Από τη βιταμίνη Α μέχρι το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού, έξι δημοφιλή συμπληρώματα συνδέονται με ηπατική βλάβη. Ποιες δόσεις χρειάζονται προσοχή και ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοήσετε.
Θέλετε να ζήσετε μέχρι τα 100; Τα 6 συμπληρώματα που πρέπει να παίρνετε για μακροζωία
Ορισμένα συμπληρώματα διατροφής ενδέχεται να βλάπτουν το συκώτι σας
Το γεγονός ότι ένα συμπλήρωμα διατροφής είναι φυσικό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και ακίνδυνο. Ορισμένες βιταμίνες και φυτικά σκευάσματα, ιδιαίτερα όταν λαμβάνονται σε υψηλές δόσεις, μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά το συκώτι. Οι ειδικοί προειδοποιούν για έξι δημοφιλή συμπληρώματα που έχουν συσχετιστεί με ηπατικές βλάβες και εξηγούν πότε η χρήση τους μπορεί να γίνει επικίνδυνη.
Το συκώτι είναι το μεγαλύτερο εσωτερικό όργανο του ανθρώπινου σώματος και εκτελεί εκατοντάδες απαραίτητες λειτουργίες. Φιλτράρει το αίμα, επεξεργάζεται θρεπτικά συστατικά, παράγει χολή για την πέψη των λιπών και μεταβολίζει φάρμακα και άλλες ουσίες.
Ωστόσο, ακόμη και αυτό το ιδιαίτερα ανθεκτικό όργανο έχει όρια. Η υπερβολική έκθεση σε συγκεκριμένες ουσίες μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή, τοξικότητα και σοβαρή ηπατική βλάβη.
Τριχόπτωση: 4 δημοφιλή συμπληρώματα που δυναμώνουν τα μαλλιά – Ποιο το συχνό λάθος που κάνουμε
1. Εκχύλισμα πράσινου τσαγιού: Πότε γίνεται επικίνδυνο
Το πράσινο τσάι είναι γνωστό για τις αντιοξειδωτικές και καρδιοπροστατευτικές ιδιότητές του. Ωστόσο, τα συμπληρώματα με συμπυκνωμένο εκχύλισμα μπορεί να έχουν διαφορετικές επιδράσεις.
«Το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού —οι κάψουλες EGCG ή γαλλική επιγαλλοκατεχίνη-3 — μπορεί να βλάψει το συκώτι σε υψηλές δόσεις», αναφέρει η διαιτολόγος Vanessa Rissetto μέσω του EatingWell.
Η EGCG σε μεγάλες συγκεντρώσεις μπορεί να προκαλέσει οξειδωτικό στρες και ανοσολογικές αντιδράσεις, οδηγώντας σε φλεγμονή που μοιάζει με ηπατίτιδα.
Η ειδικός προτείνει την κατανάλωση πράσινου τσαγιού ως ροφήματος.
«Εάν προτιμάτε τα συμπληρώματα, περιορίστε την EGCG που προέρχεται από αυτά στα 300 χιλιοστόγραμμα ή λιγότερο ημερησίως και αποφύγετε προϊόντα που παρέχουν 800 mg ή περισσότερο την ημέρα, καθώς έχουν συνδεθεί με αυξημένα ηπατικά ένζυμα και ηπατική βλάβη», επισημαίνει η Rissetto.
2. Βιταμίνη Α: Ο κίνδυνος από την υπερβολική πρόσληψη
Η βιταμίνη Α είναι απαραίτητη για την όραση, την άμυνα του οργανισμού, το δέρμα και την ανάπτυξη των κυττάρων.
Ωστόσο, η υπερβολική πρόσληψή της, ιδιαίτερα με τη μορφή ρετινόλης, μπορεί να αποδειχθεί τοξική.
Η διαιτολόγος Tara Durden εξηγεί ότι πρόκειται για λιποδιαλυτή βιταμίνη, η οποία αποθηκεύεται στο συκώτι όταν λαμβάνεται σε ποσότητες μεγαλύτερες από τις ανάγκες του οργανισμού.
Η συσσώρευσή της αυξάνει τον κίνδυνο τοξικότητας. Η Durden αναφέρει ημερήσιες δόσεις 1.000-5.000 IU και συνιστά την αποφυγή ποσοτήτων άνω των 10.000 IU.
Πρέπει να παίρνουμε βιταμίνες κάθε μέρα; Ειδικός του Cleveland Clinic απαντά
3. Νιασίνη: Η βιταμίνη Β3 που μπορεί να επιβαρύνει το ήπαρ
Η νιασίνη χρησιμοποιήθηκε για τη μείωση της χοληστερόλης, αν και πλέον δεν συνιστάται για τους περισσότερους ανθρώπους για αυτόν τον σκοπό.
«Σε διατροφικές ποσότητες, η νιασίνη είναι ασφαλής, αλλά οι φαρμακολογικές δόσεις που χρησιμοποιούνται για τη χοληστερόλη —συχνά από 1 έως 6 γραμμάρια ημερησίως— μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή στο συκώτι και ίκτερο», αναφέρει η Rissetto, επισημαίνοντας ότι τα σκευάσματα παρατεταμένης αποδέσμευσης ενέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.
«Ακόμη και τα συμπληρώματα που περιέχουν 500 mg ή περισσότερο μπορούν να αυξήσουν τα ηπατικά ένζυμα, έναν δείκτη καταπόνησης ή βλάβης του ήπατος, σε ορισμένους χρήστες. Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν οι δόσεις φτάνουν σε επίπεδα γραμμαρίων ημερησίως ή όταν αλλάζουν οι μορφές του σκευάσματος χωρίς ιατρική παρακολούθηση».
Το ανώτατο ανεκτό επίπεδο ημερήσιας πρόσληψης για τους ενήλικες είναι 35 mg. Δόσεις από 1.000 mg απαιτούν ιατρική επίβλεψη.
4. Ashwagandha: Το δημοφιλές βότανο για το στρες
Η Ashwagandha χρησιμοποιείται για τη μείωση του στρες και του άγχους. Παρότι θεωρείται γενικά ασφαλής για σύντομη χρήση, ορισμένα εμπορικά σκευάσματα έχουν συσχετιστεί με σπάνια περιστατικά ηπατικής βλάβης.
Σε άτομα με προϋπάρχουσα ηπατική νόσο ή κίρρωση έχουν αναφερθεί ακόμη και περιπτώσεις που χρειάστηκαν μεταμόσχευση ήπατος.
Η αιτία παραμένει άγνωστη, αν και υπάρχουν υποψίες για ενώσεις που ονομάζονται withanolides.
Οι συνήθεις δόσεις κυμαίνονται από 150 έως 600 mg, μία έως τρεις φορές ημερησίως. Η Durden προτείνει τη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση, βραχυχρόνια χρήση και προϊόντα ελεγμένα από ανεξάρτητους φορείς.
Η κρεατίνη μπορεί να αυξήσει τη μυϊκή μάζα ακόμα κι αν δεν γυμναζόμαστε – Τι αποκαλύπτει μελέτη
5. Kava: Η χαλάρωση με πιθανό κόστος για το συκώτι
Το Kava χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση του άγχους και την προώθηση της χαλάρωσης.
«Τα προϊόντα Kava, ιδιαίτερα τα εκχυλίσματα που παρασκευάζονται με διαλύτες, έχουν συνδεθεί με σοβαρή ηπατική βλάβη, συμπεριλαμβανομένων σπάνιων περιπτώσεων ηπατικής ανεπάρκειας», προειδοποιεί η Rissetto.
Πιθανές αιτίες θεωρούνται οι τοξικοί μεταβολίτες του φυτού και η εξασθένηση της αντιοξειδωτικής προστασίας του ήπατος.
Ο κίνδυνος αυξάνεται με την κατανάλωση αλκοόλ, άλλων ηπατοτοξικών ουσιών ή την ύπαρξη ηπατικής νόσου.
Η ειδικός προτείνει σκευάσματα υδατικής εκχύλισης από τη ρίζα, με ανώτατη ποσότητα 240-250 mg καβαλακτονών ημερησίως και περιορισμένη διάρκεια χρήσης.
6. Black Cohosh: Προσοχή στα συμπληρώματα για την εμμηνόπαυση
Το Black Cohosh προωθείται για την ανακούφιση από εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις και μεταβολές της διάθεσης.
«Το Black Cohosh έχει συσχετιστεί με ιδιοσυγκρασιακή ηπατίτιδα —ηπατική βλάβη που προκαλείται από φαρμακευτικές ουσίες— και, σπάνια, με ηπατική ανεπάρκεια», αναφέρει η Rissetto.
Η υπεύθυνη ουσία δεν έχει ταυτοποιηθεί. Τα άτομα με ηπατικές παθήσεις πρέπει να το αποφεύγουν, ενώ η εμφάνιση ανεπιθύμητων συμπτωμάτων απαιτεί άμεση διακοπή.
Οι κλινικές μελέτες χρησιμοποιούν συχνά περίπου 40 mg εκχυλίσματος ημερησίως, αλλά η ασφάλεια της μακροχρόνιας χρήσης παραμένει αβέβαιη.
8 συμπληρώματα για να μειώσετε χοληστερίνη και τριγλυκερίδια φυσικά
Τα 8 συμπτώματα που μπορεί να προειδοποιούν για ηπατική βλάβη
Οι ειδικοί συνιστούν να διακόπτεται η λήψη του ύποπτου συμπληρώματος και να αναζητείται ιατρική βοήθεια εάν εμφανιστούν:
- Ίκτερος: Κιτρίνισμα του δέρματος ή των ματιών.
- Σκούρα ούρα: Καφέ χρώμα που θυμίζει κόλα.
- Ανοιχτόχρωμα κόπρανα: Λευκή ή γκρίζα απόχρωση.
- Κοιλιακός πόνος: Ιδιαίτερα ψηλά, στη δεξιά πλευρά.
- Ναυτία, έμετος ή απώλεια όρεξης: Ειδικά όταν επιμένουν.
- Φαγούρα: Πιθανή ένδειξη συσσώρευσης χολής ή τοξινών.
- Έντονη κόπωση: Παρατεταμένη ή ασυνήθιστα σοβαρή.
- Εύκολες μελανιές: Πιθανή διαταραχή στην παραγωγή παραγόντων πήξης.
«Ορισμένοι άνθρωποι δεν παρουσιάζουν πρώιμα συμπτώματα, επομένως οι μη φυσιολογικές τιμές στις εξετάσεις αίματος —ALT/AST, χολερυθρίνη, INR— μετά την έναρξη λήψης ενός συμπληρώματος αποτελούν επίσης λόγο διακοπής του και ιατρικής αξιολόγησης», προσθέτει η Rissetto.
Η ίδια τονίζει ότι ο ίκτερος μπορεί να υποδηλώνει σοβαρότερη ηπατική βλάβη και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.
Τι πρέπει να θυμάστε πριν πάρετε συμπληρώματα
Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι απαραίτητα ακίνδυνα επειδή περιέχουν φυσικά συστατικά. Η δοσολογία, η διάρκεια λήψης και η κατάσταση της υγείας του ήπατος επηρεάζουν τον κίνδυνο.
Η εμφάνιση ύποπτων συμπτωμάτων απαιτεί άμεση διακοπή του συμπληρώματος και ιατρική αξιολόγηση. Η καθοδήγηση από επαγγελματία υγείας παραμένει καθοριστική για την πρόληψη μακροχρόνιων βλαβών.
Πηγές: