Είναι εύκολο να αποδώσετε μια ανήσυχη νύχτα μόνο στο στρες, αλλά ορισμένες «συνήθειες» που εμφανίζονται στον ύπνο μπορεί να είναι στην πραγματικότητα συμπτώματα ενός υποκείμενου προβλήματος στην υγεία. Ποια είναι τα 9 σημάδια και πότε να απευθυνθείτε σε ειδικό.
Τα προβλήματα στον ύπνο δεν προκαλούνται πάντα από στρες – Πότε μπορεί να σχετίζονται με υποκείμενο πρόβλημα στην υγεία
Το στρες, το άγχος, οι θορυβώδεις γείτονες ή ακόμη και ένας σύντροφος που τραβάει την κουβέρτα μπορούν να διαταράξουν τον ύπνο. Με τόσες πιθανές αιτίες, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλοί αντιμετωπίζουν προβλήματα που σχετίζονται με τον ύπνο. Μερικές φορές το πρόβλημα μπορεί να είναι συμπτώματα που οι άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν ότι συνδέονται με μια αδιάγνωστη διαταραχή ύπνου ή άλλη ιατρική πάθηση.
«Οι περισσότεροι άνθρωποι θα συνειδητοποιήσουν ότι ο ύπνος τους διαταράχθηκε όταν νιώσουν υπερβολική κόπωση την επόμενη ημέρα, αλλά συχνά είναι δύσκολο να συνδέσουν αυτή την υπερβολική κόπωση με συμπτώματα όπως συμφόρηση, πεπτικά προβλήματα ή πόνο», εξηγεί η Αμερικανίδα ιατρός Dr. Janice Johnston, σύμφωνα με το HuffPost.
«Αντίθετα, οι άνθρωποι μπορεί να αποδώσουν λανθασμένα αυτά τα σημάδια στην έλλειψη καφεΐνης, σε μια αργά ξενυχτισμένη βραδιά ή στο στρες της ημέρας», προσθέτει. Αν παρατηρήσετε συμπτώματα αφού πέσετε για ύπνο, ίσως αξίζει να μιλήσετε με έναν γιατρό.
Πότε οι διαταραχές ύπνου προκαλούνται από ιατρικές παθήσεις
Οι διαταραχές ύπνου συνήθως χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:
- εκείνες που προκαλούνται από υποκείμενες ιατρικές ή ψυχιατρικές παθήσεις και
- εκείνες που είναι προσωρινές και δεν συνδέονται με ασθένεια.
Ροχαλητό και υπνική άπνοια: Συμπτώματα, παράγοντες κινδύνου και αντιμετώπιση
Στην έρευνα, τα προβλήματα ύπνου που συνδέονται με άλλη πάθηση συχνά ονομάζονται δευτερογενής ή συννοσηρή αϋπνία. Μπορεί να εμφανίζονται μαζί με νευρολογικές διαταραχές όπως η νόσος Αλτσχάιμερ ή η νόσος Πάρκινσον, ψυχιατρικές παθήσεις όπως η κατάθλιψη ή το άγχος, χρόνιες ασθένειες όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα ή ο χρόνιος πόνος, ή λόγω φαρμάκων και ουσιών που διαταράσσουν τα φυσιολογικά πρότυπα ύπνου.
Αντίθετα, πολλά προβλήματα ύπνου είναι βραχυπρόθεσμα και περιστασιακά. Συχνά προκαλούνται από στρες, ταξίδια, αλλαγές στο πρόγραμμα ή περιβαλλοντικούς παράγοντες και συνήθως υποχωρούν όταν εξαφανιστεί το αίτιο.
Μελέτη του 2025 με τίτλο “Aging, Sleep Disturbance and Disease Status: Cross-Sectional Analysis of the Relationships Between Sleep and Multimorbidity Across the Lifespan in a Large-Scale United States Sample” διαπίστωσε ότι οι ενήλικες με περισσότερες διαταραχές ύπνου τείνουν να έχουν και περισσότερες χρόνιες ιατρικές παθήσεις. Οι συμμετέχοντες με υψηλότερες βαθμολογίες διαταραχών ύπνου είχαν κατά μέσο όρο περίπου 41% περισσότερες χρόνιες ασθένειες, κάτι που δείχνει ότι υπάρχει μια ισχυρή σχέση μεταξύ κακού ύπνου και συνολικών προβλημάτων υγείας.
Βασικές διακρίσεις:
- Ιατρική ή συννοσηρή αϋπνία: συνδέεται με νευρολογικές, ψυχιατρικές ή χρόνιες ιατρικές παθήσεις
- Διαταραχές ύπνου λόγω φαρμάκων ή ουσιών: π.χ. αντικαταθλιπτικά, κορτικοστεροειδή, αλκοόλ, καφεΐνη
- Παροδική ή περιστασιακή αϋπνία: συχνά προκαλείται από στρες, ταξίδια ή αλλαγές στη ζωή
- Κλινική διαταραχή αϋπνίας: επίμονη δυσκολία στον ύπνο που εμφανίζεται ≥3 νύχτες την εβδομάδα για ≥3 μήνες και προκαλεί προβλήματα κατά τη διάρκεια της ημέρας
H No1 δραστηριότητα που αναδομεί τα μιτοχόνδρια και επιβραδύνει τη γήρανση
Σημάδια που εμφανίζονται στον ύπνο και μπορεί να συνδέονται με υποκείμενη ασθένεια
1. Δυσκολία στην αναπνοή
Η δυσκολία στην αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορεί να είναι προειδοποιητικό σημάδι για διάφορα προβλήματα υγείας, συχνότερα για υπνική άπνοια – μια διαταραχή στην οποία η αναπνοή σταματά και ξεκινά επανειλημμένα κατά τη διάρκεια της νύχτας.
«Κατά τη διάρκεια του ύπνου, οι μύες χαλαρώνουν και ο λαιμός στενεύει ή κλείνει», εξήγησε ο Dr. Zeeshan Khan, ιατρός στο New Jersey.
Η υπνική άπνοια συνδέεται συχνά με έντονο ροχαλητό, πνιγμονή κατά τη διάρκεια του ύπνου και ξύπνημα με ξηροστομία ή πονοκέφαλο. Ένας γιατρός μπορεί να επιβεβαιώσει την πάθηση μέσω μελέτης ύπνου. «Ένας ειδικός ύπνου μπορεί να ζητήσει μια μελέτη ύπνου για να διαπιστώσει αν έχετε υπνική άπνοια, η οποία συνήθως αντιμετωπίζεται με μια συσκευή που ονομάζεται CPAP – συνεχή ροή αέρα σε συγκεκριμένη πίεση που κρατά ανοιχτό τον αεραγωγό», σημείωσε ο Khan.
Μια άλλη πιθανή αιτία είναι η οπισθορινική καταρροή. «Όταν υπερβολική βλέννα φτάνει στο πίσω μέρος του λαιμού, μπορεί να μπλοκάρει τους αεραγωγούς, προκαλώντας προσωρινή διακοπή της αναπνοής κατά τον ύπνο», είπε η Dr. Johnston. «Αυτό τους κάνει να δυσκολεύονται στην αναπνοή».
Αλλεργίες, αλλαγές στον καιρό ή κρυολογήματα μπορεί να το προκαλέσουν. Η καλή ενυδάτωση, οι ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό ή φάρμακα που αραιώνουν τη βλέννα μπορεί να βοηθήσουν. Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση μπορεί επίσης να προκαλέσει νυχτερινή δύσπνοια. «Συχνά οι ασθενείς νιώθουν μια όξινη γεύση στο στόμα τους», ανέφερε η ειδικός.
Το να κοιμάστε στην αριστερή πλευρά, η ανύψωση του άνω μέρους του σώματος ή η λήψη αντιόξινων μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση των συμπτωμάτων.
2. Ροχαλητό
Το ροχαλητό είναι ένα συχνό σύμπτωμα της υπνικής άπνοιας. «Όταν υπάρχει στένωση κατά μήκος του αεραγωγού, είτε στη μύτη είτε στον λαιμό, ο ιστός αρχίζει να δονείται και να δημιουργεί έναν ήχο ροχαλητού», είπε ο Dr. Khan. «Αυτό μπορεί να συνοδεύεται από δυσκολία στην αναπνοή ή ροχαλητό, ξηροστομία το πρωί και ρινική συμφόρηση».
Το ροχαλητό μπορεί επίσης να προκαλείται από αλλεργίες, το κοινό κρυολόγημα ή το υπερβολικό βάρος, σύμφωνα με τη Dr. Johnston. Άλλα συμπτώματα που μπορεί να διαταράξουν τον ύπνο περιλαμβάνουν δύσπνοια και αυξημένη εφίδρωση.
Ένας ειδικός ύπνου μπορεί να ζητήσει μελέτη ύπνου για να ελέγξει αν υπάρχει υπνική άπνοια. Αν δεν διαπιστωθεί άπνοια, οι επιλογές θεραπείας μπορεί να περιλαμβάνουν ύπνο στο πλάι, ανύψωση του κεφαλιού κατά τον ύπνο, χρήση ρινικών ταινιών ή σπρέι ή τη χρήση μιας στοματικής συσκευής.
3. Υπνοβασία
Η υπνοβασία είναι μια παραϋπνία, δηλαδή μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά που συμβαίνει κατά τη διάρκεια του ύπνου. «Πρόκειται για μια διαταραχή που εμφανίζεται στο βαθύτερο στάδιο του ύπνου non-REM, όταν ο εγκέφαλος διακόπτεται και βρίσκεται σε μια κατάσταση μεταξύ ύπνου και εγρήγορσης», είπε ο Khan.
Πιθανοί εκλυτικοί παράγοντες περιλαμβάνουν τη στέρηση ύπνου, το στρες, το άγχος ή τον πυρετό. Η κατανάλωση αλκοόλ και ορισμένα φάρμακα, όπως υπνωτικά, ηρεμιστικά ή φάρμακα για ψυχιατρικές παθήσεις, μπορεί επίσης να συμβάλλουν.
Ένας ειδικός ύπνου μπορεί να διαγνώσει την υπνοβασία εξετάζοντας το ιατρικό ιστορικό και, αν χρειαστεί, ζητώντας μια μελέτη ύπνου. Τα προληπτικά μέτρα μπορεί να περιλαμβάνουν την προσαρμογή των φαρμάκων και το να ξυπνά το άτομο περίπου 15 λεπτά πριν από την ώρα που συνήθως εμφανίζεται η υπνοβασία. Συνιστάται επίσης η αποφυγή παραγόντων που την πυροδοτούν, όπως το στρες, το αλκοόλ και η έλλειψη ύπνου.
4. Ομιλία στον ύπνο
Η ομιλία στον ύπνο είναι μία από τις πιο συχνές παραϋπνίες και η ακριβής αιτία της είναι άγνωστη. «Είναι πιο συχνή σε άτομα με ψυχικές ασθένειες και μπορεί να σχετίζεται με υπνοβασία και εφιάλτες», είπε ο Khan. Το συναισθηματικό στρες, οι πυρετοί και η κατάχρηση ουσιών μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο.
«Αυτές οι ιατρικές παθήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης, έντονες αλλαγές στη διάθεση ή παραισθήσεις», είπε η Johnston. «Αν η ομιλία στον ύπνο δεν είναι συνηθισμένη και προκαλεί ανησυχία, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε έναν ειδικό».
Η διάγνωση συνήθως περιλαμβάνει εξέταση του ιατρικού ιστορικού και ενδεχομένως μια μελέτη ύπνου. Συνιστάται η αποφυγή παραγόντων που την πυροδοτούν, όπως το στρες, η στέρηση ύπνου και το αλκοόλ. Ορισμένα φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων των αντικαταθλιπτικών, μπορεί να προκαλέσουν ομιλία στον ύπνο, επομένως ένας ειδικός μπορεί να προσαρμόσει την αγωγή.
5. Χρόνιοι εφιάλτες
Οι χρόνιοι εφιάλτες μπορεί να έχουν διάφορους ψυχολογικούς εκλυτικούς παράγοντες, συχνότερα το άγχος και την κατάθλιψη. Οι αλλαγές στο πρόγραμμα που μειώνουν ή διαταράσσουν τον ύπνο μπορούν επίσης να αυξήσουν τους εφιάλτες, όπως και η διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD). Θεραπεία μπορεί να χρειαστεί αν οι εφιάλτες προκαλούν έντονη δυσφορία, διαταράσσουν τον ύπνο ή επηρεάζουν την καθημερινή ζωή.
«Οι χρόνιοι εφιάλτες μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, όπως αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας, καρδιακών παθήσεων και παχυσαρκίας», είπε η Johnston. «Όσοι υποφέρουν από χρόνιους εφιάλτες θα πρέπει να αναζητήσουν θεραπεία και συμβουλές από επαγγελματία υγείας».
Μερικές φορές οι εφιάλτες είναι παρενέργεια φαρμάκων, επομένως ένας γιατρός μπορεί να αλλάξει τη δόση ή την αγωγή Αν η αιτία είναι το άγχος ή η κατάθλιψη, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει τεχνικές μείωσης του στρες, διαχείριση χρόνου και καθορισμό προτεραιοτήτων.
Η θεραπεία με προσομοίωση εικόνων (αγγ. imagery rehearsal therapy), η οποία περιλαμβάνει την αλλαγή και τη νοητική επανάληψη του τέλους ενός εφιάλτη ενώ το άτομο είναι ξύπνιο, μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματική για εφιάλτες που σχετίζονται με PTSD.
6. Νυκτουρία (ξύπνημα για ούρηση)
Η νυκτουρία, δηλαδή το ξύπνημα τη νύχτα για ούρηση, γίνεται πιο συχνή με την ηλικία αλλά μπορεί επίσης να αποτελεί ένδειξη άλλου προβλήματος υγείας. «Μπορεί να προκαλείται από τη φυσική διαδικασία γήρανσης της ουροδόχου κύστης ή να πυροδοτείται από ένα ιατρικό πρόβλημα», είπε ο Khan. Η νυκτουρία μπορεί να εμφανίζεται μόνη της ή μαζί με συχνή ούρηση κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Η κατανάλωση υπερβολικών υγρών πριν τον ύπνο είναι μια συχνή αιτία. Ωστόσο, η νυχτερινή ούρηση μπορεί επίσης να συνδέεται με ιατρικές παθήσεις όπως λοιμώξεις της ουροδόχου κύστης ή του ουροποιητικού συστήματος, διαβήτη, διογκωμένο προστάτη ή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια.
«Για να παρακολουθήσετε το πρόβλημα, μπορείτε πρώτα να αρχίσετε περιορίζοντας την ποσότητα υγρών που καταναλώνετε πριν τον ύπνο», είπε η Johnston. Η τήρηση ημερολογίου για μερικές ημέρες μπορεί επίσης να βοηθήσει στην καταγραφή του πόσο πίνετε, πόσο συχνά πάτε τουαλέτα και περίπου πόσα ούρα αποβάλλετε.
«Θα πρέπει επίσης να καταγράφετε τυχόν φάρμακα που λαμβάνετε, πιθανές λοιμώξεις του ουροποιητικού και οποιαδήποτε σχετικά συμπτώματα», είπε η Johnston.
Ο γιατρός σας μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτές τις πληροφορίες για να εντοπίσει την αιτία και να προτείνει θεραπεία. Ανάλογα με την πάθηση, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει αντιχολινεργικά φάρμακα για υπερδραστήρια ουροδόχο κύστη ή αντιμετώπιση υποκείμενων προβλημάτων όπως ο διαβήτης ή οι λοιμώξεις.
7. Τρίξιμο δοντιών
Ο βρουξισμός στον ύπνο εμφανίζεται όταν σφίγγετε ή τρίβετε τα δόντια σας κατά τη διάρκεια του ύπνου. Τα σημάδια συχνά εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της ημέρας, όπως ένας ήπιος πονοκέφαλος ή πόνος στη γνάθο. Θεωρείται διαταραχή κίνησης που σχετίζεται με τον ύπνο.
Σύμφωνα με το Mayo Clinic, τα άτομα που τρίζουν τα δόντια τους στον ύπνο είναι πιο πιθανό να έχουν και άλλες διαταραχές ύπνου, συμπεριλαμβανομένου του ροχαλητού και της άπνοιας. «Ο βρουξισμός μπορεί να προκαλείται από στρες και άγχος, αλλά είναι πιο πιθανό να οφείλεται σε μη φυσιολογική σύγκλειση των δοντιών», είπε η Johnston.
Οι οδοντίατροι μπορούν να ελέγξουν για προειδοποιητικά σημάδια όπως φθαρμένα ή χαλαρά δόντια. Αν επιβεβαιωθεί ο βρουξισμός, ένας οδοντίατρος μπορεί να προτείνει χρήση νάρθηκα νυκτός. Αυτή η συσκευή βοηθά στην προστασία των δοντιών και στη μείωση της φθοράς που προκαλείται από το τρίξιμο κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Αϋπνία: Το κόλπο με τη βραστή μπανάνα που θα σας βοηθήσει να κοιμηθείτε μέσα σε 30 λεπτά
8. Να αποκοιμιέστε πολύ γρήγορα
Το να αποκοιμιέστε πολύ γρήγορα δεν είναι πάντα πρόβλημα, ειδικά αν ξυπνάτε και νιώθετε ξεκούραστοι. Ωστόσο, μπορεί επίσης να αποτελεί ένδειξη στέρησης ύπνου. «Ωστόσο, αν κοιμάστε λιγότερο από τις προτεινόμενες επτά έως εννέα ώρες κάθε βράδυ και αποκοιμιέστε αμέσως μόλις το κεφάλι σας ακουμπήσει στο μαξιλάρι, μπορεί το σώμα σας να σας λέει ότι χρειάζεται περισσότερη ξεκούραση», είπε η Johnston.
Άλλα σημάδια περιλαμβάνουν υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, δυσκολία συγκέντρωσης, αλλαγές στη διάθεση ή το να αποκοιμιέστε κατά τη διάρκεια καθημερινών δραστηριοτήτων όπως η παρακολούθηση τηλεόρασης ή η οδήγηση.
«Αν υποψιάζεστε ότι μπορεί να αντιμετωπίζετε στέρηση ύπνου, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την Epworth Sleepiness Scale για να μετρήσετε τη σοβαρότητα της υπνηλίας σας», είπε η Johnston. Συνιστάται επίσης η επίσκεψη σε ειδικό ύπνου, ειδικά αν ήδη ακολουθείτε καλές συνήθειες ύπνου. Το να αποκοιμιέστε αμέσως μπορεί επίσης να σχετίζεται με διαταραχές όπως η υπνική άπνοια ή η ναρκοληψία.
«Στη ναρκοληψία υπάρχει απώλεια ενός νευροδιαβιβαστή που ρυθμίζει την εγρήγορση», είπε ο Khan. «Εκτός από την υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας και τις επιθέσεις ύπνου, μπορεί επίσης να εμφανιστεί καταπληξία και διαταραγμένος νυχτερινός ύπνος». Οι ειδικοί μπορούν να επιβεβαιώσουν την αιτία και να συνταγογραφήσουν θεραπεία αν χρειαστεί.
9. Φαγητό στον ύπνο
Το σύνδρομο νυχτερινής υπερφαγίας (Sleep-Related Eating Disorder – SRED) εμφανίζεται όταν οι άνθρωποι τρώνε ενώ κοιμούνται και δεν έχουν επίγνωση των πράξεών τους. Μπορεί να προκληθεί από φάρμακα, όπως βοηθήματα ύπνου. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε άτομα με άλλες διαταραχές ύπνου, συμπεριλαμβανομένου του συνδρόμου ανήσυχων ποδιών.
«Τα άτομα που εμφανίζουν SRED έχουν αυξημένο κίνδυνο κόπωσης, κατάθλιψης και αύξησης βάρους», είπε η Johnston. Μπορεί επίσης να τραυματιστούν ενώ προετοιμάζουν φαγητό ή να καταναλώσουν κατά λάθος μη βρώσιμες ουσίες.
Υπνική άπνοια και ροχαλητό: Νέα θεραπεία έχει ποσοστό επιτυχίας 93%, σύμφωνα με νέα μελέτη
Αν η αιτία είναι τα φάρμακα, ένας ειδικός ύπνου μπορεί να τα προσαρμόσει ή να τα διακόψει. Αν δεν σχετίζεται με φάρμακα, «ένας ειδικός υγείας μπορεί να προτείνει αλλαγές στον τρόπο ζωής για τη διαχείριση του στρες και την απομάκρυνση πιθανών κινδύνων που θα μπορούσαν να σας βλάψουν κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου SRED», είπε η Johnston.
Τα μέτρα ασφαλείας μπορεί να περιλαμβάνουν τη μετακίνηση επίπλων, το κλείδωμα του ψυγείου ή του φούρνου ή την τοποθέτηση συναγερμού στην πόρτα του υπνοδωματίου.
Πώς να παρακολουθείτε μόνοι σας πιθανά προβλήματα ύπνου
Η παρακολούθηση προβλημάτων ύπνου μπορεί να είναι δύσκολη, ειδικά για όσους ζουν μόνοι και δεν έχουν κάποιον να παρατηρήσει ασυνήθιστες νυχτερινές συμπεριφορές. «Για τα άτομα που ζουν μόνα τους, είναι πρόκληση να παρακολουθούν μια διαταραχή ύπνου», εξηγεί ο Dr. Thomas Hammond, νευρολόγος στη Florida.
Μερικές φορές τα σημάδια είναι διακριτικά. «Μερικές φορές το σπίτι είναι αναστατωμένο ενώ δεν ήταν έτσι πριν πάνε για ύπνο, κάτι που κάνει πιο εύκολο να καταλάβουν ότι κάτι συμβαίνει». Πιο συχνά, οι άνθρωποι απλώς νιώθουν ασυνήθιστα κουρασμένοι, ευερέθιστοι ή αδιάθετοι κατά τη διάρκεια της ημέρας, παρόλο που έχουν κοιμηθεί τις προτεινόμενες ώρες.
Οι συσκευές παρακολούθησης ύπνου μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό μοτίβων. «Υπάρχουν πολλοί τρόποι παρακολούθησης του ύπνου για να κατανοήσετε τα πιθανά συμπτώματα που εμφανίζονται», είπε η Dr. Johnston. Οι φορητές συσκευές καταγράφουν την κίνηση, τον καρδιακό ρυθμό και την αναπνοή, ενώ μπορούν επίσης να παρακολουθούν συνήθειες κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Οι συσκευές δίπλα στο κρεβάτι που τοποθετούνται κοντά στο κρεβάτι καταγράφουν τα πρότυπα αναπνοής, την κίνηση του σώματος και ακόμη και τις συνθήκες του χώρου, όπως τον θόρυβο, το φως ή τη θερμοκρασία. Οι αισθητήρες που τοποθετούνται κάτω από τα σεντόνια ή το στρώμα μετρούν την κίνηση και τον καρδιακό ρυθμό.
O «κανόνας ύπνου 7:1» που μπορεί να μας προσθέσει 4 χρόνια ζωής, σύμφωνα με την επιστήμη
«Οι ακανόνιστοι καρδιακοί ρυθμοί μπορεί να συνδέονται με ιατρικές παθήσεις, όπως ο υπερθυρεοειδισμός ή το υπερβολικό στρες», είπε η Johnston. Αφού συλλέξουν δεδομένα ύπνου για δύο έως τρεις εβδομάδες, οι άνθρωποι μπορούν να τα μοιραστούν με τον γιατρό τους. Παρόλο που οι συσκευές για καταναλωτές δεν μπορούν να διαγνώσουν ιατρικές παθήσεις, οι πληροφορίες μπορούν να βοηθήσουν τους γιατρούς να αποφασίσουν αν χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις.
Πηγές: HuffPost, PMC, ScienceDirect, PMC, MDPI