ως φυσιολογική γήρανση.
Ένα άτομο που ήταν προηγουμένως διακριτικό μπορεί να γίνει παρορμητικό, να κάνει ακατάλληλα ή ασυνήθιστα σχόλια, να χάσει το ενδιαφέρον του για δραστηριότητες που άλλοτε απολάμβανε ή να φαίνεται λιγότερο συνειδητοποιημένο για το πώς η συμπεριφορά του επηρεάζει τους άλλους.
Μπορεί επίσης να εμφανιστούν άγχος, ευερεθιστότητα και εναλλαγές της διάθεσης. Επειδή αυτές οι αλλαγές μπορεί να μοιάζουν με προβλήματα στις σχέσεις ή με κρίση μέσης ηλικίας, οι οικογένειες ενδέχεται να αναζητούν άλλες εξηγήσεις για μήνες ή ακόμη και χρόνια πριν εξεταστεί το ενδεχόμενο άνοιας.
Γιατί πολλοί παρερμηνεύουν αυτές τις αλλαγές
«Αυτές οι αλλαγές μπορεί να αποδοθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε έναν γάμο που περνά κρίση ή σε μια κρίση μέσης ηλικίας πριν οι άνθρωποι αναζητήσουν βοήθεια. Αυτό είναι απολύτως κατανοητό, αλλά μπορεί να καθυστερήσει μια διάγνωση που στην πραγματικότητα θα έφερνε ανακούφιση και απαντήσεις», δήλωσε ο Dr Greenyer.
Εξήγησε ότι η άνοια δεν είναι μία μόνο πάθηση και δεν ξεκινά πάντοτε με απώλεια μνήμης. Μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη, τη γλώσσα, τη λήψη αποφάσεων, τη συμπεριφορά ή τη χωρική αντίληψη, γεγονός που σημαίνει ότι τα συμπτώματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο.
«Η απώλεια μνήμης είναι απλώς το πιο γνωστό αρχικό σύμπτωμα, γι’ αυτό και όλοι ενημερώνονται να το προσέχουν. Αυτό όμως σημαίνει ότι όσοι εμφανίζουν διαφορετικά συμπτώματα μπορεί να περιμένουν πολύ περισσότερο μέχρι να λάβουν μια ακριβή διάγνωση», πρόσθεσε ο Dr Greenyer.
Ο Dr Greenyer ενθαρρύνει όποιον παρατηρεί ανεξήγητες αλλαγές στον εαυτό του ή σε κάποιο αγαπημένο του πρόσωπο να απευθυνθεί στον γενικό ιατρό του και να ζητήσει αξιολόγηση για άνοια. «Η αξιολόγηση δεν είναι διάγνωση. Είναι απλώς το πρώτο βήμα και μπορεί εξίσου εύκολα να αποκλείσει μια πάθηση όσο και να την επιβεβαιώσει», κατέληξε.
Πηγές: Express, MDPI, Springer, JMIR, NIH, Frontiers, PMC, medRχiv